Fon rehberi: yatırım fonlarını baştan sona anlamak
Yatırım fonlarının nasıl çalıştığından fon türlerine, TEFAS'ta alım satımdan vergiye ve bireysel emekliliğe kadar fon rehberindeki yazılar konu sırasıyla bir arada.
Yatırım fonu, bir portföy yönetim şirketinin yatırımcılardan topladığı parayı izahnamedeki stratejiye göre hisse, tahvil, altın veya başka varlıklara yatırdığı ortak bir portföydür. Yatırımcı fonun payını alır; payın fiyatı her iş günü portföyün değerine göre hesaplanır. Türkiye'de fonlar SPK düzenlemelerine tabidir ve çoğu TEFAS üzerinden, banka veya aracı kurum hesabından alınıp satılır.
Bu sayfa fonlarla ilgili yazıları öğrenme sırasına göre gruplar: önce alım satımın temel kuralları (TEFAS, valör, fiyatın açıklanma saati), ardından fon türleri, getiri ve riskin nasıl ölçüldüğü, fon tasfiyesi ve yatırımcı güvencesi, vergilendirme ve bireysel emeklilik sistemi. Her yazı resmi kaynaklara dayanır ve değişebilecek bilgiler tarihleriyle verilir.
- Temeller: fon nasıl alınır, nasıl işler?
- Fon türleri
- Getiri, risk ve performans
- Fon tasfiyesi ve yatırımcı güvencesi
- Vergi
- Bireysel emeklilik (BES ve OKS)
- Hesaplama araçları
Temeller: fon nasıl alınır, nasıl işler?
Fon almadan önce bilinmesi gerekenler: alım satımın yapıldığı platform, paranın hangi gün hesaba geçtiği, fiyatın ne zaman açıklandığı ve fon seçerken bakılan ölçütler.
- Yatırım fonu nedir? Nasıl alınır, nasıl kazandırır?19 Ekim 2026 · 11 dk okumaYatırım fonu nedir, fon fiyatı nasıl oluşur, fon nasıl alınır ve nasıl kazandırır? Fon türleri, gider, stopaj ve risk değeri Ekim 2026 kurallarıyla.
- TEFAS nedir? TEFAS'ta fon nasıl alınır? Adım adım15 Ekim 2026 · 11 dk okumaTEFAS nedir, kim işletir? TEFAS'ta fon nasıl alınır, hangi fonlar işlem görmez, işlem saatleri, komisyon ve TEFAS'taki fon sayfası nasıl okunur?
- Fon valörü nedir? Fon türüne göre valör süreleri12 Ekim 2026 · 8 dk okumaFon valörü nedir? Fiyat ve takas valörü farkı, fon türüne göre T+0, T+1, T+2 valör süreleri, 13.30 valör atlama saati ve tatillerin satışa etkisi.
- Fon fiyatları ne zaman açıklanır? TEFAS saatleri10 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon fiyatı saat kaçta açıklanır, TEFAS'taki tarih neyi gösterir? 13.30 kesim saati, bilinen ve bilinmeyen fiyat, arife ve tatiller, serbest fonlar.
- Yatırım fonu seçerken nelere bakılır? 8 ölçüt12 Ekim 2026 · 9 dk okumaYatırım fonu seçerken nelere dikkat edilmeli? Fon türü, risk değeri, yönetim ücreti ve toplam gider oranı, portföy dağılımı, geçmiş getiri, valör ve stopaj.
- Fon risk değeri nedir? 1-7 skalası nasıl okunur12 Ekim 2026 · 7 dk okumaFon risk değeri nedir, nasıl hesaplanır? SPK'nın volatilite aralıkları, 1 ile 7 arasındaki değerin anlamı, nerede bulunduğu ve ölçünün sınırları.
- Fon yönetim ücreti ve toplam gider oranı nedir?12 Ekim 2026 · 8 dk okumaFon yönetim ücreti nasıl kesilir, toplam gider oranı neleri kapsar? SPK üst sınırları, aşan giderin iadesi, KAP ve TEFAS'ta nereden bakılacağı.
- Fon karşılaştırma nasıl yapılır? TEFAS'ta adım adım18 Ekim 2026 · 11 dk okumaFon karşılaştırma nasıl yapılır? TEFAS ekranlarında aynı kategori, dönem seçimi, gider, stopaj, Sharpe oranı ve fon büyüklüğü varsayımsal örneklerle.
- Portföy yönetim şirketi nedir? Fonları kim yönetir18 Ekim 2026 · 10 dk okumaPortföy yönetim şirketi nedir? Fonun kurucusu, yöneticisi ve saklayıcısı, SPK izni ve 2026 sermaye şartı, yönetim ücretinin paylaşımı ve SPK listesi kontrolü.
- Fon izahnamesi nasıl okunur? YBF ve içtüzük farkı18 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon izahnamesi nasıl okunur? İzahname, yatırımcı bilgi formu ve içtüzük farkı, KAP'ta nerede bulunur, strateji, valör, ücret ve vergi bölümleri.
- Fon kodu nedir? TEFAS'ta fon nasıl aranır, unvan okuma19 Ekim 2026 · 9 dk okumaFon kodu nedir, TEFAS listesinde fon nasıl aranır, fon unvanı nasıl okunur? Kod ile ISIN farkı, unvandaki ibareler ve kodun doğru fona ait olduğunu doğrulama.
- Nitelikli yatırımcı nedir? Serbest fonu kimler alabilir19 Ekim 2026 · 12 dk okumaNitelikli yatırımcı nedir, şartları neler? 26 Ekim 2026'dan beri 50 milyon TL eşiği, profesyonel müşteri farkı, beyan, MKK kaydı, serbest fonu kimler alabilir.
- Kâr payı dağıtan fonlar: fon temettü dağıtır mı?21 Ekim 2026 · 8 dk okumaKâr payı dağıtan fonlar nasıl çalışır, fon temettü dağıtır mı? Mevzuattaki dayanak, fiyata etkisi, vergisi ve temettü veren fonlarla farkı örnekle.
Fon türleri
Fonlar portföylerinde tuttukları varlıklara göre ayrılır. Her türün getiri kaynağı, riski, valörü ve vergisi farklıdır.
- Para piyasası fonu nedir, getirisi nasıl oluşur?12 Ekim 2026 · 8 dk okumaPara piyasası fonu nedir, neye yatırım yapar? Günlük getirinin oluşumu, politika faiziyle ilişkisi, valör, stopaj, mevduattan farkı ve riskleri.
- Borçlanma araçları fonu nedir? Tahvil fonu ve faiz riski18 Ekim 2026 · 11 dk okumaBorçlanma araçları fonu nedir, getirisi nasıl oluşur? Faiz artınca fon fiyatı neden düşer, durasyon örneği, para piyasası fonundan farkı, valör ve stopaj.
- Hisse senedi yoğun fon nedir? %80 kuralı ve stopaj12 Ekim 2026 · 8 dk okumaHisse senedi yoğun fon nedir? Portföyün en az %80'inin BIST hisselerinden oluşma şartı, %0 stopaj, istisnalar ve değişken, karma, serbest fon farkı.
- Değişken fon nedir? Karma fondan farkı ve vergisi18 Ekim 2026 · 11 dk okumaDeğişken fon nedir, karma fondan farkı ne? SPK tanımı, yönetici takdiri, eşik değer okuma, risk değeri, KAP'ta portföy takibi ve %17,5 stopaj.
- Fon sepeti fonu nedir? Fonların fonu nasıl çalışır18 Ekim 2026 · 11 dk okumaFon sepeti fonu nedir? Portföyün en az %80'i başka fon ve BYF paylarından oluşur. SPK sınırları, çift katmanlı gider, %4,38 gider tavanı ve stopaj.
- Altın fonu nedir? Nasıl çalışır, vergisi ne kadar?18 Ekim 2026 · 11 dk okumaAltın fonu nedir, fiyatı ons ve dolar/TL kuruyla nasıl oluşur? Altın katılım fonu ve BYF farkı, valör, %17,5 stopaj, risk değeri, fiziki altınla karşılaştırma.
- Katılım fonu nedir? Faizsiz fon türleri ve vergisi18 Ekim 2026 · 10 dk okumaKatılım fonu nedir, faizsiz fonu ne ayırır? Katılım şemsiye fonu, kira sertifikası ve altın katılım fonları, katılım endeksleri, stopaj ve TEFAS'ta arama.
- Yabancı hisse senedi fonu nedir? Kur etkisi ve vergisi18 Ekim 2026 · 11 dk okumaYabancı hisse senedi fonu nedir? %80 yabancı pay kuralı, kurun TL getiriye etkisi, fiyatlama saati, valör, %17,5 stopaj ve doğrudan yurt dışı hisseden farkı.
- Tematik fon nedir? Teknoloji ve sürdürülebilirlik fonları18 Ekim 2026 · 10 dk okumaTematik fon nedir? SPK'da ayrı tür olmayan tema fonlarında unvan kuralı, sektör sınırları, sürdürülebilirlik ve ESG kriterleri, yoğunlaşma riski ve gider.
- Borsa yatırım fonu (BYF) nedir? Yatırım fonundan farkı12 Ekim 2026 · 10 dk okumaBorsa yatırım fonu (BYF) nedir, Borsa İstanbul'da nasıl işlem görür? Yatırım fonundan farkları, takip hatası, maliyetler, stopaj ve altın BYF'ler.
- Serbest fon nedir? Nitelikli yatırımcı şartı15 Ekim 2026 · 11 dk okumaSerbest fon nedir, kimler alabilir? 50 milyon TL nitelikli yatırımcı şartı, MKK kaydı, TEFAS farkı, 2026 yatırım sınırları, performans ücreti ve stopaj.
- Gayrimenkul yatırım fonu (GYF) nedir? GYO'dan farkı18 Ekim 2026 · 11 dk okumaGayrimenkul yatırım fonu (GYF) nedir? Nitelikli yatırımcı şartı, değerleme ve fiyat, TEFAS dışı alım satım, GYO ile farkı ve Ekim 2026 stopaj kuralları.
- Girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) nedir?18 Ekim 2026 · 11 dk okumaGirişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) nedir? Girişim şirketi tanımı, kaynak taahhüdü, değerleme, likidite, vergi avantajları ve melek yatırımdan farkı.
- Endeks fonu nedir? Korelasyon şartı, BYF farkı ve vergisi18 Ekim 2026 · 11 dk okumaEndeks fonu nedir, endeksi nasıl izler? SPK'nın %90 korelasyon şartı, BYF farkı, takip farkı, %2,19 gider sınırı, TEFAS'taki endeks fonları ve stopaj.
- Döviz fonu nedir? Dolar ve euro bazlı fonlar, vergisi18 Ekim 2026 · 10 dk okumaDöviz fonu nedir? (Döviz) unvan kuralı, eurobond fonları, döviz pay grubu, kurun getiriye etkisi, valör, %17,5 stopaj ve döviz mevduatıyla karşılaştırma.
- Koruma amaçlı ve garantili fon nedir? Anapara koruması18 Ekim 2026 · 11 dk okumaKoruma amaçlı ve garantili fon nedir? Anapara korumasının tahvil ve opsiyonla kurulması, katılım oranı, vade, erken çıkış, TEFAS dışı alım ve stopaj.
- Gümüş fonu nedir? Türleri, gider tavanı ve vergisi18 Ekim 2026 · 11 dk okumaGümüş fonu nedir, nasıl çalışır? Gümüş fon sepeti ve serbest fonlar, gümüş BYF, gram gümüş hesabı, gider tavanı ve %17,5 stopaj, Ekim 2026 kurallarıyla.
- Para piyasası fonu nedir, getirisi nasıl oluşur?12 Ekim 2026 · 8 dk okumaPara piyasası fonu nedir, neye yatırım yapar? Günlük getirinin oluşumu, politika faiziyle ilişkisi, valör, stopaj, mevduattan farkı ve riskleri.
- Serbest fon nedir? Nitelikli yatırımcı şartı15 Ekim 2026 · 11 dk okumaSerbest fon nedir, kimler alabilir? 50 milyon TL nitelikli yatırımcı şartı, MKK kaydı, TEFAS farkı, 2026 yatırım sınırları, performans ücreti ve stopaj.
Getiri, risk ve performans
Bir fonun geçmiş getirisinin nasıl hesaplandığı, enflasyona göre nasıl okunduğu ve riskin hangi ölçütlerle karşılaştırıldığı.
- Fon getirisi nasıl hesaplanır? Günlük, yıllık ve net getiri18 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon getirisi nasıl hesaplanır? Fiyat farkından getiri formülü, zincirleme getiri, yıllıklandırma, kademeli alım, stopaj sonrası net ve reel getiri örnekleri.
- Fon getiri tahmini nedir, nasıl hesaplanır?10 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon getiri tahmini nasıl hesaplanır? Portföy dağılımı nereden bulunur, fon hangi fiyatlarla değerlenir, fon türüne göre farklar ve isabetin ölçülmesi.
- Reel getiri nedir, nasıl hesaplanır?12 Ekim 2026 · 8 dk okumaReel getiri nedir, nasıl hesaplanır? Nominal ve reel getiri farkı, Fisher formülü, yaklaşık hesabın hatası, stopaj sonrası reel getiri ve doğru TÜFE verisi.
- Sharpe oranı nedir? Oynaklık ve maksimum düşüş15 Ekim 2026 · 10 dk okumaSharpe oranı nedir, nasıl hesaplanır? Türkiye'de risksiz getiri seçimi, √12 ile yıllıklandırma, adım adım örnek, oynaklık, maksimum düşüş ve Sortino.
- Fon doluluk oranı nedir? Fon dolunca ne olur?15 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon doluluk oranı nedir, nasıl hesaplanır, neden %100'ü aşabilir? SPK'nın pay üst limiti, fon dolunca alımın durması, satışın sürmesi ve emeklilik fonları.
- Volatilite nedir? Oynaklık nasıl hesaplanır18 Ekim 2026 · 12 dk okumaVolatilite nedir, nasıl hesaplanır? Getirilerin standart sapması, √252 ile yıllıklandırma, Python örneği, tarihsel ve zımni volatilite, VIX ve fon risk değeri.
- Beta ve alfa nedir? Piyasaya göre risk ve fazla getiri18 Ekim 2026 · 11 dk okumaBeta ve alfa nedir? Beta kovaryans ÷ varyans ile hesaplanır. Jensen alfası, CAPM, R-kare, nispi getiri farkı ve varsayımsal 12 aylık örnek ile Python kodu.
- Portföy çeşitlendirmesi nedir? Korelasyon ve risk18 Ekim 2026 · 11 dk okumaPortföy çeşitlendirmesi nedir? Korelasyon katsayısı, iki varlıklı portföy varyansı, sistematik risk, fonlardaki tek ihraççı sınırları ve yeniden dengeleme.
- En çok kazandıran fonlar nasıl bulunur? TEFAS sıralaması19 Ekim 2026 · 10 dk okumaEn çok kazandıran fonlar TEFAS Fon Getirileri ekranında dönem ve türe göre sıralanır. Sıralama risk, stopaj, enflasyon ve kategoriyle birlikte okunur.
- Fon büyüklüğü ve yatırımcı sayısı ne anlatır? Önemli mi?19 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon büyüklüğü ne demek, fon yatırımcı sayısı önemli mi? Fon toplam değeri, pay adedi ve kişi sayısının TEFAS'ta nasıl okunduğu varsayımsal örneklerle.
- Fon portföy dağılımı nasıl okunur? Fonda hangi hisseler var19 Ekim 2026 · 10 dk okumaFon portföy dağılımı TEFAS'ta varlık türü, KAP'taki aylık portföy dağılım raporunda kıymet bazında görülür. Rapor bölümleri ve okuma yöntemi.
Fon tasfiyesi ve yatırımcı güvencesi
SPK'nın tasfiyesine karar verdiği fonlar, 27 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan 7596 sayılı Kanun, tasfiye sürecinde yatırımcının hakları ve bir fonun kurucusu ya da bankası batarsa ne olacağı.
- Tasfiye edilen fonlar hangileri? 2026 SPK listesi ve kodlar19 Ekim 2026 · 13 dk okumaTasfiye edilen fonlar hangileri? SPK'nın 2026/61 bültenindeki 131 fonun kodları, kurucu şirketleri, tasfiyeyi yürüten bankalar ve bülten kronolojisi.
- Fon tasfiyesi kanunu (7596): ödemeler nasıl yapılacak?19 Ekim 2026 · 13 dk okumaFon tasfiyesi kanunu (7596) 27 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı. Net yatırım tutarı, 1 milyon TL ara ödeme, geri kazanım hesabı, YTM ve SPK esasları.
- Fon tasfiyesi nedir? Fon kapanırsa para ne olur?15 Ekim 2026 · 11 dk okumaFon tasfiyesi nedir, hangi durumlarda olur? Tasfiye bakiyesi nasıl ve ne zaman ödenir, şirket kapanırsa fona ne olur? SPK'nın Eylül 2026 kararları.
- Fon batarsa ne olur? Fon şirketi veya banka batarsa19 Ekim 2026 · 9 dk okumaFon batarsa ne olur? Kurucu şirket, saklayıcı banka veya aracı kurum batarsa fon varlığının durumu, TMSF ve YTM kapsamı ve tasfiye süreci.
- Fon zarar eder mi? Fon fiyatı neden düşer19 Ekim 2026 · 9 dk okumaFon zarar eder mi, fon neden düştü? Fiyatı düşüren nedenler, para piyasası fonunda kayıp, zararda stopaj ve mahsup kuralı, KAP'ta nereye bakılır.
- Net yatırım tutarı nedir? Fon ara ödemesi nasıl hesaplanır3 Kasım 2026 · 11 dk okumaNet yatırım tutarı nedir, ana para mı? 7596 sayılı Kanun ve SPK'nın 76/1903 kararına göre hesaplama, fon ara ödeme sınırları ve takvim durumu.
Vergi
Fon kazançlarından kesilen stopajın oranı fon türüne ve payın alındığı tarihe göre değişir.
- Yatırım fonu stopaj oranları 2026: hangi fona yüzde kaç?12 Ekim 2026 · 7 dk okumaYatırım fonu stopaj oranları fon türüne ve alış tarihine göre değişir. 2026'da hisse senedi yoğun fonlarda %0, diğer fonlarda %17,5. Dönemler ve istisnalar.
- Stopajsız fonlar hangileri? %0 stopajlı fon türleri19 Ekim 2026 · 10 dk okumaStopajsız fonlar hangileri? Ekim 2026'da %0 stopajlı fon türleri: hisse senedi yoğun fonlar, %51 kuralı, GSYF ve GYF; altın ve katılım fonları.
Bireysel emeklilik (BES ve OKS)
Bireysel emeklilik sisteminin işleyişi, devlet katkısı, otomatik katılım ve emeklilik fonlarının dağılımı.
- Bireysel emeklilik sistemi (BES) nedir, nasıl çalışır?18 Ekim 2026 · 10 dk okumaBES nedir, nasıl çalışır? Katkı payı ve fonlar, %20 devlet katkısı, 10 yıl ve 56 yaş şartı, kesintiler, ayrılmada stopaj, kısmen ödeme ve aktarım kuralları.
- BES devlet katkısı 2026: oran, üst sınır ve hak ediş18 Ekim 2026 · 9 dk okumaBES devlet katkısı 2026'da %20. Yıllık üst sınır 79.272 TL, devreden katkı payı, 3-6-10 yıl hak ediş oranları, devlet katkısı fonları ve kaybedildiği durumlar.
- Otomatik katılım sistemi (OKS) nedir? Cayma ve kesinti18 Ekim 2026 · 10 dk okumaOKS nedir, kimler dahil edilir? Ücretten %3 kesinti, 2 aylık cayma hakkı ve iade, %20 devlet katkısı, 500 TL başlangıç katkısı, işten ayrılma ve BES ile farkı.
- BES fon dağılımı nasıl seçilir? Fon türleri ve ölçütler12 Ekim 2026 · 7 dk okumaBES'te fon dağılımı kurarken bakılan ölçütler: emekliliğe kalan süre, risk değeri, çeşitlendirme, fon gider kesintisi, BES fon türleri ve yeniden dengeleme.
- BES fon değişikliği nasıl yapılır? Yılda kaç kez yapılır21 Ekim 2026 · 9 dk okumaBES fon değişikliği nasıl yapılır, yılda kaç kez hakkı var, ne zaman gerçekleşir? Birikim ve katkı payı dağılımı, valör, devlet katkısı ve vergi.
- BES'ten çıkış nasıl yapılır? Kesinti, devlet katkısı, vergi23 Ekim 2026 · 10 dk okumaBES'ten çıkış nasıl yapılır? Ayrılma talebi adımları, 20 iş günlük ödeme süresi, devlet katkısı hak ediş oranları, stopaj ve örnek net ödeme hesabı.
- Yıllık gelir sigortası nedir? BES'te programlı geri ödeme3 Kasım 2026 · 11 dk okumaYıllık gelir sigortası nedir, ne kadar ödeme yapar? BES'te programlı geri ödeme ile farkı, sözleşme unsurları, vergi istisnası ve 2027 Programı'ndaki tedbir.
Hesaplama araçları
- Fon getirisi hesaplama: stopaj sonrası net getiriHesaplama aracıYatırım tutarı, alış ve satış fiyatı, süre ve stopaj oranını girin; fon kazancını, kesilen stopajı, net getiriyi ve yıllık bileşik getiriyi hesaplayın.
- Reel getiri hesaplamaHesaplama aracıReel getiri hesaplama aracı: nominal getiri, dönem enflasyonu ve stopaj oranını girin; enflasyondan arındırılmış gerçek getiriyi ve dönem sonu değeri görün.
- Bileşik getiri hesaplamaHesaplama aracıBileşik getiri ve bileşik faiz hesaplama: başlangıç tutarı, aylık yatırım ve beklenen getiri varsayımıyla birikiminizin dönem sonu değerini hesaplayın.
- BES devlet katkısı hesaplama: tutar ve hak edişHesaplama aracıAylık katkı payı, ödeme süresi ve sistemde kalınan yılı girin; %20 oran ve 79.272 TL sınırla BES devlet katkısını ve hak edilecek tutarı hesaplayın.
Yazılar genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.