Hesaplama aracı

Reel getiri hesaplama

Reel getiri hesaplama aracı: nominal getiri, dönem enflasyonu ve stopaj oranını girin; enflasyondan arındırılmış gerçek getiriyi ve dönem sonu değeri görün.

Reel getiri nasıl hesaplanır?

Reel getiri, nominal getiriden enflasyonun etkisi arındırıldığında kalan ve satın alma gücündeki gerçek değişimi gösteren orandır. Araç, Fisher denklemi olarak bilinen tam formülü kullanır:

Reel getiri = (1 + net nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1

Hesap dört adımda ilerler:

Nominal getiri pozitifse kazanç üzerinden stopaj düşülür: net nominal getiri = nominal getiri × (1 − stopaj oranı). Zarar durumunda vergi doğmadığı için nominal getiri olduğu gibi alınır.
Dönem sonu tutar bulunur: başlangıç tutarı × (1 + net nominal getiri).
Dönem sonu tutar (1 + enflasyon)'a bölünür. Çıkan rakam, dönem sonundaki paranın dönem başı fiyatlarıyla ne kadar mal ve hizmet aldığını gösterir.
Bu değerin başlangıç tutarına oranından 1 çıkarılır; sonuç reel getiridir.

Enflasyon ile nominal getirinin aynı dönemi kapsaması şarttır. Kavramın ayrıntıları ve hangi TÜFE verisinin kullanılacağı reel getiri nedir yazısında anlatılıyor.

Örnek hesaplama

Örnek: Varsayımsal olarak 100.000 TL bir yılda %40 nominal getiri sağlasın; aynı yıl enflasyon %30 olsun ve stopaj uygulanmasın. Bunlar aracın varsayılan değerleridir.

Dönem sonu tutar: 100.000 × 1,40 = 140.000,00 TL. Enflasyondan arındırılmış değer: 140.000 ÷ 1,30 = 107.692,31 TL. Reel getiri: 1,40 ÷ 1,30 − 1 = %7,69. Kaba yaklaşım ise %40 − %30 = %10 verir; tam formülden 2,31 puan yüksektir.

Aynı örnekte %15 stopaj girilirse 40.000 TL kazançtan 6.000 TL vergi kesilir; net nominal getiri %34, dönem sonu tutar 134.000,00 TL, enflasyondan arındırılmış değer 103.076,92 TL ve reel getiri %3,08 olur. Kaba yaklaşım %4 gösterir.

Örnek, verginin etkisinin yüksek enflasyonda neden büyüdüğünü de gösterir. 40.000 TL kazancın 30.000 TL'si yalnızca enflasyonu telafi eder, ancak stopaj kazancın tamamından kesilir. 6.000 TL vergi, 10.000 TL'lik gerçek kazancın %60'ına denk gelir.

Kaba yaklaşım yüksek enflasyonda neden yanıltır?

"Nominal getiri eksi enflasyon" kısayolu, tam formülün sadeleştirilmiş hâlidir. Tam formül cebirsel olarak (nominal − enflasyon) ÷ (1 + enflasyon) biçiminde yazılabilir; kısayol bu bölme işlemini atlar. Enflasyon %5 iken bölen 1,05'tir ve hata küçüktür: %10 nominal getiride tam sonuç %4,76, kısayol %5 verir. Enflasyon %30'a çıktığında bölen 1,30 olur ve kısayol farkı yaklaşık %30 abartır.

Kısayol negatif tarafta da yanıltır. Nominal getirinin %60, enflasyonun %65 olduğu varsayımsal bir dönemde tam formül −%3,03, kısayol −%5 verir. TÜİK verilerine göre yıllık TÜFE artışı Eylül 2026'da %29,73 olduğu için Türkiye'de bu farkın göz ardı edilmesi reel getiriyi birkaç puan yanlış gösterir. Araç iki sonucu da yan yana gösterir; esas alınacak değer tam formülün sonucudur.

Hangi değerler girilmeli?

Başlangıç tutarı: Dönem başında yatırılan tutar. Reel getiri yüzdesi bu tutardan bağımsızdır; tutar yalnızca TL cinsinden sonuçları etkiler.
Dönem nominal getirisi: Vergi öncesi brüt getiri. Bankalar faizi yıllık oran olarak ilan eder; 6 aylık vadede dönem getirisi ilan edilen oranın yaklaşık yarısıdır. Birden fazla yılın birikimli getirisi için bileşik getiri hesaplama aracı kullanılabilir.
Enflasyon: Aynı dönemin TÜFE değişimi. Tam 12 ay için yıllık değişim, yılbaşından itibaren tutulan bir yatırım için bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim alınır. Açıklama tarihleri ekonomik takvimden izlenebilir.
Stopaj oranı: Ekim 2026 itibarıyla gerçek kişiler için TL mevduat faizinde, 9 Temmuz 2025'ten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplarda vadesiz ve 6 aya kadar vadede %17,5, 1 yıla kadar vadede %15, 1 yıldan uzun vadede %10 uygulanır. Yatırım fonlarında 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar için genel oran %17,5, hisse senedi yoğun fonlarda %0'dır; 27 Mart 2026 ve sonrasında alınan, TEFAS'ta işlem görmeyen hisse senedi yoğun serbest fon paylarında ise %17,5 uygulanır. Ayrıntılar yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor. Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinin alım-satım kazancında oran %0'dır (menkul kıymet yatırım ortaklığı payları hariç). Bu oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir; güncel oran için Gelir İdaresi Başkanlığı duyuruları esas alınmalıdır.

Fiva'nın makro haritaları ülkelere göre enflasyonu ve politika faizini, banka bazında mevduat faizlerini gösterir; uygulama alım-satım önerisi vermez.

Sık sorulan sorular

Reel getiri negatif çıkarsa ne anlama gelir?

Yatırım TL olarak kazandırmış olsa bile satın alma gücü azalmıştır. Örneğin %25 nominal getiri ve %30 enflasyonda reel getiri 1,25 ÷ 1,30 − 1 = −%3,85 olur; 100.000 TL'nin dönem sonu değeri 125.000,00 TL görünse de dönem başı fiyatlarıyla 96.153,85 TL eder.

Araca beklenen enflasyon girilebilir mi?

Girilebilir, ancak sonuç bir senaryo hesabıdır. Gerçekleşmiş bir yatırımın reel getirisi TÜİK'in açıkladığı TÜFE ile hesaplanır; gelecek bir dönem için girilen enflasyon beklentisi tutmayabilir ve sonuç buna göre değişir.

Aylık veya 6 aylık dönem için kullanılabilir mi?

Evet. Formül dönemin uzunluğundan bağımsızdır; nominal getiri ve enflasyonun aynı aralığı kapsaması yeterlidir. 6 aylık bir mevduat için dönem faizi, dönem başı ve dönem sonu TÜFE endekslerinin oranından bulunan 6 aylık birikimli enflasyonla karşılaştırılır.

Kaynaklar

Sonuçlar girdiğiniz varsayımlara dayanır ve genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vergi oranları ve mevzuat değişebilir. Hesaplama tarayıcınızda yapılır, girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez.

Hesaplama araçları