Bedelsiz hisse hesaplama
Bedelsiz hisse hesaplama aracı: fiyat, lot ve bedelsiz/bedelli oranını girin; Borsa İstanbul formülüyle teorik fiyatı ve yeni lot adedini görün.
Bedelsiz sonrası fiyat nasıl hesaplanır?
Bedelsiz sermaye artırımında pay adedi artar, hak kullanım gününde ise hissenin fiyatı aynı oranda aşağı çekilir. Borsa İstanbul bu düzeltme için bir teorik fiyat hesaplar; bu fiyat, o günün fiyat limitlerinin de başlangıç noktasıdır. Aynı gün bedelli artırım da varsa yatırımcının ödediği rüçhan bedeli formüle eklenir.
Borsa İstanbul'un Özsermaye Hallerinde Payların Teorik/Referans Fiyatlarının Belirlenmesi Prosedürü'ndeki (Nisan 2026 revizyonu) formül şöyledir:
Teorik fiyat = (Son kapanış fiyatı + Bedelli oranı × Rüçhan fiyatı − Brüt temettü) ÷ (1 + Bedelsiz oranı + Bedelli oranı)
Oranlar ondalık olarak yazılır: %100 için 1, %50 için 0,5. Araç aynı gün temettü olmadığını varsayar, bu yüzden brüt temettü sıfır alınır. Diğer sonuçlar şu formüllerle bulunur:
- Yeni lot adedi = Mevcut lot × (1 + Bedelsiz oranı + Bedelli oranı)
- Bedelsiz gelen pay = Mevcut lot × Bedelsiz oranı
- Bedelli için ödenecek tutar = Mevcut lot × Bedelli oranı × Rüçhan fiyatı
%100 ve %200 bedelsiz örneği
Örnek (varsayımsal): Hisse fiyatı 120 TL, yatırımcının elindeki pay 1.000 lot ve şirket %100 bedelsiz artırım yapıyor olsun. Bunlar aracın varsayılan değerleridir. Portföyün değeri 1.000 × 120 = 120.000,00 TL'dir.
Teorik fiyat 120 ÷ (1 + 1) = 60,00 TL olur. Hesaba 1.000 lot bedelsiz pay geçer ve toplam 2.000 lot olur. Yeni değer 2.000 × 60 = 120.000,00 TL'dir; değer değişmez.
Oran %200 olsaydı teorik fiyat 120 ÷ (1 + 2) = 40,00 TL, bedelsiz gelen pay 2.000 lot ve toplam 3.000 lot olurdu. Portföy değeri yine 3.000 × 40 = 120.000,00 TL olarak kalırdı.
Bu eşitlik, bedelsiz payın bir kazanç olmadığını gösterir: pay adedi ile fiyat ters yönde ve aynı oranda değişir. Fiyatın sonraki seyri artırımın kendisine değil, piyasadaki arz ve talebe bağlıdır. Nedenleri bedelsiz sermaye artırımı nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Bedelli ve bedelsiz aynı gün olursa
Bedelli artırımda şirket yeni pay ihraç eder; mevcut ortaklar elindeki pay oranında bu payları belirlenen rüçhan hakkı kullanma fiyatından öncelikli olarak alabilir. Bedelli oranı ve rüçhan fiyatı, şirketin KAP bildiriminde ve izahnamesinde yer alır.
Örnek (varsayımsal): Aynı 1.000 lot için %100 bedelsiz ve %100 bedelli artırım aynı gün yapılsın; rüçhan fiyatı 1 TL olsun. Teorik fiyat (120 + 1 × 1) ÷ (1 + 1 + 1) = 121 ÷ 3 = 40,333 TL olur; araç bunu 40,33 TL olarak gösterir.
Yatırımcı rüçhan hakkını kullanırsa 1.000 × 1 × 1 = 1.000,00 TL öder ve 3.000 lota ulaşır. Yeni değer 3.000 × (121 ÷ 3) = 121.000,00 TL'dir; artış, ödenen 1.000 TL kadardır.
Prosedüre göre payın son kapanış fiyatı rüçhan fiyatının altındaysa ya da bedelsiz sonrası teorik fiyat rüçhan fiyatının altına düşüyorsa bedelli oranı teorik fiyat hesabına dahil edilmez. Araç bu kuralı uygular ve sonuç satırında belirtir. Aynı prosedür, rüçhan hakkının referans fiyatını (Teorik fiyat − Rüçhan fiyatı) × Bedelli oranı olarak hesaplar.
Küsuratlı lotlar
Oran tam sayı vermediğinde yeni lot adedi kesirli çıkar. Örneğin 150 lot ve %33 bedelsizde sonuç 150 × 1,33 = 199,50 lottur. Araç bu tam değeri iki ondalıkla, borsada işlem görebilecek tam sayı kısmını (199 lot) ayrıca gösterir. Kesirli kısmın (küsurat) hesaba nasıl yansıyacağı MKK kayıtlarına ve aracı kurumun uygulamasına bağlıdır; ayrıntı için aracı kuruma danışılmalıdır.
Tarihler ve oranlar nereden öğrenilir?
Oran, rüçhan fiyatı ve hak kullanım tarihi şirketin KAP'taki sermaye artırımı bildirimlerinde açıklanır. Borsa İstanbul, ertesi iş günü hak kullanımına başlayacak payların listesini her gün 16.30 itibarıyla kesinleştirip KAP'ta ilan eder; listedeki paylar ertesi gün hakları kullanılmış olarak işlem görür. Bildirimlerin okunuşu KAP bildirimleri nasıl okunur yazısında, yeni baz fiyata göre fiyat limitleri tavan ve taban yazısında anlatılıyor. Fiva'nın günlük özetindeki sermaye artırımı takvimi yaklaşan artırımları listeler. Formül ve uygulama esasları Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir ve Borsa İstanbul tarafından değiştirilebilir.
Sık sorulan sorular
%100 bedelsiz kaç lot eder?
%100 bedelsizde her 1 lot için 1 yeni lot verilir; 1.000 lot 2.000 lota çıkar. %200 bedelsizde aynı pay 3.000 lot olur.
Bedelsiz sonrası fiyat neden düşer?
Şirkete yeni para girmez; aynı şirket değeri daha fazla paya bölünür. Fiyat, pay adedindeki artışla aynı oranda düşürülür ve toplam değer korunur.
Bedelli hakkını kullanmazsam ne olur?
Yeni pay alınmaz ve ödeme yapılmaz; ancak artırım yapıldığında yatırımcının şirketteki ortaklık oranı seyrelir. Teorik fiyat düzeltmesi, hakkı kullanmayan yatırımcı için de uygulanır. Pay Tebliği'ne göre borsada işlem gören şirketlerde yeni pay alma hakları 15 günden az, 60 günden fazla olmayan bir sürede kullanılır ve bu süre içinde devredilebilir.
Açılış fiyatı neden teorik fiyattan farklı olabilir?
Teorik fiyat üç ondalıkla hesaplanır, işlemler ise fiyat adımlarına göre gerçekleşir. Seans açılışında oluşan fiyat da arz ve talebe göre teorik fiyattan ayrışabilir.
Kaynaklar
- Borsa İstanbul, Özsermaye Hallerinde Payların Teorik/Referans Fiyatlarının Belirlenmesi Prosedürü (05.PRO.01, revizyon 06.04.2026)
- Mevzuat Bilgi Sistemi, SPK Pay Tebliği (VII-128.1), Madde 22
- Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)
Sonuçlar girdiğiniz varsayımlara dayanır ve genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vergi oranları ve mevzuat değişebilir. Hesaplama tarayıcınızda yapılır, girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez.