Pozisyon büyüklüğü hesaplama: lot, stop ve risk
Hesap büyüklüğünü, işlem başına risk oranını, giriş ve zarar durdur (stop) fiyatını girin; stop gerçekleşirse kaybın planlanan tutarda kalması için kaç adet alınacağını ve pozisyon tutarını görün. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
Pozisyon büyüklüğü nasıl hesaplanır?
Pozisyon büyüklüğü hesabı, zarar durdur (stop) seviyesine ulaşılırsa ne kadar kaybedileceğini işleme girmeden önce sabitlemek için yapılır. Önce hesabın yüzde kaçının riske edileceği seçilir; giriş ile stop arasındaki mesafe de bir birimin taşıdığı riski belirler. Araç şu formülleri uygular:
Riske edilecek tutar = Hesap büyüklüğü × İşlem başına risk ÷ 100
Birim başına risk = |Giriş fiyatı − Stop fiyatı|
Pozisyon büyüklüğü (adet) = Riske edilecek tutar ÷ Birim başına risk (aşağı yuvarlanır)
Pozisyon tutarı = Adet × Giriş fiyatı
Pozisyonun hesaba oranı = Pozisyon tutarı ÷ Hesap büyüklüğü × 100
Risk/getiri oranı = |Hedef fiyat − Giriş fiyatı| ÷ Birim başına risk
Hedefte brüt kâr = Adet × |Hedef fiyat − Giriş fiyatı|
Stop girişin altındaysa işlem alış (uzun pozisyon), üstündeyse açığa satış (kısa pozisyon) kabul edilir. Adet aşağı yuvarlandığı için "Stopta gerçekleşecek zarar" satırı riske edilecek tutara eşit ya da ondan biraz düşük çıkar. Risk/getiri oranı yalnızca hedef ile stop mesafesini karşılaştırır; hedefe ulaşma olasılığı hakkında bilgi vermez. Pozisyon tutarı hesaptan büyük çıkarsa, yani oran %100'ü aşarsa, işlem ancak kaldıraç veya kredi kullanılarak açılabilir.
Örnek hesaplama
Örnek: Varsayımsal 100.000 TL'lik bir hesapta işlem başına %1 risk alınsın. Pay 50 TL'den alınacak, stop 47,50 TL'ye, hedef 57,50 TL'ye konacak olsun. Bunlar aracın varsayılan değerleridir.
Riske edilecek tutar: 100.000 × 0,01 = 1.000,00 TL. Birim başına risk: 50 − 47,50 = 2,50 TL. Pozisyon büyüklüğü: 1.000 ÷ 2,50 = 400 adet. Pozisyon tutarı: 400 × 50 = 20.000,00 TL, yani hesabın %20'si. Stop 47,50 TL'den gerçekleşirse zarar 400 × 2,50 = 1.000,00 TL olur. Hedefe uzaklık 7,50 TL olduğundan risk/getiri oranı 7,50 ÷ 2,50 = 3, yani 1:3, hedefte brüt kâr 400 × 7,50 = 3.000,00 TL'dir.
Aynı hesapta 50 TL'den açığa satış yapılıp stop 53 TL'ye, hedef 41 TL'ye konsaydı birim risk 3 TL olurdu. 1.000 ÷ 3 = 333,33 aşağı yuvarlanarak 333 adet bulunur; pozisyon tutarı 16.650,00 TL (%16,65), stopta zarar 999,00 TL, hedefte brüt kâr 2.997,00 TL olurdu.
Stop fiyatı neden garanti değildir?
Hesap, stop emrinin tam stop fiyatından gerçekleştiğini varsayar. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) tanımına göre stop fiyatına ulaşıldığında stop emri piyasa emrine dönüşür; gerçekleşme fiyatı o anda karşı tarafta bekleyen emirlere bağlıdır. Seans kapalıyken gelen bir haberle fiyat stop seviyesinin ötesinden açılırsa emir stop fiyatından değil, açılışta ve sonrasında oluşan fiyatlardan gerçekleşir. TradingView'ın Pine Script strateji simülatörü de fiyat iki çubuk arasında emir seviyesini atladığında emri boşluğu izleyen çubuğun açılış fiyatından doldurur.
Örnekteki pozisyonda fiyat ertesi gün 46 TL'den açılırsa zarar 400 × 4 = 1.600 TL'ye, yani hesabın %1,6'sına çıkar. Hızlı piyasada ve sığ emir defterinde emir birkaç kademeyi tüketerek de kötü fiyattan dolabilir; bu farkın hesabı slippage yazısında, stop emri türleri ve aracı kurumların şartlı emir uygulaması stop loss yazısında anlatılıyor.
Komisyon da hesaba dahil değildir. Alışta ve satışta varsayımsal %0,2 komisyon (BSMV dahil) ödenirse birim risk 50 × 0,002 + 47,50 × 0,002 = 0,195 TL artarak 2,695 TL olur ve 1.000 TL'lik bütçe 371 adede karşılık gelir (1.000 ÷ 2,695 ≈ 371,06). Bu etki, araca stop fiyatı olarak 47,305 girilerek yaklaşık olarak yansıtılabilir. İşlemin toplam maliyeti hisse kâr zarar hesaplama aracıyla kontrol edilebilir.
Lot, kaldıraçlı ürünler ve kripto birimleri
Borsa İstanbul: Pay Piyasası Prosedürü'ne göre paylarda "1,00 TL (nominal) = 1 adet = 1 lot" eşitliği uygulanır ve küsurat sıraları dışında 1 lottan küçük emir verilemez. Araçtaki adet bu nedenle doğrudan lot sayısıdır. Stop ve hedef fiyatları da payın fiyat adımına uygun seçilir.
Kaldıraçlı ürünler: Vadeli işlem, kaldıraçlı alım satım veya kredili işlemde risk, yatırılan teminata göre değil pozisyonun tamamına göre hesaplanır. Örnekteki 20.000 TL'lik pozisyon 5 kat kaldıraçla açılırsa ayrılan teminat 4.000 TL'ye iner, ancak stopta kayıp yine 1.000 TL'dir; kaldıraç yalnızca teminatı küçültür. Likidasyon veya resen kapatma fiyatı stop seviyesinden önce gelirse pozisyon stoptan önce kapatılır ve kayıp planlanan tutardan farklı olur; teminat ve likidasyon hesabı kaldıraç ve likidasyon yazısında yer alıyor. VİOP'ta adet yerine sözleşme sayısı bulunur; birim risk, sözleşme büyüklüğüyle çarpılarak sözleşme başına riske çevrilir.
Kripto varlıklar: Kripto platformlarında miktar kesirli olabilir; emir miktarı platformun belirlediği asgari ve azami miktar arasında kalmalı ve miktar adımının katı olmalıdır. Bu araç adedi tam sayıya yuvarladığı için yüksek fiyatlı varlıklarda sonuç 0 çıkabilir; kesirli miktarla hesap için kripto pozisyon hesaplama aracı kullanılabilir. Hesap ve fiyatlar aynı para biriminde girilir; örneğin 100.000'lik hesap, %1 risk, 60.000 giriş ve 57.000 stop için 1.000 ÷ 3.000 = 0,333 birim bulunur, araç ise 0 adet gösterir. Bu durumda bölme elle yapılır ve sonuç borsanın miktar adımına aşağı yuvarlanır.
Hangi değerler girilmeli?
- Hesap büyüklüğü: İşlemlerde kullanılabilecek toplam tutar. Birden çok strateji varsa yalnızca bu stratejiye ayrılan tutar girilebilir.
- İşlem başına risk: Stop gerçekleşirse kaybı göze alınan tutarın hesaba oranı. Araçtaki %1 bir örnek değerdir; oranın seçimi kişinin risk planına bağlıdır ve araç bir oran önermez.
- Giriş fiyatı: Planlanan işlem fiyatı. Piyasa emriyle girilecekse beklenen kayma fiyata eklenebilir.
- Stop fiyatı: Pozisyonun kapatılacağı seviye; grafikteki yapıya veya oynaklığa göre belirlenir. Oynaklığa dayalı mesafe ATR yazısında anlatılıyor.
- Hedef fiyat: İsteğe bağlıdır; yalnızca risk/getiri oranı ve hedefte brüt kâr için kullanılır. Alışta girişten yüksek, açığa satışta girişten düşük olmalıdır.
İşlem başına riskin portföy genelindeki toplam riskle ilişkisi risk yönetimi yazısında, stop ve hedef kurallarının geçmiş veriyle sınanması backtest yazısında ele alınıyor.
Sık sorulan sorular
Pozisyon büyüklüğü nasıl hesaplanır?
Riske edilecek tutar (hesap büyüklüğü × risk oranı), giriş ile stop fiyatı arasındaki farka bölünür ve sonuç aşağı yuvarlanır. 100.000 TL'lik hesapta %1 risk ve 2,50 TL'lik stop mesafesi 400 adet verir.
Stop gerçekleşince zarar neden planlanandan büyük olabilir?
Stop emri tetiklendiğinde piyasa emrine dönüşür ve o anki fiyatlardan gerçekleşir. Boşluklu açılışta ve hızlı piyasada fiyat stop seviyesinin ötesinde oluşabilir; komisyon da zararı büyütür.
Kaldıraç pozisyon büyüklüğünü değiştirir mi?
Aynı stop mesafesi ve risk tutarı için adet değişmez. Kaldıraç pozisyon için ayrılan teminatı küçültür; zarar ise pozisyonun tamamı üzerinden oluşur.
Risk/getiri oranı 1:3 ne anlama gelir?
Hedefe uzaklığın stop mesafesinin 3 katı olduğunu gösterir. Oran, fiyatın önce hedefe mi stopa mı ulaşacağı hakkında bilgi vermez; işlemlerin isabet oranıyla birlikte değerlendirilir.
Kaynaklar
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası Prosedürü, Revizyon 54 (21/09/2026), 5.1.1 İşlem Birimi (Lot) (yeni sekmede açılır)
- SEC: Stop Order (yeni sekmede açılır)
- TradingView Pine Script: Strategies (boşluklu fiyatlarda emirlerin doldurulması) (yeni sekmede açılır)
Araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuçlar girilen değerlere dayanır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vergi ve komisyon oranları kişiye ve kuruma göre değişebileceğinden kesin tutarlar için ilgili kurum ve mevzuat esas alınmalıdır.