Hisse ortalama maliyet hesaplama: komisyon dahil

1. alış fiyatı (TL)Pay başına alış fiyatı

1. alış lot adediTam sayı

2. alış fiyatı (TL)Boş bırakılabilir

2. alış lot adediBoş bırakılabilir

3. alış fiyatı (TL)Boş bırakılabilir

3. alış lot adediBoş bırakılabilir

4. alış fiyatı (TL)Boş bırakılabilir

4. alış lot adediBoş bırakılabilir

5. alış fiyatı (TL)Boş bırakılabilir

5. alış lot adediBoş bırakılabilir

Komisyon oranı (%)Her alış tutarı üzerinden, BSMV dahil

Güncel fiyat (TL)İsteğe bağlı; kâr/zarar için

Ortalama maliyet (komisyon dahil)—

Toplam lot—

Toplam alış tutarı—

Toplam komisyon—

Komisyonsuz ortalama fiyat—

Güncel piyasa değeri—

Kâr/zarar (güncel fiyata göre)—

Kâr/zarar oranı—

Araç ağırlıklı ortalama yöntemini kullanır ve girilen komisyon oranını her alış tutarına uygular. Satış komisyonu, vergi hesabındaki ilk giren ilk çıkar yöntemi ve sermaye artırımları dikkate alınmaz.

Ortalama maliyet nasıl hesaplanır?

Ortalama maliyet, bir paya yapılan alımlarda ödenen toplam tutarın toplam lot sayısına bölünmesiyle bulunur. Her alımın fiyatı lot sayısıyla çarpıldığı için çok lot alınan fiyat ortalamayı daha fazla etkiler; bu yönteme ağırlıklı ortalama denir. Araç şu formülleri kullanır:

Toplam lot = Lot₁ + Lot₂ + … + Lot₅

Toplam alış tutarı = Fiyat₁ × Lot₁ + … + Fiyat₅ × Lot₅

Komisyon = Toplam alış tutarı × Komisyon oranı

Ortalama maliyet = (Toplam alış tutarı + Komisyon) ÷ Toplam lot

Komisyonsuz ortalama fiyat = Toplam alış tutarı ÷ Toplam lot

Güncel fiyat girildiğinde pozisyonun değeri ve gerçekleşmemiş kâr veya zarar da hesaplanır:

Piyasa değeri = Güncel fiyat × Toplam lot

Kâr/zarar = Piyasa değeri − (Toplam alış tutarı + Komisyon)

Kâr/zarar oranı = Kâr/zarar ÷ (Toplam alış tutarı + Komisyon) × 100

Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü'ne göre pay işlemlerinde 1,00 TL nominal değerli 1 pay 1 lottur; bu yüzden lot sayısı doğrudan pay adedidir. Yöntemin ayrıntıları ve kısmi satış örnekleri ortalama maliyet nasıl hesaplanır yazısında anlatılıyor.

Örnek hesaplama

Üç fiyatın basit ortalaması (50 + 42 + 36) ÷ 3 = 42,67 TL'dir. En çok lot 36 TL'den alındığı için ağırlıklı ortalama 40,60 TL'ye iner. Basit ortalama ancak her alımda aynı sayıda lot alındığında doğru sonucu verir.

Komisyon oranına neler dahil edilir?

Borsa İstanbul'da pay alımında yatırımcıya yansıyabilen başlıca masraflar şunlardır:

• Aracı kurum komisyonu: İşlem tutarı üzerinden alınır; oranı kuruma, işlem kanalına ve müşteriye göre değişir.
• Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV): Komisyonun üzerine ayrıca eklenir.
• Borsa payı: Borsa İstanbul'un Mart 2025'te güncellenen tarifesine göre pay piyasası işlemlerinde işlem hacminin 0,25 baz puanıdır (yüz binde 2,5).
• Takas komisyonu: Takasbank'ın 2026 tarihli pay piyasası ücret tarifesine göre borsa yatırım fonları dışındaki pay işlemlerinde işlem hacminin milyonda 4'üdür.

Borsa payı ve takas komisyonu aracı kurumlardan alınan ücretlerdir; müşteriye nasıl yansıtıldıkları kurumun ücret tarifesinde yazar. Araçta bu kalemlerin toplamı tek bir oran olarak girilir. Oran hesap ekstresinden bulunabilir: 20.000 TL'lik bir alış için toplam 40 TL komisyon ve BSMV ödendiyse oran 40 ÷ 20.000 × 100 = %0,2'dir. Örnekteki %0,2 varsayımsaldır. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın geçici 67. madde rehberine göre vergi kesintisine esas kazanç hesaplanırken de alış ve satışta ödenen komisyonlar ile BSMV dikkate alınır.

Ortalama maliyet, başa baş fiyatı ve vergi

Komisyon dahil ortalama maliyet, pozisyonun zararsız kapatılabileceği fiyat değildir, çünkü satışta da komisyon ödenir. Satış komisyonunu da içeren başa baş fiyatı hisse kâr/zarar hesaplama aracıyla bulunabilir.

Ağırlıklı ortalama yönteminde lotların bir kısmı satıldığında kalan lotların ortalama maliyeti değişmez; satılan lotlar ortalama maliyetten düşülür. Vergi hesabında kural farklıdır: GİB rehberine göre aynı menkul kıymetten farklı tarihlerde alım yapılıp bir kısmı satıldığında alış bedeli ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemiyle belirlenir, aynı gün içindeki işlemlerde ağırlıklı ortalama fiyat bilgisi kullanılabilir. Ekim 2026 itibarıyla Borsa İstanbul'da işlem gören paylardan gerçek kişilerin elde ettiği alım-satım kazancında stopaj oranı %0 olduğu için bu fark paylarda ödenen vergiyi değiştirmez. Menkul kıymet yatırım ortaklığı paylarında ise oran %10'dur ve yöntem kesilen vergiyi etkileyebilir. Ayrıntılar hisse senedi kazancı vergisi yazısında yer alıyor.

Bedelsiz sermaye artırımında toplam maliyet aynı kalır, lot sayısı artar; birim maliyet (1 + bedelsiz oranı) değerine bölünür. Nakit temettü ise lot sayısını ve alış maliyetini değiştirmez. Hak kullanımının fiyata etkisi bedelsiz sermaye artırımı yazısında, yeni lot hesabı bedelsiz hisse hesaplama aracında yer alıyor.

Hangi değerler girilmeli?

• Alış fiyatı ve lot: Hesap ekstresindeki gerçekleşen fiyat ve adet. Bir emir farklı fiyatlardan parça parça gerçekleştiyse her fiyat ayrı satıra yazılabilir. Lot sıfırdan büyük bir tam sayı olmalıdır.
• Boş satırlar: Fiyatı ve lotu boş bırakılan satır hesaba girmez; satırda yalnızca biri doluysa araç uyarı verir.
• Beşten fazla alım: İlk alımların komisyonsuz ortalama fiyatı ve toplam lotu tek satıra yazılabilir. Komisyon oranı tüm satırlara aynı uygulandığı için sonuç değişmez; ortalama fiyat yuvarlanarak yazılırsa küçük bir yuvarlama farkı oluşabilir.
• Komisyon oranı: BSMV dahil, yüzde olarak girilir; binde 2 için 0,2 yazılır. Masraflar maliyete eklenmek istenmiyorsa 0 girilir.
• Güncel fiyat: İsteğe bağlıdır. Girilirse gerçekleşmemiş kâr veya zarar gösterilir; satış komisyonu bu hesaba dahil değildir.

Planlanan bir ek alımın ortalamaya etkisini görmek için boş bir satıra varsayımsal fiyat ve lot yazılabilir. Hesap ortalamanın nasıl değişeceğini gösterir; ek alımın yerinde olup olmadığını göstermez.

Sık sorulan sorular

Ortalama maliyete komisyon dahil edilmeli mi?

Komisyon ve BSMV alımın gerçek maliyetinin parçasıdır; vergi mevzuatı da kazanç hesabında bu kalemleri dikkate alır. Araç iki sonucu da gösterir: komisyon dahil ortalama maliyet ve komisyonsuz ortalama fiyat.

Hisse satınca ortalama maliyet değişir mi?

Ağırlıklı ortalama yönteminde değişmez; satılan lotlar ortalama maliyetten düşülür ve kalan lotların birim maliyeti aynı kalır. Vergi hesabında ise satılan payın maliyeti ilk giren ilk çıkar yöntemiyle belirlenir.

Bedelsiz sermaye artırımından sonra araca ne girilmeli?

Toplam maliyet değişmediği için her satırdaki lot (1 + bedelsiz oranı) ile çarpılıp fiyat aynı değere bölünebilir. Örneğin %100 bedelsizde 50 TL'den alınan 100 lot, 25 TL'den 200 lot olarak yazılır.

Aracı kurum ekranındaki maliyet neden farklı görünebilir?

Masrafların maliyete dahil edilip edilmemesi, bedelsiz payların hesaba geçme zamanı, başka kurumdan aktarılan payların maliyet kaydı ve yöntem farkı sonucu değiştirebilir. Ekstredeki alım tutarları ve masraflarla yapılan hesap farkın kaynağını gösterir.

Kaynaklar

• GİB: G.V.K. Geçici 67'nci Madde Uygulaması ile İlgili Olarak Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (Şubat 2026), tevkifat matrahı ve ilk giren ilk çıkar yöntemi (yeni sekmede açılır)
• GİB: Gelir Vergisi Kanunu geçici 67. madde kapsamında kesinti oranları tablosu (yeni sekmede açılır)
• Borsa İstanbul: Pay Piyasası Borsa Payı ve Diğer Ücretlere İlişkin Tarife (güncelleme 28.03.2025) (yeni sekmede açılır)
• Takasbank: Pay Piyasası Ücret Tarifesi (takas komisyonu) (yeni sekmede açılır)
• Borsa İstanbul: Pay Piyasası Prosedürü, 5.1.1 İşlem Birimi (Lot) (yeni sekmede açılır)

Araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuçlar girilen değerlere dayanır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vergi ve komisyon oranları kişiye ve kuruma göre değişebileceğinden kesin tutarlar için ilgili kurum ve mevzuat esas alınmalıdır.