Stop loss nedir? Zarar durdur emri nasıl çalışır

Kısa cevap: Stop loss (zarar durdur), fiyat önceden belirlenen bir tetik seviyesine ulaştığında pozisyonu kapatacak emrin otomatik olarak devreye girmesidir. Tetiklenen emir piyasa emriyse gerçekleşme genellikle sağlanır ama fiyat garanti değildir; limit emirse fiyat sınırlanır ama emir hiç gerçekleşmeyebilir.

Pozisyon büyüklüğü hesaplama aracıyla bu hesap kişiye özel rakamlarla yapılabilir.

Zarar durdur emri, bir pozisyondan hangi seviyede çıkılacağını işleme girmeden önce belirlemenin yaygın bir yoludur ve fiyat sürekli izlenmeden çalışır: tetik seviyesine ulaşıldığında emir sistem tarafından devreye alınır. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) tanımıyla stop fiyatına ulaşıldığında stop emri bir piyasa emrine dönüşür; satış yönlü stop emri, sahip olunan bir paydaki kaybı sınırlamak veya kârı korumak için kullanılır.

Ancak "zarar durdur" adı yanıltıcı olabilir: emir kaybın büyüklüğünü değil, çıkışın başlayacağı seviyeyi belirler. Gerçekleşme fiyatı; emrin tipine, piyasanın hızına, fiyat boşluklarına ve emrin nerede tutulduğuna göre değişir.

Stop loss emri nasıl çalışır?

Stop emri iki parçadan oluşur: bir tetik (stop) fiyatı ve tetiklendiğinde gönderilecek emir. Alış pozisyonunda (long) stop, güncel fiyatın altına konan bir satış emridir; açığa satışta (short) ise güncel fiyatın üstüne konan bir alış emridir. Fiyat tetik seviyesine ulaşana kadar emir bekler; ulaşınca piyasa veya limit emri olarak devreye girer.

Aynı mekanizma kâr almak için ters yönde de kullanılır (take profit). Kripto borsalarında iki emir çoğu zaman tek paket olarak verilir: Binance'in OCO (one-cancels-the-other) emrinde iki emirden birinin devreye girmesi diğerini hemen iptal eder. Böylece pozisyon ya kâr al ya da zarar durdur seviyesinden kapanır, iki emir birden gerçekleşmez.

Stop-market ve stop-limit farkı nedir?

Özellik	Stop-market	Stop-limit
Tetiklenince	Piyasa emri gönderilir	Belirlenen fiyatla limit emir gönderilir
Fiyat	Garanti değil; o anki en iyi fiyatlardan gerçekleşir	Limit fiyattan veya daha iyi fiyattan gerçekleşir
Gerçekleşme	Karşı tarafta emir varsa genellikle gerçekleşir	Fiyat limitin ötesine geçerse hiç gerçekleşmeyebilir
Başlıca risk	Hızlı piyasada kayma	Pozisyonun açık kalması
Binance spot karşılığı	STOP_LOSS	STOP_LOSS_LIMIT

Binance Spot API dokümantasyonuna göre STOP_LOSS tipi, koşul gerçekleştiğinde bir piyasa emri çalıştırır ve miktar ile tetik fiyatı (stopPrice) veya iz süren mesafe (trailingDelta) ister; STOP_LOSS_LIMIT bunlara ek olarak limit fiyatı (price) ve geçerlilik süresi (timeInForce) ister. Binance Academy'nin Ağustos 2026'da güncellenen açıklamasına göre stop-limit emrinde fiyat hızla hareket edip limit fiyatın ötesine sıçrarsa limit emir gerçekleşmeden bekler.

Varsayımsal örnek: 100 TL'den alınmış bir pay için stop fiyatı 95 TL, stop-limit emrindeki limit fiyatı 94,50 TL olsun. Olumsuz bir haberin ardından ertesi gün fiyat 92 TL'den açılırsa tetik seviyesi aşılmış olur. Stop-market emri ilk eşleşebildiği fiyatlardan, örneğin 92 TL civarından gerçekleşir; birim başına zarar planlanan 5 TL yerine yaklaşık 8 TL olur. Stop-limit emri ise 94,50 TL'nin altında satış yapmadığı için gerçekleşmez; fiyat düşmeye devam ederse pozisyon açık kalır ve zarar büyür.

İz süren stop (trailing stop) nasıl çalışır?

İz süren stop'ta tetik fiyatı sabit değildir: fiyat pozisyon lehine hareket ettikçe aynı mesafeyle onu izler, aleyhe harekette yerinde kalır. Böylece kârın bir bölümü korunurken hareketin devam etmesine izin verilir.

Binance Spot API'sinde iz süren mesafe trailingDelta parametresiyle ve BIPS (baz puan) cinsinden verilir: 1 BIPS %0,01'dir, 100 BIPS %1'e karşılık gelir. Satış yönlü bir emirde sistem en yüksek işlem fiyatını izler ve fiyat bu zirveden belirlenen oranda düşünce emir tetiklenir. İsteğe bağlı stopPrice verilirse izleme ancak bu seviyeye ulaşıldıktan sonra başlar. İzin verilen en küçük ve en büyük mesafe her sembolün TRAILING_DELTA filtresinde tanımlıdır. Binance USDⓈ-M vadeli işlemlerinde aynı işlev TRAILING_STOP_MARKET emri ve geri çekilme oranını belirleyen callbackRate parametresiyle sağlanır; Ekim 2026 itibarıyla dokümantasyon bu parametre için en az 0,1, en fazla 10 değerini tanımlar.

Varsayımsal örnek: Bir varlık 200 birimden alınsın ve %5'lik (500 BIPS) iz süren satış stop'u verilsin. Fiyat 240'a yükseldiğinde tetik 240 × 0,95 = 228'e çıkar. Fiyat 230'a gerilediğinde tetik yerinde kalır; 228'e inince emir tetiklenir. Piyasa emri 228 civarından gerçekleşirse birim başına yaklaşık 28 birimlik kâr (maliyetler hariç) korunmuş olur. Mesafe çok dar seçilseydi, örneğin %1, olağan dalgalanma pozisyonu yükseliş sürmeden kapatabilirdi.

Boşluklu açılışta stop neden garanti değildir?

Stop emri fiyatın tetik seviyesine ulaşmasını bekler, ancak fiyat her zaman o seviyeden geçmez. Seans kapalıyken gelen bir haber, ertesi gün fiyatın tetik seviyesinin çok altından açılmasına yol açabilir (boşluk, gap). Bu durumda ilk işlem fiyatı zaten stop'un altındadır ve emir oradan devreye girer. TradingView'ın Pine Script strateji simülatörü de bu durumu böyle modeller: çubuklar arasında boşluk varsa emir, boşluğu izleyen çubuğun açılış fiyatından doldurulur.

Borsa İstanbul'da açılış fiyatı, emirlerin bir süre toplanıp tek fiyattan eşleştirildiği açılış seansında belirlenir; gece gelen haberin etkisi bu fiyata yansır. Fiyat tabanda kilitlendiğinde ise karşı tarafta alıcı bulunmayabilir. Pay Piyasası Prosedürü'ne göre piyasa emirleri yalnızca kalanı iptal et (KİE) olarak girilebilir ve karşı tarafta eşleşecek emir yoksa otomatik olarak iptal edilir; tetik sonrasında gönderilen emir piyasa emriyse o gün hiç gerçekleşmeyebilir. Fiyat marjları ve taban kuyruğu tavan ve taban yazısında anlatılıyor.

Kripto piyasaları kesintisiz işlem gördüğü için gecelik boşluk daha seyrektir; ancak ani hareketlerde ve sığ emir defterlerinde stop-market emri birkaç kademeyi tüketerek tetik seviyesinin epey altında gerçekleşebilir. Bu farkın hesaplanışı slippage yazısında ele alınıyor.

Borsa İstanbul'da zarar durdur emri nasıl işler?

Borsa İstanbul'un Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan Pay Piyasası Prosedürü (21 Eylül 2026 tarihli 54 numaralı revizyon), Pay Piyasası'na iletilebilecek emir tiplerini sayar. Koşullu emirler başlığı altında tanımlanan fiyat koşullu emirler, bir aracın fiyatı veya en iyi alış-satış fiyatı belirlenen seviyeye ulaştığında aktif hâle gelen emirlerdir; ancak prosedür bu emirler için devreye alınma zamanının ayrıca duyurulacağını belirtir.

Bu nedenle aracı kurumların işlem platformlarında sunulan zarar durdur veya şartlı emirler, borsanın emir defterinde bekleyen bir stop emri değildir. Koşul aracı kurumun sistemi tarafından izlenir; tetik gerçekleştiğinde borsaya olağan bir emir (piyasa veya limit fiyatlı) iletilir. Bunun pratik sonuçları:

Tetiğin hangi fiyata (son işlem, en iyi alış veya en iyi satış) bakacağı, tetik sonrası emrin tipi ve şartlı emrin kaç gün geçerli kalacağı kurumdan kuruma değişir; ayrıntı kurumun emir kılavuzundan okunur.
Kurum sistemi ile borsa arasındaki iletim, emrin borsaya ulaşma anını etkiler; kurum tarafındaki bir arıza şartlı emrin gönderilmemesine yol açabilir.
Şartlı emir tetiklenene kadar emir defterinde yer almaz ve fiyat-zaman önceliği kazanmaz.

Borsanın emir tipleri ve geçerlilik süreleri borsa emir türleri yazısında ayrıntılı olarak ele alınıyor.

Kripto borsalarında stop emirleri

Kripto borsalarında stop emirleri doğrudan borsa tarafında tanımlıdır ve API ile de verilebilir. Binance Spot API'sinde Ekim 2026 itibarıyla dört koşullu emir tipi vardır: STOP_LOSS ve TAKE_PROFIT tetiklenince piyasa emri, STOP_LOSS_LIMIT ve TAKE_PROFIT_LIMIT ise limit emir gönderir. Yön kuralı dokümantasyonda şöyle tanımlanır: tetik fiyatı piyasanın altındaysa STOP_LOSS satış, üstündeyse alış yönündedir; TAKE_PROFIT için tersi geçerlidir.

Vadeli işlemlerde stop'un hangi fiyata bakacağı ayrıca önemlidir. Binance USDⓈ-M vadeli işlemlerinde koşullu emirlerde workingType parametresiyle son işlem fiyatı (CONTRACT_PRICE) veya işaret fiyatı (MARK_PRICE) seçilebilir; varsayılan CONTRACT_PRICE'tır. Binance'in değişiklik kaydına göre 9 Aralık 2025'ten bu yana zarar durdur, kâr al ve iz süren stop gibi koşullu emirler ayrı bir algo emir uç noktasından (POST /fapi/v1/algoOrder) verilir; bu emir tipleri olağan emir uç noktasına gönderildiğinde -4120 hatasıyla reddedilir. Kaldıraçlı pozisyonda stop seviyesi likidasyon fiyatından önce gelmelidir; aksi hâlde pozisyon stop tetiklenmeden tasfiye edilebilir. Bu ilişki kaldıraç ve likidasyon yazısında anlatılıyor.

Otomatik bir sistemde stop, botun içinde hesaplanıp koşul gerçekleşince piyasa emri gönderilerek de uygulanabilir. Bu yöntem esnektir ama botun çalışmasına bağlıdır: sunucu kapanırsa veya bağlantı koparsa stop çalışmaz. Borsa tarafında bekleyen bir stop emri bu bağımlılığı azaltır. Botun diğer risk katmanları algoritmik işlem, fiyat aralığında çalışan botlarda zarar durdur emrinin yeri ise grid ve DCA botu yazısında yer alıyor.

Stop seviyesi ve pozisyon büyüklüğü nasıl hesaplanır?

Stop seviyesi ile pozisyon büyüklüğü birlikte belirlenir. Önce işlem başına göze alınan kayıp, sermayenin bir yüzdesi olarak seçilir; ardından giriş fiyatı ile stop fiyatı arasındaki mesafe kaç adet alınabileceğini belirler:

Adet = (Sermaye × Risk oranı) ÷ (Giriş fiyatı − Stop fiyatı)

Varsayımsal örnek: Sermaye 200.000 TL, işlem başına risk %1 olsun; göze alınan kayıp 2.000 TL'dir. Giriş 50 TL, stop 46 TL ise birim başına risk 4 TL'dir ve pozisyon 2.000 ÷ 4 = 500 adettir. Pozisyonun tutarı 500 × 50 = 25.000 TL, yani sermayenin %12,5'idir. Stop planlandığı gibi 46 TL'den gerçekleşirse kayıp 2.000 TL'de kalır (komisyon hariç). Fiyat boşlukla 44 TL'den açılırsa kayıp 500 × 6 = 3.000 TL'ye, yani sermayenin %1,5'ine çıkar.

Aynı formül kaldıraçlı işlemde de geçerlidir ve risk, yatırılan teminata göre değil pozisyonun tamamına göre hesaplanır. Aynı adet ve stop mesafesinde kayıp tutarı kaldıraçtan bağımsızdır; kaldıraç yalnızca bu pozisyon için ayrılan teminatı küçültür. Formülün verdiği adedin üzerine çıkılırsa planlanan risk aşılır. Komisyon ve beklenen kayma da birim başına riske eklenir; kâr ve zarar tutarı hisse kâr zarar hesaplama aracıyla kontrol edilebilir.

Stop seviyesi nereye konur?

Stop seviyesi genellikle iki yaklaşımla belirlenir: grafikteki yapıya göre (örneğin son dibin biraz altı) veya oynaklığa göre (örneğin ortalama gerçek aralığın, ATR'nin bir katı kadar uzağı). Çok dar bir stop olağan dalgalanmada tetiklenerek gereksiz zarar ve komisyon üretir; çok geniş bir stop ise aynı risk tutarında pozisyonu küçültür. Seviyenin nereye konacağı stratejinin parçasıdır ve backtest ile sınanır. İşlem açıldıktan sonra stop'u zarar yönünde genişletmek, risk planını fiilen iptal eder.

Sık sorulan sorular

Stop loss emri her zaman belirlenen fiyattan gerçekleşir mi?

Hayır. Stop fiyatı yalnızca emrin devreye gireceği seviyedir; stop-market emri o anki en iyi fiyatlardan, boşluklu açılışta veya hızlı piyasada tetik seviyesinin altında gerçekleşebilir.

Stop-market ile stop-limit arasındaki fark nedir?

Stop-market tetiklenince piyasa emri gönderir ve gerçekleşmeyi önceler, fiyatı garanti etmez. Stop-limit fiyatı sınırlar ama fiyat limitin ötesine geçerse emir gerçekleşmeyebilir ve pozisyon açık kalır.

Borsa İstanbul'da stop loss emri verilebilir mi?

Aracı kurumların platformlarında şartlı emir olarak verilebilir; koşulu kurumun sistemi izler ve tetik gerçekleşince borsaya olağan bir emir iletir. Ekim 2026 itibarıyla Pay Piyasası Prosedürü, fiyat koşullu emirlerin borsa tarafında devreye alınma zamanının ayrıca duyurulacağını belirtiyor.

İz süren stop nedir?

Fiyat pozisyon lehine gittikçe aynı mesafeyle onu takip eden, aleyhe harekette sabit kalan stop emridir. Binance Spot API'sinde mesafe BIPS cinsinden trailingDelta parametresiyle verilir; 100 BIPS %1'dir.

Pozisyon büyüklüğü stop seviyesine göre nasıl hesaplanır?

Göze alınan kayıp tutarı (sermaye × risk oranı), giriş fiyatı ile stop fiyatı arasındaki farka bölünür. Örneğin 2.000 TL risk ve 4 TL stop mesafesi 500 adet verir; komisyon ve kayma bu mesafeye eklenir.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.