VWAP nedir? Hacim ağırlıklı ortalama fiyat ve TWAP

Kısa cevap: VWAP (volume weighted average price, hacim ağırlıklı ortalama fiyat), bir dönemde gerçekleşen işlem fiyatlarının işlem miktarlarıyla ağırlıklandırılmış ortalamasıdır: VWAP = Σ(fiyat × hacim) ÷ Σhacim. Gösterge olarak genellikle her seans başında sıfırlanır; kurumsal emir yürütmede ise bir emrin ortalama gerçekleşme fiyatının karşılaştırıldığı kıyas ölçütüdür. Borsa İstanbul'daki karşılığı, sistemin her pay için hesapladığı ağırlıklı ortalama fiyattır (AOF).

Basit ortalama, gün içindeki her fiyatı eşit sayar. Oysa 100 lotluk bir işlem ile 100.000 lotluk bir işlem, piyasanın gerçekte hangi fiyattan el değiştirdiğini anlatmada aynı ağırlığa sahip değildir. VWAP bu farkı hacimle ağırlıklandırarak giderir: işlem verisinden hesaplandığında sonuç, o dönemde el değiştiren bir lotun ortalama fiyatına eşittir.

Aşağıda formül varsayımsal bir tabloyla hesaplanıyor; VWAP'ın gösterge ve kıyas ölçütü olarak kullanımı, TWAP ve POV, Borsa İstanbul'daki ağırlıklı ortalama fiyat, ta.vwap ve Python örneği ele alınıyor. Hacmin genel olarak nasıl okunduğu ve OBV göstergesi hacim analizi yazısında anlatılıyor.

VWAP nasıl hesaplanır?

İşlem bazında formül: VWAP = Σ (işlem fiyatı × işlem miktarı) ÷ Σ işlem miktarı. Grafik göstergeleri ise çoğunlukla işlem yerine mum verisiyle çalışır. TradingView'ın yardım sayfasındaki hesap beş adımdır:

Her mumun tipik fiyatı bulunur: (yüksek + düşük + kapanış) ÷ 3.
Tipik fiyat, mumun hacmiyle çarpılır.
Bu çarpımların dönem başından itibaren kümülatif toplamı alınır.
Hacmin kümülatif toplamı alınır.
VWAP = kümülatif (tipik fiyat × hacim) ÷ kümülatif hacim.

Varsayımsal XYZ payı, 15 dakikalık mumlar
Mum	Yüksek	Düşük	Kapanış	Tipik fiyat	Hacim (lot)	Kümülatif fiyat × hacim (TL)	VWAP (TL)
1	42,30	41,90	42,10	42,10	120.000	5.052.000	42,1000
2	42,60	42,20	42,40	42,40	80.000	8.444.000	42,2200
3	42,30	41,80	41,90	42,00	150.000	14.744.000	42,1257
4	42,00	41,60	41,80	41,80	50.000	16.834.000	42,0850

Varsayımsal örnek: Dört mumun toplam hacmi 400.000 lot, fiyat × hacim toplamı 16.834.000 TL'dir; günün VWAP'ı 16.834.000 ÷ 400.000 = 42,085 TL olur. Aynı dört tipik fiyatın basit ortalaması, yani zaman ağırlıklı ortalama fiyat (TWAP), (42,10 + 42,40 + 42,00 + 41,80) ÷ 4 = 42,075 TL'dir. Fark, hacmin mumlara eşit dağılmamasından doğar: 41,80 TL'lik son mum TWAP'ta %25, VWAP'ta yalnızca %12,5 ağırlık taşır.

Tipik fiyat, mumun içinde işlemlerin hangi fiyatlarda yoğunlaştığını bilmez; bu yüzden mum verisinden hesaplanan VWAP, işlem bazında hesaplanandan biraz farklı çıkabilir. TradingView'da kaynak varsayılan olarak hlc3, yani tipik fiyattır; (yüksek + düşük) ÷ 2 anlamına gelen hl2 de seçilebilir.

VWAP neden her seans sıfırlanır? Çapalı VWAP

VWAP kümülatif bir ortalamadır; hesabın nereden başladığı sonucu belirler. TradingView'ın VWAP göstergesindeki Anchor Period ayarı, hesabın ne sıklıkla sıfırlanacağını seçer: seans, hafta, ay, çeyrek, yıl gibi takvim dönemleri ya da bilanço, temettü ve bölünme tarihleri. Yardım sayfasına göre her dönemin içinde birden çok çubuk bulunmalıdır; çapa seans seçilip günlük grafik açılırsa gösterge her çubukta sıfırlanır ve anlamını yitirir.

Kümülatif yapı gecikme de yaratır. TradingView, seansın kapanışına yaklaştıkça göstergenin daha fazla gecikeceğini belirtir: biriken hacim büyüdükçe yeni bir mumun ortalamayı oynatma gücü azalır. Yukarıdaki tabloda 4. mumun tipik fiyatı önceki VWAP'ın yaklaşık 0,33 TL altındadır, ancak VWAP yalnızca 42,1257'den 42,0850 TL'ye iner. Seansın ilk mumlarında ise VWAP fiyatın neredeyse aynısıdır ve az bilgi taşır.

Çapalı (anchored) VWAP, başlangıç noktasının takvime göre değil bir olaya göre seçilmesidir. TradingView'ın VWAP Auto Anchored göstergesi hesabı son dönemin başına bağlar; çapa olarak son n çubuğun en yüksek tepesi, en düşük dibi veya en yüksek hacimli çubuğu da seçilebilir. "Auto" ayarında çapa gün içi grafiklerde seans, günlük grafikte ay olur. Çapalı VWAP, seçilen olaydan bu yana işlem görmüş lotların ortalama fiyatını gösterir; geçmiş veride en iyi görünen çapayı aramak ise aşırı uyum riskini doğurur.

Gösterge olarak VWAP nasıl okunur?

TradingView'ın açıklamasına göre fiyatın VWAP'ın üzerinde seyretmesi gün içi yükseliş, altında seyretmesi düşüş eğilimi olarak yorumlanır; fiyat çizginin iki yanında gidip geliyorsa piyasa yataydır. Göstergeye bantlar da eklenebilir: çarpan ayarları, son çapadan bu yana hesaplanan standart sapmanın katlarıyla VWAP'ın üstünde ve altında bant çizer; "Percentage" modunda çarpan 1, %1 uzaklık demektir. Bant mantığı Bollinger bantlarına benzer, ancak merkezde sabit uzunluklu bir ortalama yerine seans başından beri biriken hacim ağırlıklı ortalama bulunur.

Yorumun sınırları şunlardır:

Geçmişe bakar: VWAP gerçekleşmiş işlemlerden hesaplanır, fiyatın nereye gideceğini söylemez.
Veri kaynağına bağlıdır: Hangi işlemlerin hacme katıldığı, tek fiyat seanslarındaki işlemlerin mumlara nasıl dağıtıldığı ve mum aralığı sonucu değiştirir; iki platformda farklı VWAP görmek bu yüzden olağandır.
Dar bir zaman dilimine aittir: Gün içi VWAP, bir sonraki seansın fiyatı hakkında doğrudan bilgi taşımaz.

Fiyatın VWAP'tan uzaklaşıp ona dönmesine dayalı kurallar ortalamaya dönüş stratejileri ailesine girer ve maliyet dahil test edilmeden anlam taşımaz. Yazıdaki örnekler al-sat önerisi değildir.

Emir yürütmede VWAP, TWAP ve POV nedir?

VWAP'ın kurumsal taraftaki asıl kullanımı, büyük bir emrin ne kadar iyi gerçekleştirildiğini ölçmektir. Büyük emirler piyasayı tek seferde etkilememek için gün içine yayılır, ortalama gerçekleşme fiyatı da aynı dönemin VWAP'ıyla karşılaştırılır. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) personelinin Ağustos 2020 tarihli raporuna göre kurumsal yatırımcılar işlem maliyeti analiziyle (TCA) kurum ve algoritmaları karşılaştırır; aracı kurumların yaygın sunduğu algoritmalar arasında VWAP, TWAP, en düşük uygulama açığı (implementation shortfall; karar anındaki fiyata göre toplam maliyeti en aza indirmek) ve piyasa hacminin belirli bir yüzdesi kadar işlem yapan POV bulunur.

Yaygın emir yürütme algoritmaları
Algoritma	Nasıl çalışır?	Zayıf yönü
VWAP	Emri, gün içi hacmin beklenen dağılımına göre parçalara böler; hedef, dolum ortalamasını dönemin VWAP'ına yaklaştırmaktır.	Hacim dağılımı tahmini tutmazsa sapar; fiyatın yönüne tepki vermez.
TWAP	Emri eşit zaman aralıklarında eşit parçalarla gönderir.	Hacim düşükken de aynı miktarı işlediği için kayma artabilir.
POV	Piyasada gerçekleşen hacmin sabit bir yüzdesi kadar işlem yapar.	Bitiş zamanı belirsizdir; hacim düşerse emir gün içinde tamamlanmayabilir.
Uygulama açığı	Karar anındaki fiyata göre piyasa etkisi ile bekleme riskini dengeler.	Sonuç, risk ve maliyet varsayımlarına duyarlıdır.

VWAP'a göre maliyet baz puanla ölçülür: alımda (ortalama dolum − VWAP) ÷ VWAP × 10.000, satımda (VWAP − ortalama dolum) ÷ VWAP × 10.000. Pozitif değer, emrin VWAP'tan kötü gerçekleştiğini gösterir.

Varsayımsal örnek: Önceki tablodaki gün içinde 40.000 lotluk bir alım emri ortalama 42,12 TL'den gerçekleşsin. Günün VWAP'ı 42,085 TL olduğundan fark lot başına 0,035 TL, toplamda 1.400 TL'dir; VWAP'a göre maliyet (42,12 − 42,085) ÷ 42,085 × 10.000 ≈ 8,3 baz puandır. Aynı emir TWAP ile 4 saate yayılsaydı 15 dakikada bir 2.500 lotluk 16 parça gönderilirdi; %10 katılım oranlı bir POV algoritması ise 120.000 lotluk bir 15 dakikalık dilimde 12.000 lot işlerdi.

Kıyas ölçütünün bir zaafı vardır: emir günün hacminde büyük pay tutuyorsa VWAP'ı kendisine doğru çeker. Örnekte emir günün hacminin %10'udur; günün bütün işlemleri tek bir emirden oluşsaydı ortalama dolum VWAP'a eşit çıkar, maliyet sıfır görünürdü. Bu yüzden karşılaştırma katılım oranı ve emrin verildiği andaki fiyatla birlikte okunur. Defterde ilerlemenin maliyeti emir defteri, beklenen ile gerçekleşen fiyat farkı ise slippage yazısında anlatılıyor.

Borsa İstanbul'da ağırlıklı ortalama fiyat (AOF) nedir?

Borsa İstanbul'un Pay Piyasası Prosedürü'ne (Revizyon 54, 21 Eylül 2026) göre ağırlıklı ortalama fiyat, işlem gören aracın miktar ağırlıklı fiyatıdır; seans içinde farklı fiyat ve miktarlardan gerçekleşen ve tescil edilen normal emir işlemlerinden sistem tarafından hesaplanır. Açılış ve kapanış seanslarındaki, sürekli işlemdeki ve kapanış fiyatından işlemler aşamasındaki işlemler günlük AOF'ye birlikte girer; değer, en düşük, en yüksek ve kapanış fiyatlarıyla birlikte Borsa bültenlerinde ilan edilir. Tipik fiyattan değil tek tek işlemlerden hesaplandığı için grafikteki VWAP göstergesiyle birebir aynı çıkmak zorunda değildir.

AOF'nin doğrudan kullanıldığı iki örnek (Ekim 2026 itibarıyla):

AOF (TAR) emirleri: 30 Eylül 2016'dan beri kullanılan bu emirler, gün sonunda oluşacak AOF'den ya da AOF'ye belirli sayıda fiyat adımı eklenip çıkarılarak bulunan fiyattan gün içinde işlem yapılmasını sağlar. Yalnızca BIST 30 paylarında, merkezi defterden ayrı ve kapalı bir sırada (örneğin XYZ.AOF) işlem görür; emir en az 100.000, en fazla 10 milyon lot olur, fiyat alanına AOF'ye eklenecek fark (−0,02, −0,01, 0,00, 0,01 veya 0,02 TL) yazılır. Açığa satış olarak girilemez; işlemler piyasaya yayımlanmaz, Günlük Bülten'de yer alır.
Kredili işlem değerlemesi: SPK'nın Seri: V, No: 65 Tebliği'nin 13. maddesine göre kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerinde paylar alım günü alış fiyatı ve komisyonla, sonraki günlerde bir önceki seansın ağırlıklı ortalama fiyatıyla değerlenir. Özkaynak oranına etkisi kredili işlem yazısında anlatılıyor.

Varsayımsal örnek: Bir BIST 30 payında günün AOF'si 42,085 TL oluşsun. AOF sırasında fiyat adımı 0,01 TL'dir; "AOF + 1 adım" fiyatından gerçekleşen bir işlemin fiyatı 42,085 + 0,01 = 42,095 TL olur. Prosedüre göre bu sırada fiyat virgülden sonra üç basamaklı oluşur ve fiyat adımına yuvarlanmaz.

Pine Script'te ta.vwap nasıl kullanılır?

Ekim 2026 itibarıyla güncel sürüm olan Pine Script v6'da ta.vwap değişkeni günlük VWAP'ı verir; kılavuzdaki eşdeğer kod, timeframe.change("1D") ile her yeni günde toplamları sıfırlayıp hlc3 × hacim toplamını hacim toplamına böler. ta.vwap() fonksiyonuna Haziran 2022 sürüm notlarıyla iki parametre eklendi: anchor true olduğunda hesap sıfırlanır, stdev_mult verildiğinde fonksiyon VWAP ile üst ve alt standart sapma bantlarını içeren bir demet döndürür. Dilin temelleri Pine Script yazısında yer alıyor.

//@version=6
indicator("Varsayımsal günlük VWAP ve bantlar", overlay = true)
carpan = input.float(1.0, "Standart sapma çarpanı", minval = 0.1, step = 0.1)
yeniGun = timeframe.change("1D")   // her yeni günün ilk çubuğunda true
[vwapDegeri, ustBant, altBant] = ta.vwap(hlc3, yeniGun, carpan)
plot(vwapDegeri, "VWAP", color.orange)
plot(ustBant, "Üst bant", color.gray)
plot(altBant, "Alt bant", color.gray)

Python ile VWAP nasıl hesaplanır?

Aşağıdaki kod, varsayımsal tabloyu ve ikinci bir günü pandas ile hesaplar, VWAP'ı her gün başında sıfırlar ve örnek alım emrinin maliyetini baz puan olarak bulur.

import pandas as pd

# Varsayımsal 15 dakikalık mumlar: iki işlem günü
df = pd.DataFrame({
    "zaman": pd.to_datetime(["2026-10-15 10:00", "2026-10-15 10:15", "2026-10-15 10:30",
                             "2026-10-15 10:45", "2026-10-16 10:00", "2026-10-16 10:15"]),
    "yuksek":  [42.30, 42.60, 42.30, 42.00, 43.00, 43.10],
    "dusuk":   [41.90, 42.20, 41.80, 41.60, 42.60, 42.70],
    "kapanis": [42.10, 42.40, 41.90, 41.80, 42.80, 42.90],
    "hacim":   [120_000, 80_000, 150_000, 50_000, 90_000, 60_000],
})
tipik = (df["yuksek"] + df["dusuk"] + df["kapanis"]) / 3
gun = df["zaman"].dt.date  # hesap her işlem gününün başında sıfırlanır
df["vwap"] = ((tipik * df["hacim"]).groupby(gun).cumsum()
              / df["hacim"].groupby(gun).cumsum())
print(df[["zaman", "vwap"]].round(4).to_string(index=False))

# Varsayımsal alım emrinin ortalama dolum fiyatı, ilk günün VWAP'ıyla karşılaştırılır
vwap1 = df["vwap"].iloc[3]
print(f"VWAP'a göre maliyet: {(42.12 - vwap1) / vwap1 * 10_000:.1f} baz puan")

Kod, ilk gün için tablodaki kümülatif değerleri (son değer 42,0850 TL), ikinci gün için baştan başlayan 42,8000 ve 42,8400 TL değerlerini ve 8,3 baz puanlık maliyeti yazdırır.

Gerçek veride iki ayrıntı sonucu değiştirir. Zaman damgaları UTC ise gruplama Türkiye saatine çevrildikten sonra yapılmalıdır; aksi halde 24 saat işlem gören piyasalarda gün Türkiye saatiyle 03.00'te başlamış sayılır. Hacim biriminde de lot, adet ve TL hacim karıştırılmamalıdır. Verinin çekilmesi ve saat dilimi dönüşümü Python ile borsa verisi çekme rehberinde anlatılıyor.

Sık sorulan sorular

VWAP ile hareketli ortalama arasındaki fark nedir?

Hareketli ortalama son n çubuğun fiyatını kayan bir pencereyle ortalar. VWAP ise fiyatları hacimle ağırlıklandırır ve seçilen çapadan, genellikle seans başından itibaren kümülatif olarak hesaplanır.

VWAP ile TWAP farkı nedir?

VWAP fiyatları işlem hacmine göre, TWAP zamana göre eşit ağırlıkla ortalar. Emir yürütmede VWAP algoritması emri beklenen hacim dağılımına göre, TWAP eşit zaman dilimlerine eşit parçalarla yayar.

VWAP günlük grafikte neden anlamsız olabilir?

Çapa seans seçildiğinde günlük grafikte her çubuk ayrı bir seanstır ve gösterge her çubukta sıfırlanır. Günlük ve üzeri grafiklerde haftalık, aylık ya da olaya bağlı bir çapa kullanılır.

Borsa İstanbul'daki AOF ile VWAP aynı şey mi?

Kavram aynıdır. AOF, Borsa sisteminin tescil edilen normal emir işlemlerinden hesapladığı resmi değerdir; grafiklerdeki VWAP çoğunlukla mumların tipik fiyatından hesaplandığı için küçük farklar oluşabilir.

Fiyatın VWAP'ı yukarı kesmesi alım sinyali midir?

Tek başına değildir. VWAP gerçekleşmiş işlemlerin ortalamasıdır ve gecikmelidir; kesişimlere dayalı bir kural ancak komisyon ve kayma dahil geçmiş veride sınandıktan sonra değerlendirilebilir.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.