Kısa cevap: Emir defteri (order book), bir menkul kıymet veya kripto varlık için bekleyen alış ve satış emirlerinin fiyat kademelerine göre sıralandığı listedir. Alış tarafının en üstünde en yüksek alış fiyatı, satış tarafının en üstünde en düşük satış fiyatı durur; aradaki fark spread'dir. Aynı fiyattaki emirler sisteme giriş sırasına göre gerçekleşir, derinlik ise her kademede ne kadar miktar beklediğini gösterir.
Borsa İstanbul'un sürekli işlem yönteminde ve kripto borsalarında fiyat, defterde bekleyen limit emirlerle yeni gelen emirlerin karşılaşmasıyla oluşur. Defteri okumak, bir emrin o anki koşullarda hangi fiyattan ve ne kadar maliyetle gerçekleşeceğini tahmin etmeyi sağlar; algoritmik işlem sistemleri için ise defterin yerel bir kopyasını doğru tutmak temel bir mühendislik problemidir.
Borsa İstanbul'a ilişkin kurallar, Pay Piyasası Prosedürü'nün 21 Eylül 2026 tarihli 54 numaralı revizyonuna göre Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir; örneklerdeki pay, fiyat ve miktarlar varsayımsaldır.
Emir defteri nasıl çalışır?
Defterin iki tarafı vardır: almak isteyenlerin emirleri (alış, bid) ve satmak isteyenlerin emirleri (satış, ask). Hemen eşleşmeyen limit emirler deftere yazılır ve pasif emir olarak bekler. Karşı tarafta bekleyen bir emirle eşleşecek fiyattan gelen emir ise aktif emirdir ve işlemi başlatır; işlem, defterde bekleyen emrin fiyatından gerçekleşir.
Eşleşme sırasını fiyat-zaman önceliği belirler: alışta daha yüksek, satışta daha düşük fiyatlı emir önce gelir; aynı fiyattaki emirler arasında sisteme önce giren önce gerçekleşir. Borsa İstanbul'un öncelik kurallarına göre emrin miktarı azaltıldığında veya süresi kısaltıldığında öncelik korunur; miktar artırıldığında, süre uzatıldığında ya da fiyat değiştirildiğinde (iyileştirilse bile) emir kademenin sonuna gider.
Varsayımsal örnek: 41,96 TL alış kademesinde sırasıyla A (5.000 lot), B (4.000 lot) ve C (3.000 lot) emirleri bekliyor. 41,96 TL'den 6.000 lotluk bir satış emri gelirse A'nın tamamı ve B'nin 1.000 lotu gerçekleşir, C işlem görmez. B kalan 3.000 lotunu 3.500 lota çıkarırsa önceliğini kaybeder ve C'nin arkasına geçer; 2.000 lota indirirse yerini korur.
Emir defteri nasıl okunur? En iyi fiyat, spread ve derinlik
Aşağıda varsayımsal XYZ payının ilk beş kademesi görülüyor. Borsa İstanbul'da 20,00–49,99 TL fiyat aralığında fiyat adımı 0,02 TL olduğundan kademeler 2'şer kuruş arayla dizilir.
| Alış kümülatif | Alış miktarı | Alış fiyatı | Satış fiyatı | Satış miktarı | Satış kümülatif |
|---|---|---|---|---|---|
| 12.000 | 12.000 | 41,96 | 41,98 | 5.000 | 5.000 |
| 20.500 | 8.500 | 41,94 | 42,00 | 9.000 | 14.000 |
| 40.500 | 20.000 | 41,92 | 42,02 | 14.000 | 28.000 |
| 55.500 | 15.000 | 41,90 | 42,04 | 6.000 | 34.000 |
| 64.500 | 9.000 | 41,88 | 42,06 | 18.000 | 52.000 |
- En iyi alış ve en iyi satış: 41,96 ve 41,98 TL. Hemen satmak isteyen 41,96 TL'yi, hemen almak isteyen 41,98 TL'yi kabul eder.
- Spread: 41,98 − 41,96 = 0,02 TL, yani tek fiyat adımı. Orta nokta 41,97 TL'dir ve spread orta noktanın yaklaşık %0,048'i, yani 4,8 baz puandır. Spread'in tek adıma eşit olması, defterin bu fiyat seviyesinde daha fazla daralamayacağını gösterir.
- Derinlik: İlk beş kademede alış tarafında 64.500, satış tarafında 52.000 lot bekliyor. Kümülatif sütun, belirli bir fiyata kadar ne kadar miktarın işlem görebileceğini gösterir: 42,02 TL'ye kadar 28.000 lot alınabilir.
Paylarda fiyat adımı fiyat seviyesine göre değişir: 0,01–19,99 TL arasında 0,01 TL, 20–49,99 TL arasında 0,02 TL, 50–99,99 TL arasında 0,05 TL, 100–249,99 TL arasında 0,10 TL'dir ve fiyat yükseldikçe 2,50 TL'ye kadar büyür. Emirler ayrıca günlük fiyat limitleri içinde kalmak zorundadır; bu sınırlar tavan ve taban yazısında anlatılıyor.
Piyasa emri emir defterini nasıl tüketir?
Piyasa emri fiyat belirtmez; karşı taraftaki en iyi fiyattan başlayarak miktar dolana kadar kademeleri sırayla tüketir. Yukarıdaki defterde 25.000 lotluk bir piyasa alış emri şöyle gerçekleşir:
| Kademe | Fiyat (TL) | Gerçekleşen (lot) | Tutar (TL) |
|---|---|---|---|
| 1 | 41,98 | 5.000 | 209.900 |
| 2 | 42,00 | 9.000 | 378.000 |
| 3 | 42,02 | 11.000 | 462.220 |
| Toplam | - | 25.000 | 1.050.120 |
Ortalama gerçekleşme fiyatı 1.050.120 / 25.000 = 42,0048 TL'dir. En iyi satış fiyatı olan 41,98 TL'ye göre fark pay başına 0,0248 TL, toplamda 620 TL'dir; orta noktaya göre bu maliyet 870 TL'ye çıkar. Emir sonrasında 41,98 ve 42,00 kademeleri boşalır, 42,02 TL'de 3.000 lot kalır ve spread 41,96–42,02 aralığında 0,06 TL'ye, yani üç adıma açılır. Bu farkın hesaplanması ve azaltılması slippage (kayma) yazısının konusudur.
Pay Piyasası Prosedürü'ne göre piyasa emri karşı taraftaki en iyi fiyattan başlayarak emir tamamen işlem görene kadar tüm kademelerle eşleşir. Pay Piyasası'nda piyasa emri yalnızca kalanı iptal et (KİE) olarak girilebildiğinden karşılanamayan kısım iptal edilir; karşı tarafta hiç emir yoksa emrin tamamı iptal olur. Piyasa emri de azami emir değeri sınırına tabidir; Ekim 2026 itibarıyla bu sınır payın likidite grubuna göre 0,5 ile 10 milyon TL arasındadır. Piyasadan limite emir ise yalnızca en iyi kademeyle eşleşir, kalan kısmı o fiyattan limit emre dönüşür. VİOP'ta 1 Mart 2021'den bu yana piyasa emri kullanılamıyor. Emir tiplerinin ve geçerlilik koşullarının karşılaştırması borsa emir türleri yazısında yer alıyor.
Likidite emir defterinden nasıl ölçülür?
Dar spread tek başına yeterli değildir; asıl soru, belirli büyüklükte bir işlemin fiyatı ne kadar oynatacağıdır. Borsa İstanbul bunu pazar belirleme ölçütlerinden biri olan likidite maliyeti ile ölçer: 1 milyon TL'lik bir pozisyonun defterdeki mevcut emirlerle anında alınıp satılması hâlinde oluşacak ağırlıklı ortalama alış ve satış fiyatları arasındaki farkın orta nokta fiyatına oranı, baz puan cinsinden hesaplanır. Hesap sürekli işlem boyunca belirli aralıklarla emir defterinin ilk 25 kademesi üzerinden yapılır; değer düştükçe likidite yükselir.
Varsayımsal hesap: Yukarıdaki defterde 1 milyon TL'lik alım 41,98 ve 42,00 kademelerini bitirip 42,02 kademesinden yaklaşık 9.807 lot daha alarak ortalama 42,0040 TL'den gerçekleşir. 1 milyon TL'lik satış ise 41,96 ve 41,94 kademelerini bitirip 41,92 kademesinden yaklaşık 3.340 lot satarak ortalama 41,9473 TL'den gerçekleşir. Fark 0,0568 TL'dir ve 41,97 TL'lik orta noktaya oranı yaklaşık 13,5 baz puandır. Spread 4,8 baz puan görünse de 1 milyon TL'lik işlemin gerçek maliyeti bunun yaklaşık üç katıdır.
Defterin her iki tarafını kalıcı olarak dolu tutan mekanizmalardan biri piyasa yapıcılıktır; piyasa yapıcının belirli makas ve miktar koşullarında sürekli kotasyon verme yükümlülüğü piyasa yapıcı yazısında anlatılıyor.
Borsa İstanbul'da derinlik verisi: kaç kademe görülür?
Pay Piyasası Prosedürü'ne göre BISTECH sisteminde birikimli fiyat derinliği üye işlem terminallerinde 25 kademe olarak sorgulanır; veri yayın kuruluşlarına giden yayında fiyat derinliği 1 Şubat 2016'dan bu yana 10 kademedir. ITCH protokolü ise emir defterindeki tüm kademelerde meydana gelen değişiklikleri düşük gecikmeyle yayınlar ve çoğunlukla yüksek frekanslı işlemlerde kullanılır. Bir yatırımcının aracı kurum uygulamasında veya veri terminalinde kaç kademeyi, anlık mı gecikmeli mi gördüğü, kurumun aldığı veri lisansına bağlıdır.
Borsa İstanbul verisinin dağıtımı lisansa tabidir: veriyi dağıtmak için Dağıtıcı veya Alt Dağıtıcı lisansı gerekir. Algoritmik alım satım, risk yönetimi veya emir yönlendirme gibi verinin ekranda gösterilmeden kullanıldığı gösterimsiz kullanımlar için doğrudan Borsa İstanbul ile Veri Dağıtım Sözleşmesi imzalanması gerekir.
Görünen defter her emri göstermez:
- Kısmi görünme koşullu emirler miktarlarının yalnızca bir bölümünü gösterir. Görünen kısmın tamamı gerçekleştiğinde gizli kısımdan belirlenen miktarda yeni bir dilim açığa çıkar ve yeni girilmiş bir emir gibi kademenin sonuna eklenir.
- Orta nokta emirleri yalnızca BIST 30 paylarında kullanılır ve en iyi alış ve satış fiyatlarının ortalamasından, ayrı ve kapalı bir defterde eşleşir; bu deftere ilişkin bilgi yayını yapılmaz. Emir değeri en az 100.000 TL, en fazla 30 milyon TL olabilir.
- Tek fiyat seanslarında (açılış, kapanış ve tek fiyatla işlem gören araçlar) derinlik gösterilmez; yalnızca teorik eşleşme fiyatı ve miktarı izlenir. Seans bölümleri Borsa İstanbul seans saatleri yazısında anlatılıyor.
Kripto emir defteri nedir, order book API'si nasıl kullanılır?
Kripto emir defteri, pay piyasasındaki defterle aynı mantıkta çalışır; temel fark her platformun kendi defterini tutmasıdır, bu yüzden aynı varlığın derinliği ve fiyatı platformdan platforma değişebilir. Defterin ne kadar derin olduğu kripto likidite yazısında anlatılıyor. SPK'nın Faaliyette Bulunanlar Listesi'ndeki Btcturk'ün GET /api/v2/orderbook uç noktası da defteri anahtarsız döndürür (4 Kasım 2026); listede yer almak yetkilendirme anlamına gelmez ve bu anılma platform önerisi değildir.
Kripto borsaları emir defterini API üzerinden herkese açık olarak yayınlar. Binance spot API'sinde emir defteri kamuya açık piyasa verisi sınıfındadır ve API anahtarıyla imzalanmış istek gerektirmez. Bu doküman, herkese açık olduğu için yalnızca teknik örnek olarak özetlenir; platform önerisi veya bağlantı hedefi değildir. 6362 sayılı Kanun'un 99/A maddesine göre yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır. Ekim 2026 itibarıyla Binance dokümantasyonundaki başlıca kanallar şunlardır:
- REST anlık görüntü: GET /api/v3/depth uç noktası, limit parametresiyle varsayılan 100, en fazla 5.000 kademe döndürür. İstek ağırlığı kademe sayısıyla artar: 1–100 kademe için 5, 101–500 için 25, 501–1.000 için 50, 1.001–5.000 için 250.
- En iyi fiyatlar: GET /api/v3/ticker/bookTicker yalnızca en iyi alış ve satış fiyatını ve miktarını verir; WebSocket'teki bookTicker akışı bu değişiklikleri gerçek zamanlı iletir.
- Kısmi derinlik akışı: btcusdt@depth20@100ms gibi akışlar ilk 5, 10 veya 20 kademeyi saniyede bir ya da 100 milisaniyede bir tam liste olarak gönderir.
- Fark akışı: btcusdt@depth gibi akışlar yalnızca değişen kademeleri gönderir ve yerel bir defter tutmak için kullanılır.
REST yanıtında her kademe [fiyat, miktar] biçiminde metin olarak gelir (varsayımsal değerler):
{"lastUpdateId": 1027024,
"bids": [["9.98", "1200.5"], ["9.97", "850.0"]],
"asks": [["10.00", "500.0"], ["10.01", "900.0"]]}Fark akışındaki miktarlar değişim değil mutlak değerdir; miktar 0 gelirse o fiyat kademesi defterden silinir. Yerel defter, REST anlık görüntüsü ile fark olaylarının güncelleme numaraları (U, u ve lastUpdateId) denetlenerek birleştirilmesiyle kurulur; araya kaçan bir olay fark edilirse defter baştan kurulur. Anlık görüntü her tarafta en fazla 5.000 kademe içerdiğinden, bu aralığın dışındaki kademelerin miktarı ancak değiştiklerinde öğrenilir. Adım adım senkronizasyon ve bağlantı yönetimi REST ve WebSocket farkı yazısında anlatılıyor.
Emir defteri okurken sık yapılan hatalar
- Görünen miktarı kesin sanmak: Bekleyen emirler her an iptal edilebilir veya değiştirilebilir; en iyi kademeden uzaktaki büyük emirler fiyat yaklaşınca çekilebilir.
- Dengesizliği yön sinyali saymak: Örnek defterde alış tarafı daha ağır görünür, ancak gizli miktarlar ve orta nokta emirleri bu tabloyu değiştirebilir. Gerçekleşme niyeti olmadan sahte derinlik oluşturmak için emir girip iptal etmek, yanıltıcı izlenim uyandırmaya yönelikse Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107. maddesindeki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı kapsamına girer.
- Yalnızca en iyi fiyata bakmak: Küçük bir emir için spread yeterli bilgidir; büyük bir emirde kümülatif derinlik ve ağırlıklı ortalama fiyat hesaplanmalıdır.
- Gecikmeli veya sınırlı veriyle karar vermek: Gecikmeli veri ya da 5–10 kademelik bir görünüm, hızlı piyasada gerçek defterden belirgin biçimde farklı olabilir.
İlgili yazılar: kripto emir türleri.
Sık sorulan sorular
Emir defterinde alış ve satış fiyatı neden farklıdır?
Alış tarafında bekleyenler daha ucuza almak, satış tarafında bekleyenler daha pahalıya satmak ister; iki tarafın en iyi fiyatları buluşsaydı işlem zaten gerçekleşmiş olurdu. Aradaki fark spread'dir ve hemen işlem yapmak isteyen tarafın ödediği örtük maliyettir.
Derinlikte büyük bir satış emri fiyatın düşeceğini mi gösterir?
Tek başına göstermez. Büyük emir her an iptal edilebilir, gizli miktarlar ekranda görünmez ve fiyat başka kademelerdeki emirlerle de oluşur. Derinlik belirli bir anda hangi miktarın hangi fiyattan işlem görebileceğini gösterir, fiyatın yönünü değil.
Borsa İstanbul'da kaç kademe derinlik görülebilir?
Ekim 2026 itibarıyla Pay Piyasası Prosedürü'ne göre üye işlem terminallerinde 25 kademe, veri yayın kuruluşlarına giden yayında 10 kademe fiyat derinliği vardır; ITCH akışı tüm kademelerdeki değişiklikleri içerir. Yatırımcının gördüğü kademe sayısı aracı kurumun ve veri sağlayıcının lisansına göre değişir.
Aynı fiyattaki emirlerden hangisi önce gerçekleşir?
Sisteme önce giren emir önce gerçekleşir. Emrin miktarı artırılır, süresi uzatılır veya fiyatı değiştirilirse emir yeni girilmiş sayılır ve kademenin sonuna gider; miktarı azaltmak önceliği bozmaz.
Kripto borsasında emir defteri verisi için API anahtarı gerekir mi?
Bu yazıda anılan dokümanlarda gerekmez; emir defteri kamuya açık piyasa verisidir. Ancak bazı API'lerde isteğin ağırlığı istenen kademe sayısıyla artar, bu yüzden sürekli izleme için varsa WebSocket akışları kullanılır.
Kaynaklar
- Borsa İstanbul, Pay Piyasası Prosedürü (öncelik kuralları, likidite maliyeti, derinlik ve emir tipleri, 21 Eylül 2026 revizyonu) (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul, veri dağıtım ve endeks lisanslama SSS (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul, VİOP piyasa işleyişi (emir tipleri) (yeni sekmede açılır)
- Binance Spot API: market data endpoints (order book ve book ticker) (yeni sekmede açılır)
- Binance Spot API: WebSocket streams (kısmi derinlik, fark akışı, book ticker) (yeni sekmede açılır)
- Binance Spot API: yerel emir defteri yönetimi (GitHub dokümantasyonu) (yeni sekmede açılır)
- Binance Spot API: uç nokta güvenlik türleri (yeni sekmede açılır)
- SPK, Sermaye piyasasında piyasa dolandırıcılığı (manipülasyon) (yeni sekmede açılır)
- BtcTurk API dokümanı: Get OrderBook (yeni sekmede açılır)
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, md. 99/A (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.