Kısa cevap: Fon sepeti fonu, portföyünün devamlı olarak en az %80'ini başka yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının (BYF) katılma paylarına yatıran fondur. SPK kurallarına göre tek bir fona ayrılan pay %20'yi aşamaz ve alttaki fonlar için ödenen yönetim, giriş ve çıkış ücretleri de fonun toplam gider oranına dahil edilir; bu oranın yıllık üst sınırı Ekim 2026 itibarıyla %4,38'dir.
Fon sepeti fonu, "fonların fonu" olarak da anılan ve portföyü tek tek hisse veya tahvillerden değil başka fonların paylarından oluşan yatırım fonudur. Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'ne (III-52.1) göre bu fonlar "Fon Sepeti Şemsiye Fonu"na bağlı olarak ihraç edilir.
Yapı iki katmanlıdır: yatırımcı sepet fonun payını alır, sepet fon da alttaki fonların paylarını taşır. Fiyat, gider ve risk bu iki katmanın birleşiminden oluşur; vergide ise iki katman farklı kurallara tabidir.
Fon sepeti fonu nedir? %80 kuralı
Tebliğ'in 6. maddesi fon sepeti şemsiye fonunu, diğer fonların ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fonları kapsayan şemsiye fon olarak tanımlar ve hisse senedi, borçlanma araçları ve kıymetli madenler fonlarıyla aynı kurala bağlar: fon toplam değerinin en az %80'i devamlı olarak bu varlık grubunda tutulur. SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi'ne göre oranın sağlanıp sağlanmadığı spot piyasadaki yatırımlarla kontrol edilir; kaldıraç yaratan işlemler için yatırılan teminat ve primler hesaba katılmaz. Kalan en fazla %20'lik kısım ters repo ve mevduat gibi likidite araçlarında veya izahnamenin izin verdiği diğer varlıklarda değerlendirilir.
Diğer fonlar için başka fonlara yatırım bir istisnadır. Tebliğ'in 18. maddesine göre sıradan bir yatırım fonu toplam değerinin en fazla %20'sini fon paylarına, menkul kıymet yatırım ortaklığı paylarına, yurt dışı BYF'lere ve yabancı fonlara yatırabilir; tek bir fona ayrılan pay %10'u, Türkiye'de kurulu tek bir BYF'ye ayrılan pay %20'yi aşamaz. Fon sepeti fonunda oran tersine döner ve başka fonlar portföyün ana gövdesini oluşturur. Değişken fonların başka fonlara yatırımı da bu %20'lik sınıra tabidir; farkın ayrıntısı değişken fon yazısında.
Fon sepeti fonunun portföy sınırları nelerdir?
Tebliğ'in 26. maddesi fon sepeti fonlarına özel sınırları sayar. Ekim 2026 itibarıyla kurallar şöyledir:
| Kural | Sınır |
|---|---|
| Tek bir fonun veya BYF'nin payları | Fon toplam değerinin en fazla %20'si |
| Başka fon sepeti fonlarına yatırım | Yapılamaz |
| Yatırım yapılan fondaki pay | O fonun pay sayısının en fazla %25'i (alım tarihindeki pay sayısına göre) |
| Serbest fonların payları | Fon toplam değerinin en fazla %10'u |
| Portföye alınabilecek fonlar | İzahnamesi SPK'ca onaylanmış fonlar; yabancı borsalarda işlem gören BYF'ler için bu şart aranmaz |
Aynı madde, sıradan fonlara uygulanan %20'lik fon payı sınırını ve yöneticinin yönetim hâkimiyetindeki ihraççılara ilişkin %20'lik sınırı fon sepeti fonlarında uygulanmaz kılar. Tek fon sınırı aritmetik bir sonuç da doğurur: %80 eşiğinin tutturulabilmesi için portföyde en az dört farklı fon veya BYF bulunması gerekir.
Nitelikli yatırımcılara satılan serbest fonlar da fon sepeti şeklinde kurulabilir; bu durumda 26. maddedeki sınırlar uygulanmaz (madde 25). Rehber'in 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile değiştirilen serbest fon hükümlerine göre fon sepeti olmayan serbest fonlar ise portföylerinin en fazla %15'ini gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları dışındaki diğer fonlara, tek bir fona en fazla %10'unu yatırabilir; endeks fonlarına ve BYF'lere yapılan yatırım bu sınırların hesabına katılmaz.
Örnek: Toplam değeri 200 milyon TL olan varsayımsal bir fon sepeti fonunun portföyü şöyle olsun: hisse senedi fonu A 40 milyon TL, borçlanma araçları fonu B 38 milyon TL, Türkiye'de işlem gören altın BYF'si C 36 milyon TL, yabancı borsada işlem gören BYF D 30 milyon TL, serbest fon E 16 milyon TL, ters repo 40 milyon TL.
Fon payları toplamı 160 milyon TL, yani %80'dir ve eşik tam olarak sağlanır. A fonu %20 ile tek fon sınırında, serbest fon E %8 ile %10'luk sınırın altındadır. D için SPK onaylı izahname şartı aranmaz.
A fonunun fiyatı ertesi gün %5 yükselir ve diğer kalemler değişmezse A'nın ağırlığı 42 ÷ 202 ≈ %20,8'e çıkar. Aşım fiyat hareketinden kaynaklandığı için Tebliğ'in 24. maddesine göre en geç 30 gün içinde giderilmesi gerekir. Rakamlar varsayımsaldır.
Fon sepeti fonu nasıl çalışır? Fiyat, risk ve unvan
Alttaki fonların fiyatları kendi giderleri düşüldükten sonra ilan edilir. Sepet fonun birim pay değeri bu fiyatlarla değerlenen portföyden kendi giderleri düşülerek hesaplandığı için fiyata iki kat gider yansır. TEFAS'ta görünen getiri bu iki katmandan sonra kalan getiridir.
Portföyün gerçek içeriği iki katman birlikte okunarak görülür. Sepet fonun KAP'taki aylık portföy dağılım raporu hangi fonları hangi ağırlıkla taşıdığını gösterir; alttaki her fonun kendi raporu da o fonun hisse, tahvil veya altın dağılımını verir. Örneğin %30 hisse senedi fonu ve %20 değişken fon taşıyan bir sepetin toplam hisse oranı, değişken fonun o ayki hisse ağırlığına göre değişir. Raporlar ilgili ayı izleyen altı iş günü içinde yayımlanır; KAP'ta nasıl bulunacakları KAP bildirimleri nasıl okunur yazısında anlatılıyor.
Unvanda üç tür ek bilgi görülebilir:
- Risk grubu: Rehber'e göre stratejisi risk değerine göre belirlenen fon sepeti fonlarının unvanında Muhafazakar veya Temkinli (1-2), Dengeli (3-4), Atak, Dinamik veya Büyüme (4-5) ya da Agresif (5-7) ibaresi yer alır.
- Yabancı: Tebliğ'in 7. maddesine göre toplam değerinin en az %80'ini yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına yatıran fonların unvanında "Yabancı" ibaresi zorunludur. Yurt dışı fonlara ağırlık veren sepetlerde kur etkisi ve valör farkları yabancı hisse senedi fonu yazısında ele alınıyor.
- Emtia: Rehber, serbest fonlar dışında yalnızca unvanında "emtia" ibaresi bulunan fon sepeti fonlarına kıymetli madenler dışındaki emtialara dayalı borsada işlem gören emtia ürünlerine (ETC) yatırım imkânı tanır.
Çift katmanlı gider: toplam gider oranı nasıl hesaplanır?
Tebliğ'in 26. maddesinin üçüncü fıkrasına göre fon sepeti fonunun portföye aldığı fon payları için ödenen yönetim, giriş ve çıkış ücretleri, sepet fonun toplam gider oranı hesabında gider kalemi olarak dikkate alınır. Toplam gider oranının üst sınırları Tebliğ'in Ek-4 tablosunda yer alır ve Ekim 2026 itibarıyla şöyledir:
| Fon türü | Günlük | Yıllık |
|---|---|---|
| Para piyasası fonları | Yüzbinde 4,5 | %1,65 |
| Koruma amaçlı ve garantili fonlar, kıymetli madenler fonları, unvanında endeks bulunan fonlar | Yüzbinde 6 | %2,19 |
| Kısa vadeli borçlanma araçları ve kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonları | Yüzbinde 7 | %2,56 |
| Fon sepeti fonları | Yüzbinde 12 | %4,38 |
| Diğer fonlar | Yüzbinde 10 | %3,65 |
Fon sepeti fonlarının tavanı tablodaki en yüksek orandır. Fıkra, alttaki fonlar için ödenen yönetim, giriş ve çıkış ücretlerini sayar; alttaki fonların saklama ve aracılık komisyonu gibi diğer giderlerini ayrıca anmaz. Sınır aşılırsa aşan tutar dönemi izleyen beş iş günü içinde fona iade edilir; gerçekleşen oran ve dağılımı üç aylık dönemlerin bitimini izleyen altı iş günü içinde KAP'ta ilan edilir. Bildirimin nasıl okunacağı fon yönetim ücreti ve toplam gider oranı yazısında anlatılıyor.
Örnek: Varsayımsal bir fon sepeti fonunun kendi yönetim ücreti ve diğer giderleri yıllık %1,5 olsun. Portföyün %90'ı, yönetim ücretleri ortalama yıllık %2 olan fonlardan oluşsun.
Alttaki fonların yönetim ücretlerinden sepete düşen pay yaklaşık 0,90 × %2 = %1,8'dir. Toplam gider oranı yaklaşık %1,5 + %1,8 = %3,3 olur ve %4,38'lik sınırın altında kalır. Aynı fonları doğrudan alan bir yatırımcı yalnızca alttaki fonların giderlerini taşır; sepet yapısının ek maliyeti bu örnekte yıllık yaklaşık 1,5 puandır.
100.000 TL'lik yatırımda 1,5 puanlık fark, giderin getiriden doğrudan düşüldüğü basitleştirilmiş hesapla yılda yaklaşık 1.500 TL'ye karşılık gelir ve bileşik etkiyle yıllar içinde büyür. Rakamlar varsayımsaldır.
Fon sepeti fonunda stopaj nasıl uygulanır?
Vergi iki katmanda farklı işler:
- Yatırımcı katmanı: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) geçici 67. madde rehberine göre gerçek kişilerin 9 Temmuz 2025 ve sonrasında aldığı fon paylarının kazancına %17,5 tevkifat uygulanır; fon sepeti fonları da bu kapsamdadır. 5 Eylül 2026'da yürürlüğe giren 11734 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı gerçek kişilere uygulanan bu oranı değiştirmedi. Kesinti satış sırasında yapılır ve nihai vergidir. Eski alış tarihlerine ait oranlar yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor.
- %0 oran devralınmaz: Sepetteki fonlar hisse senedi yoğun fon olsa bile %0 oran sepet fona geçmez. Tebliğ bu niteliği yalnızca hisse senedi şemsiye fonuna veya serbest şemsiye fona bağlı fonlara tanır.
- Fon katmanı: GİB'in 11734 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na ilişkin açıklayıcı bilgi notuna göre Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 2. maddesi kapsamındaki mükellefler, yerli ve yabancı fonlar dahil, para piyasası fonu dışındaki fon paylarından elde ettikleri kazançlarda %0 tevkifata tabi olmaya devam eder. Para piyasası fonlarından ve unvanında "para piyasası" geçen serbest fonlardan elde edilen kazançta ise oran %10'a çıkarıldı: 5 Eylül 2026 ve sonrasında alınan paylarda kazancın tamamına, daha önce alınanlarda bu tarihten satışa kadar geçen süreye isabet eden kısmına uygulanır.
Bu nedenle yöneticinin sepet içinde fon değiştirmesi yatırımcı için ayrı bir stopaj doğurmaz; stopaj yatırımcının sepet fon payını sattığı anda toplam kazanç üzerinden kesilir. Sepetin para piyasası fonu paylarından elde ettiği kazanç ise fon katmanında kesintiye uğrar.
Örnek: Varsayımsal iki yatırımcı aynı dört fona 9 Temmuz 2025'ten sonra yatırım yapmış olsun. Birincisi fonları doğrudan almış, dağılımı yeniden dengelemek için 20.000 TL kazançlı bir borçlanma araçları fonunu satıyor; satışta 20.000 × 0,175 = 3.500 TL stopaj kesilir. İkincisi aynı fonları bir fon sepeti fonu üzerinden taşıyor; yönetici aynı satışı yaptığında yatırımcıdan kesinti yapılmaz.
İkinci yatırımcının vergisi ortadan kalkmaz, sepet fon payını sattığı güne ertelenir. Birinci yatırımcının portföyünde hisse senedi yoğun fon varsa onun kazancı %0 orandan yararlanır; sepet fonda bu kazanç da %17,5 oranına tabi olur. Rakamlar varsayımsaldır.
Fon sepeti fonu, BYF ve fonları ayrı ayrı almak
Aynı varlık dağılımına üç farklı yoldan ulaşılabilir. Farklar dağılımı kimin yönettiğinde, giderin kaç katman olduğunda ve vergide ortaya çıkar:
| Özellik | Fon sepeti fonu | Fonları ayrı ayrı almak | BYF |
|---|---|---|---|
| Dağılımı kim değiştirir? | Yönetici, izahnamedeki sınırlar içinde | Yatırımcı | BYF'nin izlediği endeks veya strateji |
| Gider katmanı | Sepet fon ve alttaki fonlar | Yalnızca alttaki fonlar | BYF'nin kendi gideri |
| Stopaj | Satışta %17,5 (9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar) | Her fonun kendi türüne göre | BYF'nin portföy yapısına göre |
| Alım satım | TEFAS üzerinden, günlük fiyatla | TEFAS üzerinden, günlük fiyatla | Borsa İstanbul'da seans içinde |
Fon sepeti fonları SPK Rehberi'ndeki TEFAS istisnaları arasında yer almadığı için platformda işlem görmek zorundadır. BYF'lerin işleyişi ve gider yapısı BYF nedir yazısında anlatılıyor. Bir fon sepeti fonu incelenirken izahnamedeki strateji ve bantlara, aylık raporda alttaki fonların kimler tarafından kurulduğuna ve ağırlıklarına, KAP'taki toplam gider oranı bildirimine ve TEFAS'taki risk değeri ile valöre birlikte bakılır.
Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün
Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Fon sepeti fonu ne demek?
Portföyünün devamlı olarak en az %80'ini başka yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının paylarına yatıran fondur. Fonların fonu olarak da anılır ve SPK mevzuatında fon sepeti şemsiye fonuna bağlı olarak ihraç edilir.
Fon sepeti fonu kaç farklı fona yatırım yapar?
Tek bir fona veya BYF'ye ayrılan pay %20'yi aşamadığı için %80 eşiğini sağlamak üzere en az dört farklı fon gerekir. Başka fon sepeti fonlarına yatırım yapılamaz ve bir fonun pay sayısının %25'inden fazlası alınamaz.
Fon sepeti fonunda stopaj var mı?
Evet. Ekim 2026 itibarıyla gerçek kişilerin 9 Temmuz 2025 ve sonrasında aldığı paylarda oran %17,5'tir. Sepetteki fonlar hisse senedi yoğun olsa bile %0 oran sepet fona geçmez.
Fon sepeti fonunun gideri neden daha yüksek olabilir?
Yatırımcı hem sepet fonun hem de alttaki fonların giderini taşır. Alttaki fonlar için ödenen yönetim, giriş ve çıkış ücretleri sepetin toplam gider oranına dahil edilir; bu oranın yıllık üst sınırı Ekim 2026 itibarıyla %4,38'dir.
Fon sepeti fonu ile değişken fon arasındaki fark nedir?
Fon sepeti fonu portföyünün en az %80'ini fon paylarında tutmak zorundadır. Değişken fon ise yatırım fonu paylarına, Türkiye'de kurulu BYF'ler hariç, toplam değerinin en fazla %20'sini ayırabilir ve kalan kısmı doğrudan hisse, tahvil veya altın gibi varlıklarda değerlendirir.
Kaynaklar
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), madde 6, 7, 18, 24, 25, 26, 33 ve Ek-4 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (1.2, 2, 3, 4.1.2, 4.3 ve 6.8; 28 Ağustos 2026 değişiklikleri dahil) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ (II-14.2), madde 10 ve 11 (yeni sekmede açılır)
- GİB: G.V.K. Geçici 67. Madde Uygulaması ile İlgili Olarak Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (2026) (yeni sekmede açılır)
- GİB: 11734 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı açıklayıcı bilgi notu (5 Eylül 2026 tarihli ve 33361 sayılı Resmî Gazete) (yeni sekmede açılır)
- KAP: fon sayfaları, portföy dağılım raporları ve toplam gider oranı bildirimleri (yeni sekmede açılır)
- TEFAS: Fon Bilgilendirme Platformu (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.