Katılım fonu nedir? Faizsiz fon türleri ve vergisi

Kısa cevap: Katılım fonu, portföyü faize dayalı olmayan araçlardan, yani kira sertifikaları, katılma hesapları, faizsiz finans ilkelerine uygun paylar ve altın gibi varlıklardan oluşan yatırım fonudur. SPK düzenlemesinde dar anlamıyla katılım şemsiye fonuna bağlı fonları, uygulamada unvanında "katılım" geçen tüm fonları kapsar; uygunluk onaylı katılım endeksleri veya bir danışman ya da danışma kurulu ile sağlanır.

Katılım fonları, faiz geliri istemeyen yatırımcılar için kurulan ve getirisini kira, kâr payı, temettü ve fiyat değişiminden sağlayan yatırım fonlarıdır. Para piyasası, kira sertifikası, altın, hisse senedi ve çoklu varlık gibi farklı stratejilerle kurulabildikleri için risk düzeyleri birbirinden çok farklıdır: 18 Ekim 2026 itibarıyla TEFAS'ta katılım şemsiye fonuna bağlı fonların risk değeri 1 ile 7 arasında dağılıyor.

Aşağıda katılım fonlarını diğer fonlardan ayıran SPK kuralları, fon türleri, getirinin kaynakları, katılım endeksleri, risk değeri ve stopaj ile bu fonların TEFAS'ta nasıl bulunacağı anlatılıyor.

Katılım fonunu diğer fonlardan ayıran kurallar

SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'nin (III-52.1) 6. maddesine göre portföyünün tamamı devamlı olarak kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar "Katılım Şemsiye Fonu"na bağlanır. Hisse senedi veya borçlanma araçları şemsiye fonlarında aranan asgari oran %80 iken burada portföyün tamamı esas alınır.

Hangi aracın uygun sayılacağını SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'i düzenler. Ekim 2026 itibarıyla geçerli kurallar şunlardır:

Uygunluk onayı: Unvanında "katılım" ifadesi geçen fonların portföyüne alınacak paylar, faizsiz finans ilkelerine uygunluğu onaylanmış endekslerden (Rehber'deki örnekler Borsa İstanbul'un Katılım 30 ve Katılım 50 endeksleri ile Ziraat Portföy Katılım Endeksi) seçilir ve/veya uygunlukları bir danışman ya da danışma kurulu tarafından onaylanır. Kira sertifikaları, katılma hesapları, altın ve diğer kıymetli madenler ile vaad sözleşmeleri dışındaki araçlarda da aynı şart aranır.
Danışma kurulu bilgisi: Danışmanlık hizmeti alınıyorsa danışmanın veya kurul üyelerinin kim olduğu, faizsiz finans alanındaki deneyimleri ve uygunluk değerlendirmesinde kullanılan yöntemler izahname ekinde ya da fonun KAP sayfasında açıklanır.
Arındırma: Faizsiz finans ilkelerine uymayan (mahzurlu) gelirin arındırılması izahnamede düzenlenebilir; danışmandan icazet alınması şartıyla bu tutar fon varlığından veya yönetim ücretinden karşılanır. Kurucu, hesaplanan tutarı ve aktarıldığı kurumu arındırma dönemini izleyen 5 iş günü içinde KAP'ta açıklar; tutar toplam gider oranına dahil edilmez.
Katılma hesabı sınırı: Tebliğ'in 17. maddesine göre fonlar, vadesi 12 ayı geçmeyen mevduat ve katılma hesaplarında değerlerinin en fazla %10'unu (tek bankada %3) tutabilirken katılım fonlarında bu sınırlar %25 ve tek bankada %10'dur. Para piyasası katılım fonlarında para piyasası fonlarına ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.

Katılım fonu ile katılım şemsiye fonu aynı şey mi?

"Katılım fonu" ifadesi uygulamada üç farklı anlamda kullanılır:

Katılım şemsiye fonuna bağlı fonlar: Tebliğ'deki dar anlamdır. 18 Ekim 2026 itibarıyla TEFAS'ın "Fon Getirileri" ekranında, TEFAS'ta işlem gören menkul kıymet yatırım fonları arasında bu şemsiyeye bağlı 101 fon listeleniyor.
Unvanında "katılım" geçen tüm fonlar: Aynı ekranda "Fon Unvan Türü: Katılım" filtresi TEFAS'ta işlem gören 185 fon gösteriyor; bunların 101'i katılım şemsiye fonuna, 45'i serbest şemsiye fona, 30'u hisse senedi şemsiye fonuna, 5'i fon sepeti şemsiye fonuna, 4'ü kıymetli madenler şemsiye fonuna bağlı. Örneğin katılım hisse senedi fonları unvanlarında "katılım" geçse de hisse senedi şemsiye fonuna bağlıdır. Serbest fonlar yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır.
Bankacılıktaki anlamı: Bankacılık mevzuatında ve TMSF'nin "mevduat ve katılım fonu sigortası" ifadesinde katılım fonu, katılım bankalarının katılma hesaplarıyla topladığı fonları anlatır. TMSF'ye göre katılma hesapları ile özel cari hesapların kişi başına her katılım bankası için 1.200.000 TL'ye kadar olan kısmı sigortalıdır; yatırım fonları ise bu sigortanın kapsamında değildir.

Katılım fonu türleri nelerdir?

Aşağıdaki tablo, 18 Ekim 2026 itibarıyla TEFAS'ta işlem gören katılım fonlarını (serbest fonlar ve fon sepeti fonları hariç) unvanlarına göre gruplar. Risk değerleri ve valörler TEFAS fon sayfalarından derlenmiştir; her fonun kesin bilgisi kendi izahnamesindedir.

Tür	Bağlı olduğu şemsiye	Fon sayısı	Risk değeri	Alış / satış valörü (iş günü)
Para piyasası katılım fonu	Katılım	24	Çoğunlukla 1	0 / 0
Kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonu	Katılım	6	1–2	0 / 0
Kira sertifikaları katılım fonu	Katılım	14	TL fonlarda 1–3, döviz fonlarında 6	1 / çoğunlukla 1
Altın ve kıymetli madenler katılım fonu	Katılım (21) veya kıymetli madenler (4)	25	6	1 / 1–2
Katılım hisse senedi fonu	Hisse senedi	30	Çoğunlukla 6	1 / 2
Çoklu varlık, sektör ve risk profilli katılım fonları	Katılım	36	1–7	1 / çoğunlukla 2

Değişken fona benzeyen katılım fonlarının unvanındaki "temkinli", "dengeli", "atak" ve "agresif" ifadeleri, Rehber'e göre sırasıyla 1-2, 3-4, 4-5 ve 5-7 risk değerine karşılık gelir. Rehber, para piyasası katılım fonlarına para piyasası fonlarının kurallarının kıyasen uygulanacağını belirtir; bu kurallar para piyasası fonu yazısında anlatılıyor. Kira sertifikalarının yapısı kira sertifikası, altın katılım fonları ise altın fonu yazısında ele alınıyor.

Katılım fonunun getirisi nereden gelir?

Katılım fonları faiz geliri elde etmez; getiri portföydeki araca göre şu kaynaklardan oluşur:

Kira sertifikaları: Dayanak varlıktan elde edilen kira veya kâr payı ile sertifikanın piyasa fiyatındaki değişim.
Katılma hesapları: Katılım bankasının katılma hesabına dağıttığı kâr payı.
Paylar: Katılım endekslerindeki şirketlerin fiyat değişimi ve dağıttığı temettü.
Altın: Gram altın fiyatındaki değişim.

Kısa vadeli katılım ürünlerinde gösterge olarak TLREFK (Türk Lirası Gecelik Katılım Referans Getiri Oranı) kullanılır. Borsa İstanbul'a göre kurallarını Borsa İstanbul ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği temsilcilerinden oluşan komitenin belirlediği bu oran, katılım bankalarının borçlanma araçları ve faizsiz finans ürünleri için değişken getiri göstergesi veya karşılaştırma ölçütü olarak tasarlanmıştır. Hazine'nin TLREFK'ye endeksli kira sertifikalarında da ikinci ve sonraki kira ödemeleri BIST TLREFK Endeksi'ne göre hesaplanır.

Örnek: Varsayımsal bir kira sertifikaları katılım fonunun portföyünün %80'i yıllık %36 getirili kira sertifikalarından, %20'si yıllık %34 kâr payı ödeyen katılma hesaplarından oluşsun; katılma hesabı payı Tebliğ'deki %25 sınırının altındadır. Ağırlıklı brüt getiri 0,80 × 36 + 0,20 × 34 = %35,6'dır; yıllık %1,5 fon gideri düşüldüğünde yaklaşık %34,1 kalır.

Fona 100.000 TL yatırılır ve oranlar bir yıl boyunca değişmezse payların değeri yaklaşık 134.100 TL olur. Satışta 34.100 TL kazançtan %17,5 stopaj (5.967,50 TL) kesilir ve net kazanç 28.132,50 TL'dir. Gerçekte oranlar ve sertifika fiyatları dönem içinde değişir. Tüm rakamlar varsayımsaldır.

Fon fiyatı her iş günü portföyün değerine göre hesaplanır; getiri önceden belli değildir ve garanti edilmez. Piyasa getirileri yükseldiğinde kira sertifikalarının fiyatı düşebileceği için kira sertifikası fonlarında da kısa süreli kayıplar görülebilir.

Katılım endeksleri nedir, nasıl belirlenir?

Katılım fonlarının pay seçiminde ve karşılaştırma ölçütlerinde kullanılan endeksleri Borsa İstanbul hesaplar. Pay endeksleri BIST Katılım Tüm, BIST Katılım 100, BIST Katılım 50, BIST Katılım 30, BIST Katılım Temettü ve BIST Katılım Sürdürülebilirlik'tir. Borsa İstanbul'a göre taramada Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) Merkezi Danışma Komitesi'nin standart ve rehberleri esas alınır ve şirketlerin doldurduğu Katılım Finansı İlkeleri Bilgi Formu (KAFİF) değerlendirilir. Finansal oran eşikleri şöyledir:

Uygun olmayan faaliyetlerden elde edilen gelirin toplam gelirlere oranı %5'i aşmamalıdır.
Faizli varlıkların toplam varlıklara oranı %33'ü aşmamalıdır.
Faizli borçların toplam varlıklara oranı %33'ü aşmamalıdır.

Endekste yer alan şirketler için eşiğin %10 fazlasına kadar izin veren bir tampon kuralı vardır; eşik art arda iki dönemsel incelemede aşılırsa pay endeksten çıkarılır. Katılım 30, 50, 100 ve Tüm endeksleri yılda iki dönem (Mayıs–Eylül ve Ekim–Nisan) için belirlenir; bir şirket bir dönem uygun sayılıp sonraki dönemde listeden çıkabilir.

Borçlanma tarafında BIST-KYD Kira Sertifikaları Endeksleri (kamu, TÜFE'ye endeksli kamu, özel sektör ve dolar cinsi kamu kira sertifikaları) kira sertifikalarının günlük getirisini ölçer.

Katılım fonlarında risk değeri ve stopaj

Katılım fonu olmak düşük risk anlamına gelmez. Risk değeri, fonun son beş yıllık haftalık getirilerinin oynaklığından hesaplanır ve portföydeki varlıklara göre değişir. 18 Ekim 2026 itibarıyla katılım şemsiye fonuna bağlı 101 fonun risk değeri bulunan 99'unda dağılım şöyledir: 29 fon 1, 14 fon 2, 8 fon 3, 6 fon 4, 11 fon 5, 30 fon 6 ve 1 fon 7. Para piyasası ve kısa vadeli kira sertifikası fonları alt basamaklarda, altın fonları 6'da toplanır. Ölçünün anlamı fon risk değeri yazısında anlatılıyor.

Stopaj fonun türüne göre belirlenir; "katılım" ifadesi tek başına vergi avantajı sağlamaz. Ekim 2026 itibarıyla gerçek kişiler için:

Katılım hisse senedi fonları: Hisse senedi şemsiye fonuna bağlı ve portföyünün devamlı olarak en az %80'i Borsa İstanbul paylarından oluşan hisse senedi yoğun fonlarda oran %0'dır. Tebliğ bu niteliği yalnızca hisse senedi şemsiye fonuna ve serbest şemsiye fona bağlı fonlara tanır; katılım şemsiye fonundaki bir fon bu sınıfa girmez. TEFAS'ta işlem görmeyen hisse senedi yoğun serbest fonlarda ise 27 Mart 2026 ve sonrasında alınan paylar için oran 11107 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla %17,5'tir. Ayrıntılar hisse senedi yoğun fon yazısında.
Diğer katılım fonları: Para piyasası, kira sertifikası, altın ve çoklu varlık katılım fonlarında 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar için oran %17,5'tir; daha önce alınan paylarda alış tarihine göre daha düşük oranlar uygulanır.
Katılma hesabıyla karşılaştırma: Katılım bankasındaki TL katılma hesabına ödenen kâr payında stopaj, 9 Temmuz 2025 ve sonrasında açılan veya vadesi yenilenen hesaplarda 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla belirlenen oranlara göre vadeye bağlı olarak %10 ile %17,5 arasındadır.

Stopaj satışta kazanç üzerinden kesilir ve gerçek kişiler için nihai vergidir. Dönemlere göre oranlar yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor.

TEFAS'ta katılım fonu nasıl bulunur?

Katılım fonları diğer yatırım fonları gibi TEFAS üyesi banka, aracı kurum veya portföy yönetim şirketleri üzerinden alınır; işlem adımları TEFAS nedir yazısında anlatılıyor. tefas.gov.tr'deki "Fon Getirileri" ekranında iki filtre kullanılabilir:

Şemsiye Fon Türü: "Katılım Şemsiye Fonu" seçildiğinde yalnızca bu şemsiyeye bağlı fonlar listelenir.
Fon Unvan Türü: "Katılım" seçildiğinde unvanında katılım geçen tüm fonlar, "Kira Sertifikaları" veya "Altın" seçildiğinde ilgili alt gruplar görünür.

Fonun detay sayfasında kategori, risk değeri, alış ve satış valörü ile işlem saatleri yer alır; "KAP Bilgi Sayfası" bağlantısı izahnameye, danışma kurulu bilgilerine ve arındırma açıklamalarına götürür. KAP'taki fon bildirimlerinin nasıl okunacağı KAP bildirimleri yazısında anlatılıyor. Rehber'e göre para piyasası katılım fonları ile kısa vadeli kira sertifikaları katılım fonları ancak kurucu talep ederse TEFAS'a alınır; bu nedenle bu gruptaki bazı fonlar yalnızca kurucu veya belirli dağıtım kuruluşları üzerinden alınabilir.

Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün

Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.

Fiva'yı inceleyin Beta programına katılın

Sık sorulan sorular

Katılım fonları tamamen faizsiz midir?

Portföyleri faize dayalı olmayan araçlardan oluşur ve araçların uygunluğu onaylı katılım endeksleri ya da bir danışman veya danışma kurulu tarafından denetlenir. Uygun olmayan bir gelir oluşursa arındırılır ve tutarı KAP'ta açıklanır.

Katılım fonu ile katılma hesabı arasındaki fark nedir?

Katılma hesabı katılım bankasında açılan bir hesaptır ve kişi başına her banka için 1.200.000 TL'ye kadar TMSF sigortası kapsamındadır. Katılım fonu ise bir yatırım fonudur; pay fiyatı her gün değişir ve mevduat sigortası kapsamında değildir.

Katılım fonlarında stopaj var mı?

Ekim 2026 itibarıyla hisse senedi yoğun katılım hisse fonlarında oran %0, diğer katılım fonlarında 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar için %17,5'tir. Stopaj satışta kazanç üzerinden kesilir.

Katılım fonları zarar ettirir mi?

Evet, ettirebilir. Getiri garantisi yoktur; altın, hisse senedi ve döviz cinsi kira sertifikası fonlarında fiyat dalgalanması yüksektir ve bu grupların risk değeri 5 ile 7 arasında görülür.

Katılım fonu TEFAS'ta nasıl bulunur?

TEFAS'ın Fon Getirileri ekranında Şemsiye Fon Türü olarak Katılım Şemsiye Fonu ya da Fon Unvan Türü olarak Katılım seçilir. Fon sayfasındaki KAP bağlantısından izahname ve danışma kurulu bilgilerine ulaşılır.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.