Kısa cevap: Döviz fonu, toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak yerli ve yabancı ihraççıların döviz cinsinden ihraç ettiği araçlara yatıran ve unvanında "(Döviz)" ibaresi taşıyan yatırım fonudur; eurobond fonları bu grubun tipik örneğidir. TL pay grubunda fonun getirisi hem varlıkların döviz cinsinden getirisine hem kura bağlıdır. Ekim 2026 itibarıyla 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda stopaj %17,5'tir.
Dolar ve euro bazlı fonlar, TL birikimi döviz cinsi varlıklara fon payı üzerinden bağlamanın yoludur. Piyasada döviz fonu, dolar fonu veya eurobond fonu diye anılan bu fonların ortak noktası portföyün döviz cinsi araçlardan oluşmasıdır; ancak fonun unvanı, pay grubu ve vergisi sonucu doğrudan etkiler.
Aşağıda (Döviz) unvan kuralı, yabancı fondan farkı, döviz pay grubu, kurun getiriye etkisi, valör, stopaj ve döviz mevduatıyla karşılaştırma Ekim 2026 itibarıyla anlatılıyor.
Döviz fonu ne demek? (Döviz) ibaresi ve %80 kuralı
Döviz fonu ayrı bir şemsiye fon türü değil, unvana yansıyan bir yatırım ağırlığıdır; borçlanma araçları, değişken, katılım veya serbest fon gibi bir türün içinde kurulur. SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi'ne ve Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'ne (III-52.1) göre Ekim 2026 itibarıyla kurallar şöyledir:
- (Döviz) ibaresi: Fon toplam değerinin en az %80'i devamlı olarak yerli ve yabancı ihraççıların döviz cinsinden ihraç ettiği para ve sermaye piyasası araçlarından oluşuyorsa unvanda "(Döviz)" ibaresi yer alır. Rehber'deki örnekler "Değişken (Döviz) Fon" ve "Borçlanma Araçları (Döviz) Fonu"dur.
- Yabancı ibaresinden farkı: (Döviz) fonlarında yalnızca yabancı ihraççıların araçlarına yapılan yatırım hiçbir zaman fon toplam değerinin %80'ine ulaşamaz. %80'in tamamen yabancı ihraççılarla sağlanması planlanıyorsa unvana "Yabancı" yazılır. Döviz fonunun portföyünde bu yüzden Hazine eurobondları ve Türk şirketlerinin döviz cinsi tahvilleri gibi yerli ihraççı araçları da bulunur. Yurt dışı şirket paylarına yatıran fonlar yabancı hisse senedi fonu yazısında anlatılıyor.
- TL fonlarda döviz ağırlığı: Rehber'e göre mevzuattaki istisnalar saklı kalmak üzere, unvanında "döviz" geçmeyen fonların döviz cinsi araçlara yatırımı fon toplam değerinin %80'ine ulaşamaz. Tebliğ'in 7. maddesine ve Rehber'in 4.1.5 bölümüne göre unvanında "Yabancı" veya "(Döviz)" bulunmayan hisse senedi ve borçlanma araçları fonları yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına en fazla %20 yatırabilir. Değişken fonlar gibi diğer fonlar döviz ağırlığını stratejilerine göre bu sınırların altında değiştirebilir.
- (TL) ibaresi: Portföyünde yabancı para cinsinden varlık, altın ve diğer kıymetli maden bulunmayan fonların unvanına "(TL)" eklenir.
Serbest fonlar için Rehber bir kolaylık daha tanır: unvanında "döviz" geçen serbest fonların yurt içi bankalardaki döviz mevduatı ve katılma hesapları ile dövize dayalı türev araçlar için yatırdığı döviz cinsi teminat ve primler %80'lik oranın hesabına katılır.
Döviz fonu türleri: eurobond, kira sertifikası ve serbest döviz fonları
Bir bankanın 10 Eylül 2026 tarihli Takasbank verilerine dayanan TEFAS fon listesinde, unvanı döviz cinsi yatırımı anlatan ve serbest olmayan 12 fon yer alıyor. Sayılar listenin tarihine aittir ve yeni fon kuruldukça değişir.
| Fon grubu | Listedeki sayı | Portföyün ana kalemi |
|---|---|---|
| Eurobond borçlanma araçları fonları | 8 | Yurt dışında ihraç edilmiş döviz cinsi tahviller |
| Kira sertifikası ve katılım (döviz) fonları | 3 | Döviz cinsi kira sertifikaları ve faize dayalı olmayan diğer döviz cinsi araçlar |
| Değişken (döviz) fon | 1 | İzahnamedeki stratejiye göre farklı döviz cinsi araçlar |
Sekiz eurobond fonundan ikisinin unvanında "(Döviz)" yerine dolar ifadesi geçiyor. Aynı listede unvanında "(Döviz)" bulunan serbest fonların sayısı ise yüzü aşıyor; bir kısmında "(Döviz-Avro)" gibi para birimi de belirtiliyor. Serbest fonlar yalnızca nitelikli yatırımcılara satılır; şartlar serbest fon yazısında.
Eurobond fonlarının dayandığı tahvillerin fiyatlaması ve riskleri eurobond nedir yazısında, faiz değişiminin fon fiyatına etkisi ise borçlanma araçları fonu yazısında anlatılıyor.
Döviz pay grubu nedir? TL ve dolar ile alım satım
Tebliğ'in 15. maddesine göre toplam değerinin en az %80'ini yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına yatıran fonlarda ve unvanında "(Döviz)" bulunan fonlarda katılma payı alım satımı, TCMB ve Hazine'nin görüşü alınarak ve SPK onayıyla, TCMB'nin günlük kur ilan ettiği yabancı paralar üzerinden de yapılabilir. Rehber'e göre bunun için ayrı bir pay grubu oluşturulur ve pay fiyatı bağlı olduğu gruba göre TL ya da döviz cinsinden açıklanır.
- TL pay grubu: Pay TL ile alınır ve TL fiyattan satılır. Fiyat, döviz cinsi varlıkların TL karşılığına göre hesaplandığı için kur değişimi doğrudan fiyata yansır.
- Döviz pay grubu: Pay dolar veya euro ile alınır ve aynı para biriminden satılır; fiyat döviz cinsinden açıklanır.
Uygulamada iki grup aynı yaygınlıkta değildir. Yukarıdaki listede dolar veya euro pay grubu bulunan yüzü aşkın fonun tamamı serbest fondur; serbest olmayan 12 döviz fonu yalnızca TL pay grubuyla listeleniyor. Bir fonun hangi pay gruplarının bulunduğu izahnamesinde yazar.
Kur, döviz fonunun TL getirisini nasıl etkiler?
Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ'in (II-14.2) 9. maddesine göre portföydeki yabancı para cinsinden varlıklar, TCMB'nin ilgili para için belirlediği döviz alış kuruyla değerlenir. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'nin değerleme yönergesine göre yurt dışında ihraç edilen döviz cinsi tahviller, Türkiye saatiyle 17.30–18.00 arasında veri dağıtım kanallarından alınan alış ve satış kotasyonlarının ortalamasına işlemiş faiz eklenerek fiyatlanır ve TCMB'nin 15.30'da açıkladığı gösterge döviz alış kuruyla TL'ye çevrilir. 15.30'dan sonraki kur hareketi ertesi günün fiyatına kalır.
TL pay grubunda getiri iki etkinin çarpımıdır: TL getiri = (1 + portföyün döviz cinsinden getirisi) × (1 + kurdaki değişim) − 1.
Örnek: Portföyü dolar cinsi eurobondlardan oluşan varsayımsal bir döviz fonunun TL pay grubuna 100.000 TL yatırılsın. Bir yılda portföyün dolar cinsinden getirisi, giderler düşüldükten sonra %6 olsun; dolar/TL başlangıçta 40 TL kabul edilsin.
| Senaryo | Dolar getirisi | Yıl sonu kur | TL getirisi | Fon değeri |
|---|---|---|---|---|
| Kur %15 artar | %6 | 46 TL | 1,06 × 1,15 − 1 = %21,9 | 121.900 TL |
| Kur sabit kalır | %6 | 40 TL | %6 | 106.000 TL |
| Kur %5 düşer | %6 | 38 TL | 1,06 × 0,95 − 1 = %0,7 | 100.700 TL |
| Faizler yükselir, kur %15 artar | −%4 | 46 TL | 0,96 × 1,15 − 1 = %10,4 | 110.400 TL |
Son satırda tahvil fiyatlarındaki düşüş kurun katkısının bir kısmını siler. Kurlar ve getiriler tahmin değildir; rakamlar varsayımsaldır.
Dolar pay grubunda dolar/TL kurunun etkisi ortadan kalkar; dolar cinsi bir portföyde yatırımcı örnekteki %6'yı görür. TL sonucun enflasyon karşısındaki durumu reel getiri yöntemiyle hesaplanır.
Döviz fonunda valör ve kesim saati
Aynı listede serbest olmayan 12 döviz fonunun tamamında alış valörü T+1'dir. Satış valörü 4 fonda T+2, 8 fonda T+3'tür; kesim saatinden önce verilen satış talimatının tutarı ikinci veya üçüncü iş günü hesaba geçer. Kesim saati çoğunda 13.30, birkaç fonda 12.30 ile 13.15 arasındadır.
Tebliğ'in 14. maddesine göre talimat, verildikten sonraki ilk hesaplamada bulunacak fiyattan gerçekleşir; talimat anında fiyat bilinmez ve aradaki kur ile tahvil fiyatı hareketi sonucu değiştirir. Listedeki açıklamaya göre unvanında "yabancı" geçen ya da portföyünün çoğunu yurt dışı piyasalardaki kıymetlere yatıran fonların izahnamelerinde, yurt dışı piyasaların kapalı olduğu günlerde verilen talimatların izleyen ilk iş günü fiyatından gerçekleşeceğine ilişkin hükümler bulunur. Bağlayıcı kural fonun izahnamesindedir; valör hesabı fon valörü yazısında anlatılıyor.
Döviz fonunda stopaj oranı kaç?
Fon kazancı, Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesi kapsamında satış sırasında banka veya aracı kurum tarafından kesilen stopajla vergilenir ve gerçek kişiler için nihai vergidir. GİB'in Şubat 2026 tarihli geçici 67. madde rehberine göre unvanında "döviz" ifadesi geçen fonlar ile eurobond ve dış borçlanma fonları, 2020–2024 arasındaki %0 ve %7,5'lik indirimli oranların dışında tutuldu. Alış tarihine göre oranlar şöyledir:
| Payların alış tarihi | Stopaj oranı | Dayanak |
|---|---|---|
| 31 Ocak 2025 ve öncesi | %10 | Genel oran; indirimli oranlar bu fonlara uygulanmadı |
| 1 Şubat – 8 Temmuz 2025 | %15 | 9487 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (1 Şubat 2025 tarihli ve 32800 sayılı Resmî Gazete) |
| 9 Temmuz 2025 ve sonrası | %17,5 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete) |
Matrah, alış ve satış bedelleri arasındaki farktır. GİB rehberine göre dövize endeksli menkul kıymetlerde alış ve satış bedellerinin işlem tarihindeki TL karşılıkları esas alınır; yabancı para cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerde ise matrah hesaplanırken kur farkı dikkate alınmaz. TL pay grubunda alım ve satım TL fiyattan yapıldığı için kur artışından gelen kazanç da TL farkın içinde yer alır. Döviz pay grubunda kesintinin nasıl hesaplandığı aracı kurumun kesinti dökümünden izlenir.
Örnek: Önceki örnekte kurun %15 arttığı senaryoda, 9 Temmuz 2025'ten sonra 100.000 TL'ye alınan paylar 121.900 TL'ye satılsın. Kazanç 21.900 TL, stopaj 21.900 × 0,175 = 3.832,50 TL, net tutar 118.067,50 TL olur. Rakamlar varsayımsaldır.
Diğer fon türlerinin oranları yatırım fonu stopaj oranları yazısında karşılaştırılıyor. Bu bilgiler vergi danışmanlığı değildir.
Döviz fonu mu, döviz mevduatı mı?
İki ürün de döviz cinsi getiri sağlar; getirinin kaynağı, fiyat davranışı ve vergisi ise farklıdır. Ekim 2026 itibarıyla başlıca farklar şunlardır:
| Konu | Döviz mevduatı | Döviz fonu (TL pay grubu) |
|---|---|---|
| Getirinin kaynağı | Vade başında belirlenen faiz | Tahvil faizi, tahvil fiyatındaki değişim ve kur |
| Döviz cinsinden ana para | Dalgalanmaz | Fon fiyatı her gün değişir; faiz ve risk primi yükselirse düşebilir |
| Stopaj oranı | Vade ayrımı olmaksızın %25 (27 Haziran 2023 tarihli ve 7332 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı) | 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda %17,5 |
| Stopajın matrahı | Hesaba yürütülen faiz | Alış ve satış arasındaki TL fark, kur etkisi dahil |
Örnek: Dolar/TL 40 TL iken 400.000 TL ile 10.000 dolar alınsın ve kur bir yılda 46 TL'ye çıksın.
- Döviz mevduatı, yıllık %3 faiz: Faiz 300 dolar, %25 stopaj 75 dolar, net faiz 225 dolardır. Hesaptaki 10.225 dolar 46 TL'den 470.350 TL eder; TL bazında artış 70.350 TL, yani yaklaşık %17,6'dır. Kesinti yalnızca faize uygulanmıştır.
- Döviz fonu, giderler sonrası dolar getirisi %3: Fon değeri 400.000 × 1,03 × 1,15 = 473.800 TL olur. Kazanç 73.800 TL, stopaj 12.915 TL, net artış 60.885 TL, yani yaklaşık %15,2'dir.
Döviz cinsinden getiriler eşitken fonun net sonucu düşük kalır, çünkü stopaj kurdan gelen kazancı da kapsar. Fon getirisi tahvil fiyatlarına göre mevduat faizinden yüksek ya da düşük çıkabilir; karşılaştırma yalnızca vergi mekanizmasını gösterir. Rakamlar varsayımsaldır.
Mevduat stopaj oranlarının tamamı mevduat faizi stopaj oranları yazısında yer alıyor. Fon payı mevduat değildir: Tebliğ'e göre fonun malvarlığı kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrıdır ve haczedilemez, ancak piyasa, kur ve kredi riski yatırımcıya aittir.
Altın, döviz ve emtia Fiva'da
Fiva'nın piyasalar ekranında altın, döviz ve emtia; günün özetinde dünya endeksleri, petrol ve kripto varlıklar izlenebilir. Fiyat alarmları ve notlarla kişisel izleme listeleri oluşturulabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Döviz fonu ile yabancı fon arasındaki fark nedir?
Döviz fonunda portföyün en az %80'i yerli ve yabancı ihraççıların döviz cinsi araçlarından oluşur ve bu orana yalnızca yabancı ihraççılarla ulaşılamaz. %80'i tamamen yabancı ihraççıların araçlarına yatıran fonların unvanında Yabancı ibaresi bulunur.
Döviz fonu dolar ile alınabilir mi?
Mevzuat, SPK onayıyla döviz cinsinden pay grubu oluşturulmasına izin verir. 10 Eylül 2026 tarihli verilere dayanan bir TEFAS fon listesinde dolar veya euro pay grubu bulunan fonların tamamı nitelikli yatırımcılara satılan serbest fonlardır.
Dolar düşerse döviz fonu zarar eder mi?
TL pay grubunda fon getirisi, portföyün döviz cinsinden getirisi ile kur değişiminin birleşik etkisidir. Kurdaki düşüş döviz getirisinden büyükse fon TL bazında kaybettirebilir; dolar pay grubunda dolar/TL kurunun etkisi yoktur.
Döviz fonunda stopaj ne kadar?
Ekim 2026 itibarıyla 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda %17,5'tir. Unvanında döviz geçen fonlar 2020-2024 arasındaki indirimli oranlardan yararlanmadı; 1 Şubat 2025 öncesinde alınan paylarda oran %10'dur.
Döviz fonu kazancı beyan edilir mi?
Gerçek kişiler için hayır. Satışta kesilen stopaj geçici 67. madde kapsamında nihai vergidir ve fon kazancı için yıllık beyanname verilmez.
Kaynaklar
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), md. 5, 7, 14 ve 15 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber, 2 (Döviz ve TL ibaresi), 3 (%80 oranının hesabı), 4.1.5 ve 6.10 (döviz pay grubu) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ (II-14.2), md. 9 (yeni sekmede açılır)
- TSPB: Kolektif Yatırım Kuruluşu Portföylerinde Yer Alan Varlıkların Değerleme Esaslarına İlişkin Yönerge, 4.4 (KAP) (yeni sekmede açılır)
- İş Bankası: TEFAS fonları alım satım esasları ve valör tablosu (10.09.2026 Takasbank verileri) (yeni sekmede açılır)
- GİB: G.V.K. Geçici 67. Madde Uygulaması ile İlgili Olarak Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (Şubat 2026) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 1 Şubat 2025, sayı 32800: 9487 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025, sayı 32951: 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.