Koruma amaçlı ve garantili fon nedir? Anapara koruması

Kısa cevap: Koruma amaçlı fon, yatırımcının başlangıç yatırımının tamamını ya da belirli bir bölümünü belirli bir vadede geri ödemeyi uygun bir yatırım stratejisiyle ve en iyi gayret esasıyla amaçlayan yatırım fonudur; garantili fonda aynı ödeme, yatırım yapılabilir notlu bir garantörün taahhüdüne dayanır. Koruma yalnızca vade sonunu hedefler; vadeden önce çıkan yatırımcı payını o günkü değerinden satar. Bu fonlar TEFAS'ta işlem görmez.

Anapara koruma amaçlı fonlar, yatırımcıya belirli bir vade sonunda yatırdığı tutarı geri alma hedefiyle birlikte bir pay endeksi, döviz veya emtia gibi dayanak varlığın yükselişine katılma imkânı sunmak için kurulur. Yapı, portföyün büyük kısmının vade sonunda anaparayı karşılayacak sabit getirili araçlara, kalan kısmının ise opsiyona ayrılmasına dayanır.

Aşağıda iki fon türünün SPK tanımları, korumanın nasıl kurulduğu, katılım oranının varsayımsal hesabı, vade ve erken çıkış kuralları, nereden alındıkları, giderleri ve vergisi Ekim 2026 itibarıyla anlatılıyor.

Koruma amaçlı fon ile garantili fon arasındaki fark

SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'nin (III-52.1) 6. maddesi iki şemsiye fonu aynı hedefle tanımlar: yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin, bilgilendirme dokümanlarındaki esaslara göre belirli vade veya vadelerde geri ödenmesi. Fark, hedefin neye dayandığındadır:

Konu	Koruma amaçlı fon	Garantili fon
Hedefin dayanağı	Uygun yatırım stratejisi, en iyi gayret esası	Uygun yatırım stratejisi ve garantörün garantisi
Hedef tutmazsa	Açığı karşılayan taraf yoktur; kayıp yatırımcıya aittir	Fonun karşılayamadığı kısmı garantör fona öder
Portföy şartı	Kamu borçlanma araçları, ters repo, kira sertifikaları, banka borçlanma araçları, ipotek teminatlı ve ipoteğe dayalı menkul kıymetler ve yatırım yapılabilir notlu özel sektör borçlanma araçları gibi korumaya uygun araçları içermek zorunda (md. 27)	Bu şart zorunlu değil; strateji izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda açıklanır
Ortak kurallar	Vade en az altı ay; vade içinde strateji ve fon türü değişmez; koruma veya garanti tüm pay sahipleri için aynı; pay fiyatı en az ayda iki kez hesaplanır; TEFAS'ta işlem görmez

Garantör, Tebliğ'in tanımına göre bir banka ya da tabi olduğu mevzuat saklı kalmak kaydıyla yurt dışında yerleşik bir banka veya sigorta şirketidir ve yatırım yapılabilir seviyede derecelendirme notuna sahip olmalıdır (md. 3, 27 ve 32). Kurucu ile garantör arasında lehdarı pay sahipleri olan ve ilk talepte fona ödeme öngören bir garanti sözleşmesi imzalanır; sözleşme ve değişiklikleri için SPK'nın uygun görüşü gerekir. Garanti fona aittir, ödenmesi hiçbir koşula bağlanamaz ve garantiden cayılamaz. Güvencenin gücü yine de garantörün ödeme gücüyle sınırlıdır.

Koruma veya garanti oranı unvanda yazar. SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberi'ndeki örnek unvanlar "Özel Sektör Kira Sertifikalarına Yatırım Yapan %102 Anapara Koruma Amaçlı Fon" ve "Özel Sektör Borçlanma Araçlarına Yatırım Yapan %98 Anapara Garantili Fon"dur; özel sektör araçlarına yatırım yapan fonlar bunu da unvanda belirtir.

Anapara koruması nasıl sağlanır? Tahvil ve opsiyon

Koruma amaçlı fonların klasik yapısı iki parçalıdır:

Koruma bacağı: Portföyün büyük kısmı, vade sonunda başlangıç tutarına ulaşacak şekilde kuponsuz (iskontolu) devlet tahvili, ters repo veya kira sertifikası gibi araçlara yatırılır.
Getiri bacağı: Kalan tutarla bir dayanak varlığın, örneğin bir pay endeksinin yükselişinden pay alan alım opsiyonu satın alınır. Opsiyon değersiz kalırsa kayıp ödenen primle sınırlı kalır.

Tebliğ bu yapıyı çerçeveleyen kurallar koyar. 27. maddeye göre opsiyon satın alınması dışındaki türev araçlar koruma amaçlı fonların portföyüne yalnızca riskten korunma amacıyla alınabilir. Borsa dışından alınan türev araçlar nedeniyle maruz kalınan karşı taraf riski fon toplam değerinin %20'sini aşamaz; SPK Rehberi'ne göre borsa dışı opsiyonda karşı taraf riski, opsiyon için ödenen primdir. Rehber ayrıca bu fonların borsa dışından mal ve ekonomik göstergelere dayalı opsiyon alabileceğini ve borsa dışı türev sözleşmesinden önce kural olarak en az üç kurumdan fiyat teklifi alınmasını düzenler. Opsiyonun işleyişi VİOP nedir yazısının opsiyon bölümünde anlatılıyor.

Katılım oranı nedir, nasıl hesaplanır?

Katılım oranı, dayanak varlığın vade boyunca sağladığı getirinin yüzde kaçının fona yansıyacağını gösterir. Opsiyona ayrılabilen bütçenin, tam katılım için gereken opsiyon primine bölünmesiyle bulunur. Bütçeyi faiz düzeyi, primi ise dayanağın oynaklığı ve vade belirler: faizler yüksekse koruma bacağı daha ucuza kurulur ve opsiyona daha çok para kalır.

Örnek: Bir yıl vadeli, %100 anapara koruma amaçlı varsayımsal bir fona 100.000 TL yatırılsın. Bir yıllık kuponsuz tahvil faizi %25 olsun.

Koruma bacağı: 100.000 ÷ 1,25 = 80.000 TL'ye alınan kuponsuz tahvil vade sonunda 100.000 TL öder.
Kalan 20.000 TL'nin 2.000 TL'si vade boyunca giderler için karşılık ayrılsın; opsiyon bütçesi 18.000 TL olur.
Kullanım fiyatı dayanak endeksin başlangıç seviyesi olan bir yıllık alım opsiyonunun primi nominalin %24'ü olsun; 100.000 TL nominal için 24.000 TL gerekir.
Katılım oranı: 18.000 ÷ 24.000 = %75.

Vade sonunda dayanak endeks	Fonun ödediği	Getiri
%20 düşmüş	100.000 TL	%0
%10 yükselmiş	100.000 + 0,75 × 10.000 = 107.500 TL	%7,5
%40 yükselmiş	100.000 + 0,75 × 40.000 = 130.000 TL	%30

Aynı parayla %25 faiz getiren bir araç vade sonunda brüt 125.000 TL'ye ulaşır. Fonun bu tutarı geçmesi için endeksin %33,3'ten (25 ÷ 0,75) fazla yükselmesi gerekir. Koruma, düşüşte kaybı sınırlarken yükselişin bir kısmından ve faiz getirisinden vazgeçmek anlamına gelir. Rakamlar varsayımsaldır.

SPK Rehberi'ne göre kesinleşen portföy dağılımı, yönetim ücreti, katılım oranı, opsiyonun karşı tarafı, dayanağın başlangıç değeri ve varsa bariyer seviyesi ile sabit getiri oranı, yatırım döneminin başlangıcını izleyen iki iş günü içinde KAP'ta ilan edilir. Yatırımcı bilgi formunda kötümser, orta ve iyimser piyasaları kapsayan en az üç örnek senaryo yer alır ve önce kötümser senaryo gösterilir; Rehber, senaryoların tahmin olmadığının ve gerçekleşme olasılıklarının eşit olmadığının belirtilmesini ister.

Vadeden önce çıkılırsa koruma geçerli mi?

Geçerli değildir. Tebliğ'e göre bu fonların vadesi en az altı aydır; korumadan yararlanma koşulları ve vadeden önce pay iadesinde uygulanacak esaslar bilgilendirme dokümanlarında belirlenir (md. 27). SPK Rehberi, yatırım dönemi bitmeden çıkılırsa getirinin opsiyon formülüne göre değil, çıkış tarihindeki piyasa koşullarına göre hesaplandığının yatırımcı bilgi formunda açıklanmasını şart koşar.

Erken çıkışta iki etki birlikte işler: faizler yükselmişse koruma bacağındaki tahvilin değeri düşer, dayanak gerilemişse opsiyonun değeri azalır.

Örnek: Yukarıdaki fonda altıncı ayın sonunda faizler %35'e çıkmış, dayanak endeks %15 gerilemiş olsun. Vadesine altı ay kalan tahvilin değeri 100.000 ÷ 1,35^0,5 ≈ 86.066 TL'ye iner; opsiyonun piyasa değeri 3.000 TL olsun. Giderler ihmal edildiğinde pay değeri yaklaşık 89.066 TL'dir ve bu tarihte çıkan yatırımcı yaklaşık %10,9 kayıpla ayrılır. Vadeye kadar kalan yatırımcı için hedef ise 100.000 TL'dir. Rakamlar varsayımsaldır.

Likidite de sınırlıdır. Tebliğ'e göre bu fonların pay fiyatı en az ayda iki kez hesaplanıp ilan edilir; günlük fiyat zorunluluğu uygulanmaz. Rehber'e göre birim pay değerini belirli dönemlerde hesaplayan fonlar, 2 Ocak 2025'ten itibaren her gün gösterge niteliğinde bir referans pay değeri de hesaplayıp açıklar. İzahnamede öngörülmüşse çıkış komisyonu da uygulanabilir.

Tebliğ'deki tanım "belirli vade ya da vadelerde" ifadesini kullanır; izahnameye göre fonun birden fazla yatırım dönemi olabilir. Bilgilendirme dokümanlarında bir süre öngörülmüşse sürenin dolmasıyla fon sona erer ve tasfiye bakiyesi pay sahiplerine payları oranında dağıtılır (md. 28). Süreç fon tasfiyesi yazısında anlatılıyor. Yatırım Fonlarının Finansal Raporlama Esaslarına İlişkin Tebliğ'e (II-14.2) göre yatırım dönemi bulunan fonların yıllık finansal tabloları bu dönemin bitimini izleyen 90 gün içinde kamuya açıklanır.

Koruma amaçlı fon nereden alınır? TEFAS'ta neden yok?

SPK Rehberi'nin TEFAS bölümüne göre özel fonlar, gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonları ile garantili ve koruma amaçlı fonların katılma payları platformda işlem görmez. Tebliğ'in 15. maddesine göre borsa dışındaki alım satım, bilgilendirme dokümanlarında hüküm bulunması kaydıyla kurucu ve KAP'ta ilan edilen kuruluşlar aracılığıyla yapılır. TEFAS'ın işleyişi TEFAS nedir yazısında, TEFAS'a ancak kurucu isterse alınan serbest fonlar ise ayrı bir yazıda anlatılıyor.

Talep toplama: Satış bir talep toplama dönemiyle yapılabilir. Tebliğ'e göre bu durumda toplanan para, talep toplamanın bittiği günden itibaren iki iş günü içinde izahnamedeki varlıklara yatırılır; diğer fonlarda bu süre bir iş günüdür.
Yazılı onay: Özel sektör borçlanma araçlarına yatırım yapan garantili ve koruma amaçlı fonlarda pay alım talimatı, yatırımcı bilgi formunun okunup anlaşıldığını ve risklerin algılandığını içerecek şekilde yazılı veya elektronik ortamda alınır.
Yönetici şartı: Bu fonların portföy yöneticilerinin tamamı ileri düzey lisans ile türev araçlar lisansına sahip olmalıdır.

Koruma amaçlı fonda gider, risk değeri ve stopaj

Gider sınırı: Tebliğ'in Ek-4 tablosuna göre koruma amaçlı ve garantili fonlarda toplam gider oranı günlük yüzbinde 6'yı, yıllık %2,19'u aşamaz. SPK Rehberi'ne göre giderler için portföyden ihtiyaten ayrılan karşılık benzer fonların geçmiş giderleri dikkate alınarak belirlenir; karşılık gerçekleşen giderden fazla çıkarsa fark, fonun son fiyat açıklama tarihindeki yatırımcılarına ödenir. Gider sınırlarının işleyişi fon yönetim ücreti ve toplam gider oranı yazısında.
Korunan tutar ve maliyetler: Tebliğ'e göre yatırımcıların doğrudan katlandığı maliyetler, vergi hariç, garanti edilen veya korunan tutarı azaltamaz.
Risk değeri: Rehber'e göre bu fonların risk değeri, fonun stratejisine ait geçmiş beş yıllık verilerle yatırım dönemi sonu için %99 güven aralığında hesaplanan riske maruz değerden türetilen oynaklıkla bulunur. Genel yöntem fon risk değeri yazısında.
Stopaj: Bu fonlar hisse senedi yoğun fon sayılmaz, çünkü Tebliğ bu niteliği yalnızca hisse senedi ve serbest şemsiye fonlara bağlı fonlara tanır. GİB'in Şubat 2026 tarihli geçici 67. madde rehberine göre 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda oran %17,5'tir (10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete). Stopaj kazanç üzerinden kesilir ve gerçek kişiler için nihai vergidir; kazanç yoksa kesinti doğmaz.

Örnek: %102 anapara koruma amaçlı varsayımsal bir fona 9 Temmuz 2025'ten sonra 100.000 TL yatırılsın ve vade sonunda hedef tutar olan 102.000 TL ödensin. Kazanç 2.000 TL, stopaj 2.000 × 0,175 = 350 TL, net tutar 101.650 TL olur. Koruma oranı vergi öncesi tutarı ifade eder. Rakamlar varsayımsaldır.

Alış tarihine göre önceki dönemlerin oranları yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor.

Koruma neyi korumaz? Başlıca riskler

En iyi gayret: Koruma amaçlı fonda hedef bir ödeme taahhüdü değildir. Tahvil ihraççısının ödeme güçlüğü veya opsiyon karşı tarafının yükümlülüğünü yerine getirmemesi hedefi bozabilir. Garantili fonda bu risk büyük ölçüde garantörün ödeme gücüne taşınır.
Kredi riski: Özel sektör borçlanma araçlarına yatırım yapan bu fonlarda, banka dışındaki ihraççıların yatırım yapılabilir notu olması zorunludur (md. 24). Not, temerrüt olmayacağı anlamına gelmez.
Enflasyon: %100 koruma nominal tutarı hedefler. Vade boyunca fiyatlar artarsa geri alınan tutarın satın alma gücü azalır; hesap yöntemi reel getiri yazısında.
Fırsat maliyeti: Dayanak yeterince yükselmezse fon, aynı süre faiz getirisi sağlayan bir araçtan daha az kazandırır; örnekte bu eşik %33,3'tü.
Erken çıkış: Koruma vadeye bağlıdır ve fiyat en az ayda iki kez hesaplanır; vadeden önce paraya ihtiyaç duyulacaksa bu yapı ana amacına hizmet etmez.

Bu fonlar karmaşık bir getiri formülüne dayandığı için izahname, yatırımcı bilgi formundaki senaryolar ve KAP'taki ilanlar birlikte okunur. Burada anlatılanlar bir fon önerisi değildir.

Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün

Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.

Fiva'yı inceleyin Beta programına katılın

Sık sorulan sorular

Koruma amaçlı fon zarar eder mi?

Edebilir. Koruma en iyi gayret esasına dayanır ve yalnızca vade sonunu hedefler; vadeden önce çıkan yatırımcı payını o günkü değerinden satar. İhraççı veya opsiyon karşı tarafının yükümlülüğünü yerine getirmemesi de hedefi bozabilir.

Garantili fon ile koruma amaçlı fon arasındaki fark nedir?

Garantili fonda, fonun karşılayamadığı tutarı yatırım yapılabilir notlu bir garantör fona öder. Koruma amaçlı fonda böyle bir taahhüt yoktur; hedef yatırım stratejisiyle ve en iyi gayret esasıyla amaçlanır.

Koruma amaçlı fon TEFAS'tan alınır mı?

Hayır. SPK Rehberi'ne göre garantili ve koruma amaçlı fonların payları TEFAS'ta işlem görmez; kurucu ve KAP'ta ilan edilen kuruluşlar aracılığıyla alınıp satılır.

Katılım oranı ne demek?

Dayanak varlığın vade boyunca sağladığı getirinin fona yansıyan yüzdesidir. %75 katılım oranında dayanak %20 yükselirse fona %15 getiri yansır; oran yatırım döneminin başında KAP'ta ilan edilir.

Koruma amaçlı fonda stopaj var mı?

Var. Ekim 2026 itibarıyla 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylarda kazanç üzerinden %17,5 kesilir. Koruma oranı vergi öncesi tutarı ifade eder; kazanç yoksa stopaj da doğmaz.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.