Kısa cevap: Portföy yönetim şirketi (PYŞ), ana faaliyet konusu yatırım fonlarını kurmak ve yönetmek olan, SPK'dan kuruluş ve faaliyet izni almış anonim şirkettir. Fonun varlıkları PYŞ'nin kasasında değil, ayrı bir kuruluş olan portföy saklayıcısında fon adına tutulur ve kanunen şirketin malvarlığından ayrıdır.
TEFAS'ta alınan her yatırım fonunun arkasında bir portföy yönetim şirketi bulunur: fonu kurar, izahnamesini hazırlar, portföyü yönetir ve karşılığında fondan yönetim ücreti alır. Fon unvanının başındaki "X Portföy" ifadesi kurucuyu gösterir; SPK Rehberi fon unvanında şirketin tam unvanı yerine bu kısaltmanın kullanılmasına izin verir.
Aşağıda PYŞ'nin yasal tanımı ve izin şartları, bir fondaki tarafların rolleri, yatırımcı varlıklarının ayrılığı, yönetim ücretinin paylaşımı, bireysel portföy yönetimiyle fon arasındaki fark ve SPK listesinin nasıl kontrol edileceği Ekim 2026 itibarıyla geçerli mevzuatla ele alınıyor.
Portföy yönetim şirketi nedir? Yasal tanımı ve SPK izni
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 55. maddesine göre portföy yönetim şirketi, ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan anonim ortaklıktır; kurulması ve faaliyete geçmesi için SPK'dan izin alınması zorunludur. Ayrıntılar SPK'nın Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği'nde (III-55.1, 2 Temmuz 2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete) yer alır. Tebliğ'e göre emeklilik yatırım fonlarının ve yatırım ortaklıklarının portföylerini yönetmek de ana faaliyet kapsamındadır; şirket ayrıca yetki belgesiyle bireysel portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı yapabilir.
İzin iki aşamalıdır. Kuruluş izni için şirketin kayıtlı sermaye sistemine tabi olması, paylarının nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılmış olması gerekir; kurucu ortaklarda iflas, belirli suçlardan mahkûmiyet veya işlem yasağı bulunmaması aranır. Faaliyet izni için portföy saklayıcısıyla sözleşme, yeterli sayıda lisanslı portföy yöneticisi, araştırma birimi, iç kontrol, risk yönetimi, teftiş ve fon hizmet birimi istenir. Tebliğ'in 41. maddesine göre tutarlar SPK tarafından her yıl yeniden belirlenebilir; SPK'nın 31 Aralık 2025 tarihli 2025/68 sayılı bültenine göre 2026 için asgari başlangıç sermayesi 150.000.000 TL'dir ve yönetilen portföy büyüdükçe asgari özsermaye kademeli olarak artar.
Tebliğ şirketin yapamayacağı işleri de sayar: PYŞ aracılık faaliyetinde bulunamaz, mevduat toplayamaz, ödünç para veremez ve kısa süreli nakit ihtiyacı dışında kredi alamaz (md. 16). Portföyün belirli bir getiriyi sağlayacağına dair sözlü veya yazılı garanti de veremez (md. 33). Ticaret unvanında "portföy yönetimi" ibaresi bulunması zorunludur.
Bir fonda kim ne yapar? Kurucu, yönetici, saklayıcı ve dağıtıcı
Bir yatırım fonunda görevler bilinçli olarak farklı kuruluşlara dağıtılır. Ekim 2026 itibarıyla mevzuattaki dağılım şöyledir:
| Taraf | Kim olabilir | Görevi |
|---|---|---|
| Kurucu | Portföy yönetim şirketi | Fonu kurar ve temsil eder; fonun içtüzük ve izahnameye uygun yönetilmesinden sorumludur (III-52.1 md. 9). |
| Yönetici | Kurucu veya sözleşmeyle görevlendirilen başka bir PYŞ | Yatırım kararlarını alır; hizmet dışarıdan alınsa da kurucunun sorumluluğu sürer (III-55.1 md. 8). |
| Portföy saklayıcısı | Takasbank veya SPK'nın yetkilendirdiği banka ya da aracı kurum | Varlıkları fon adına ayrı hesapta saklar; pay ihracı, geri alımı ve fiyat hesaplamasının mevzuata uygunluğunu gözetir (Kanun md. 56). |
| Dağıtım kuruluşu | Banka, aracı kurum veya PYŞ | Yatırımcının talimatını alır ve TEFAS'a iletir. |
| Bağımsız denetim kuruluşu | Bağımsız denetim şirketi | Fonun finansal raporlarını denetler; adı fonun KAP sayfasında yazar. |
| Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) | Merkezi kayıt kuruluşu | Katılma paylarını yatırımcı bazında kayden izler. |
Saklayıcı ile PYŞ aynı tüzel kişi olamaz ve her fon için yalnızca bir saklayıcı belirlenebilir (Kanun md. 56, III-56.1 md. 5). PYŞ bünyesindeki fon hizmet birimi fon muhasebesini, nakit mutabakatlarını ve gün sonu raporlarını yürütür; birimin başındaki fon müdürü portföy yöneticiliği yapamaz.
SPK'nın 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı kararıyla Rehber'in 4.4 bölümüne eklenen hükümlere göre kurucunun fon ihracına ilişkin yönetim kurulu kararında her fon için biri sorumlu portföy yöneticisi olmak üzere en az iki portföy yöneticisi görevlendirilir. Bir portföy yöneticisi serbest fonlar dahil en fazla 7 fonda görevlendirilebilir; girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonları bu sınıra tabi değildir. 29 Ağustos 2026 itibarıyla bu sayıya uyamayan şirketler için 1 Ocak 2029'dan itibaren en fazla 10, 1 Ocak 2031'den itibaren en fazla 7 fonluk geçiş takvimi öngörülmüştür. Fon müdürü ve portföy yöneticilerinin adı, tecrübesi ve lisansları fonun KAP sayfasında yer alır; belgelerin okunuşu fon izahnamesi nasıl okunur yazısında anlatılıyor.
Yatırımcının parası PYŞ'nin kasasında mı? Malvarlığının ayrılığı
Hayır. Kanun'un 52. maddesine göre yatırım fonu, tasarruf sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esasına göre işletilen ve tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır. 53. maddeye göre fonun malvarlığı PYŞ'nin ve saklayıcının malvarlığından ayrıdır; bu kuruluşların yönetimi kamu kurumlarına devredilse bile başka amaçla kullanılamaz, haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez. Tasfiyede yalnızca katılma payı sahiplerine ödeme yapılabilir. Payların kendisi MKK'da yatırımcı adına kayden izlenir.
Şirkette sorun çıkarsa fon başka bir kuruluşa geçer. III-52.1 sayılı Tebliğ'e göre kurucunun iflası veya tasfiyesi hâlinde SPK fonu tasfiye amacıyla uygun göreceği başka bir PYŞ'ye devreder; III-55.1'e göre şirketin yetki belgesi iptal edilirse kurucusu ve yöneticisi olduğu fonlar SPK'nın uygun göreceği başka bir şirkete devredilir. SPK, Kanun'un 96. maddesine dayanarak fonları TEFAS'ta işleme kapatmak gibi tedbirler de alabilir; 17 Eylül 2026 tarihli 2026/60 sayılı bültenle alınan kararlar ve tasfiye süreci fon tasfiyesi yazısında anlatılıyor.
Ayrılık ilkesi değer kaybına karşı güvence değildir: fon varlıklarının piyasa, kredi ve likidite riski yatırımcıya aittir ve fon payları mevduat sigortası kapsamında değildir. Yatırımcı Tazmin Merkezi'nin hangi durumda devreye girdiği Yatırımcı Tazmin Merkezi yazısında yer alıyor.
Yönetim ücreti kime gider?
Yönetim ücreti fon toplam değeri üzerinden her gün tahakkuk eder ve fiyata yansır. Ücretin bir kısmı PYŞ'de kalır, bir kısmı payları satan dağıtım kuruluşuna ödenir. SPK Rehberi'nin 6.8 bölümüne göre TEFAS'ta payları satan kuruluşa ödenen genel komisyon oranı sabit olarak yönetim ücretinin %35'idir; aktif pazarlama için özel anlaşma yapılmışsa oran en fazla %65 olabilir. Dağıtım kuruluşları izahnamede yazanlar dışında yatırımcıdan ayrıca komisyon alamaz. Fondan SPK'ya da Kurul ücreti ödenir: III-52.1 sayılı Tebliğ'in 34. maddesine göre üç aylık dönemlerin son iş gününde fon toplam değerinin yüzbinde 5'i.
Varsayımsal örnek: Toplam değeri yıl boyunca 1.000.000.000 TL'de sabit kalan bir fonun yıllık yönetim ücreti %2 olsun. Fona günde 1.000.000.000 × 0,02 ÷ 365 ≈ 54.794,52 TL, yılda 20.000.000 TL ücret tahakkuk eder. Payların %60'ı başka bankalar ve aracı kurumlar tarafından TEFAS'ta, kalan %40'ı doğrudan PYŞ tarafından satılmışsa, genel komisyon oranıyla bu kuruluşlara 20.000.000 × 0,60 × 0,35 = 4.200.000 TL ödenir ve PYŞ'de 15.800.000 TL kalır; %65'lik özel oranda dağıtıcıların payı 7.800.000 TL olur. Aynı fondan yılda 4 × 50.000 = 200.000 TL Kurul ücreti ödenir. Fonda 100.000 TL'lik payı olan bir yatırımcı için fiyata yansıyan yıllık yönetim ücreti yaklaşık 2.000 TL'dir.
Gerçekleşen toplam gider oranı ve giderlerin dağılımı, III-52.1 sayılı Tebliğ'in 33. maddesine göre 3, 6, 9 ve 12 aylık dönemlerin bitimini izleyen altı iş günü içinde KAP'ta "Fon Toplam Gider Oranı ve Fon Toplam Giderinin Dağılımı" bildirimiyle açıklanır. Bildirimin okunuşu fon yönetim ücreti ve toplam gider oranı, platformun işleyişi TEFAS nedir yazısında anlatılıyor.
Bireysel portföy yönetimi ile yatırım fonu arasındaki fark
PYŞ'ler fon dışında kişiye özel portföy de yönetebilir. SPK'nın III-37.1 sayılı Yatırım Hizmetleri Tebliği'ne göre bireysel portföy yöneticiliği, kolektif yatırım kuruluşları dışındaki finansal varlık portföylerinin her bir müşteri adına vekil sıfatıyla yönetilmesidir; hizmeti SPK izniyle aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile PYŞ'ler sunabilir.
| Ölçüt | Yatırım fonu | Bireysel portföy yönetimi |
|---|---|---|
| Hukuki yapı | Tüzel kişiliği olmayan ortak malvarlığı; yatırımcı katılma payına sahiptir | Varlıklar müşterinin kendi hesabında, müşteri adına yönetilir |
| Belge | İçtüzük, izahname ve yatırımcı bilgi formu | Yazılı çerçeve sözleşme; öncesinde yerindelik testi zorunludur |
| Asgari tutar | İzahnamedeki asgari pay adedi | III-37.1 ve III-55.1 sayılı tebliğlerde müşteri için asgari portföy tutarı yer almaz |
| Strateji | Tüm yatırımcılar için aynı, izahnamede yazılı | Müşterinin mali durumu, risk-getiri tercihi ve yatırım süresine göre |
| Karşılaştırma | KAP'ta ilan edilen karşılaştırma ölçütü veya eşik değer | Müşteriyle birlikte belirlenebilir; getiri taahhüdü anlamına gelmez |
Bireysel portföyde portföy yöneticisi değişirse kurum müşteriye derhal bildirir; müşteri yeni yöneticiyi uygun görmezse sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Vergilendirme de farklı işler: fon payında stopaj satışta fon türüne göre kesilir, bireysel portföydeki araçlar ise müşterinin kendi hesabında olduğu için her biri kendi vergi kuralına tabidir. Nitelikli yatırımcılara yönelik fonlar serbest fon, aracı kurumların yetkileri aracı kurum nedir yazısında anlatılıyor.
Bir PYŞ'nin SPK izni nasıl kontrol edilir?
SPK'nın internet sitesinde Kurumlar menüsündeki Portföy Yönetim Şirketleri bölümünde "Mevcut Yetki Belgeleri" tablosu yer alır; tabloda şirket adı, belge türü, belge numarası ve belgenin durumu listelenir. 18 Ekim 2026'da tabloda 95 şirket bulunuyor; 94'ünün belgesi "Faaliyette", birininki "Geçici İptal" durumunda. Kontrol için şu adımlar izlenir:
- Unvan: Şirketin tam ticaret unvanında "portföy yönetimi" ibaresi bulunur; fon unvanının başındaki kısaltma bu şirketi gösterir.
- SPK tablosu: Şirketin belgesinin "Faaliyette" görünüp görünmediğine bakılır.
- KAP: Fonun KAP sayfasında kurucunun unvanı, bağlı olduğu şemsiye fon, bağımsız denetim kuruluşu ve izahname bağlantısı yer alır; portföy saklayıcısı izahnamenin ilk bölümünde yazar.
- Teklifin içeriği: PYŞ mevduat toplayamaz ve getiri garantisi veremez. Garantili getiri vaat eden ya da kişisel hesaba para isteyen "portföy yöneticisi" teklifleri, izinsiz yatırım faaliyeti yazısında anlatılan işaretlerdir.
Tablodaki "Faaliyette" ibaresi şirketin izinli olduğunu gösterir; fonlarının başarısı veya risk düzeyi hakkında bilgi vermez. Bir fonun riskleri ve giderleri, kurucunun izinli olmasından bağımsız olarak izahnamede ve KAP bildirimlerinde ayrıca incelenir.
Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün
Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Portföy yönetim şirketi batarsa fondaki para ne olur?
Fon malvarlığı şirketinkinden ayrıdır, haczedilemez ve iflas masasına girmez (6362 sayılı Kanun md. 53). Kurucunun iflasında SPK fonu tasfiye amacıyla başka bir portföy yönetim şirketine devreder; ancak fon payının değeri piyasa koşullarına bağlıdır ve garanti edilmez.
Portföy yönetim şirketi ile aracı kurum arasındaki fark nedir?
Portföy yönetim şirketinin ana işi fon kurmak ve yönetmektir; mevzuat gereği aracılık faaliyetinde bulunamaz. Aracı kurum ise müşteri emirlerini borsaya iletir ve hisse, tahvil gibi araçların alım satımına aracılık eder.
Bireysel portföy yönetimi için asgari tutar var mı?
SPK'nın III-37.1 ve III-55.1 sayılı tebliğlerinde müşteri için bir asgari portföy tutarı yer almaz. Hizmet, yerindelik testinin ardından imzalanan yazılı bir çerçeve sözleşmeyle verilir.
Fonun portföy yöneticisi değişirse bu nereden görülür?
SPK Rehberi portföy yöneticisi değişikliğini, kurucunun yönetim kurulu kararıyla yapılması gereken işlemler arasında sayar. Fonun güncel portföy yöneticileri, atanma tarihleri ve lisansları KAP'taki fon sayfasının genel bilgiler bölümünde listelenir.
2026'da portföy yönetim şirketi kurmak için ne kadar sermaye gerekir?
SPK'nın 31 Aralık 2025 tarihli 2025/68 sayılı bültenine göre 2026 yılı için asgari başlangıç sermayesi 150.000.000 TL'dir. Yönetilen portföy büyüdükçe asgari özsermaye yükümlülüğü de kademeli olarak artar.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, madde 52, 53, 55, 56 ve 96 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği (III-55.1), madde 4, 5, 6, 8, 14, 16, 18, 33 ve 41 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), madde 3, 9, 29, 33 ve 34 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (2, 4.4, 6.8 ve 12.1; 28 Ağustos 2026 değişiklikleriyle) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Portföy Saklama Hizmetine ve Bu Hizmette Bulunacak Kuruluşlara İlişkin Esaslar Tebliği (III-56.1), madde 5 ve 6 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (III-37.1), madde 37-42 (yeni sekmede açılır)
- SPK Bülteni 2025/68 (31 Aralık 2025): 2026 yılı için yeniden değerlenmiş tutarlar (yeni sekmede açılır)
- SPK: Portföy yönetim şirketleri, mevcut yetki belgeleri (yeni sekmede açılır)
- SPK Bülteni 2026/60 (17 Eylül 2026): TEFAS'ta işleme kapatılan fonlar (yeni sekmede açılır)
- KAP: Yatırım fonları listesi ve fon sayfaları (kurucu, bağımsız denetim, portföy yöneticileri) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.