Kısa cevap: Fon izahnamesi, bir fonun stratejisini, yatırım sınırlarını, risklerini, alım satım esaslarını, giderlerini ve vergilendirmesini anlatan, SPK onaylı kamuyu aydınlatma belgesidir. En fazla iki sayfalık yatırımcı bilgi formu izahnamenin özetidir; içtüzük ise şemsiye fona bağlı tüm fonlar için ortak sözleşmedir. Üç belge de fonun KAP sayfasında yayımlanır.
Bir fonun adı, TEFAS'taki getirisi ve risk değeri fon hakkında fikir verir, ancak bağlayıcı kurallar belgelerde yazar: portföyün yüzde kaçının hangi varlıkta tutulabileceği, talimatın saat kaçta kesildiği, satış bedelinin kaç günde ödendiği, fondan hangi giderlerin karşılandığı. Bu kurallar izahnamede, özeti yatırımcı bilgi formunda, ortak esaslar içtüzükte yer alır.
Aşağıda üç belgenin farkı, KAP'ta nerede bulunduğu, izahnamenin standart bölümleri ve okurken bakılacak noktalar varsayımsal örneklerle anlatılıyor. Bu bilgilerin fon seçimindeki yeri yatırım fonu seçerken nelere bakılır yazısında ele alınıyor.
İzahname, yatırımcı bilgi formu ve içtüzük arasındaki fark nedir?
SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1) bu üç belgeyi birlikte "bilgilendirme dokümanları" olarak adlandırır. Yatırım fonlarının şemsiye fon şeklinde kurulması zorunludur; içtüzük şemsiye fon düzeyinde, izahname ve yatırımcı bilgi formu ise her fon için ayrı hazırlanır.
| Belge | Ne işe yarar | Onay ve kapsam |
|---|---|---|
| İçtüzük | Yatırımcı ile kurucu, portföy saklayıcısı ve varsa yönetici arasındaki iltihaki sözleşme; portföyün inançlı mülkiyetle işletilmesinin genel şartları | SPK onaylar, ticaret siciline tescil edilir; aynı şemsiyedeki tüm fonlar için tektir |
| İzahname | Fonun özelliklerine, haklara ve risklere ilişkin bilinçli değerlendirme için gereken tüm bilgiler | Payların ihracı için SPK onayı şarttır; onay, bilgilerin doğruluğunun SPK'ca tekeffülü veya tavsiye anlamına gelmez |
| Yatırımcı bilgi formu | Yatırım amacı ve portföy dağılımı, geçmiş performans, giderler, risk ve getiri profili, alım satım esasları | En fazla iki sayfa ve 12 punto; değişiklikler SPK onayı aranmadan, altı iş günü önce SPK'ya bildirilerek yapılır |
Serbest fonlarda yapı farklıdır. Tebliğ'in 25. maddesine göre serbest fon izahnamesinde yalnızca unvan, tür ve süre, kurucu, yönetici ve saklayıcı bilgileri ile fondan yapılabilecek harcamalar yer alır; yatırım stratejisi, karşılaştırma ölçütü veya eşik değer ve yönetim ücreti fonun KAP sayfasında ilan edilir. Rehber'e göre serbest fonlarda yatırımcı bilgi formu ihtiyaridir, ancak TEFAS'ta işlem gören serbest fonlar için formun hazırlanıp KAP'ta ilan edilmesi zorunludur. Bu fonların diğer kuralları serbest fon yazısında anlatılıyor.
Fon izahnamesi KAP'ta nerede bulunur?
İzahname ve yatırımcı bilgi formu, onay yazısının tebliğini izleyen 10 iş günü içinde KAP'ta ve kurucunun internet sitesinde yayımlanır. KAP'ta Fonlar menüsünden Yatırım Fonları listesi açılır ve fon koduyla arama yapılır; Ekim 2026 itibarıyla KAP'taki fon sayfası dört sekmeden oluşur:
- Özet Bilgiler: Kurucunun unvanı, fonun süresi, bağımsız denetim kuruluşu ve bağlı olduğu şemsiye fon ile Şemsiye Fon İçtüzüğü, Güncel İzahname ve Yatırımcı Bilgi Formu bağlantıları; ayrıca Performans Ücreti Esasları ve fondan beklenen periyodik bildirimler.
- Genel Bilgiler: Fonun sürekli bilgilendirme formu. İçtüzükte yazan ve fiilen uygulanan yönetim ücreti (günlük ve yıllık), giriş ve çıkış komisyonu, performans ücreti oranı, alım satım saatleri, asgari pay adedi, yatırım stratejisi, risk değeri, karşılaştırma ölçütü ile fon müdürü ve portföy yöneticilerinin tecrübe ve lisans bilgileri burada yer alır.
- Bildirimler: İzahname değişikliği duyuruları, aylık portföy dağılım raporları, toplam gider oranı bildirimleri ve sürekli bilgilendirme formu güncellemeleri.
- Finansal Bilgiler: Fonun finansal raporlarına ilişkin bilgiler.
Rehber'e göre sürekli bilgilendirme formunun doğruluğundan ve güncelliğinden kurucu sorumludur. Bildirimlerin takibi KAP bildirimleri nasıl okunur yazısında anlatılıyor.
İzahname hangi bölümlerden oluşur?
İzahnamede bulunması gereken asgari unsurlar Tebliğ'in 2 numaralı ekinde sayılır. Ekim 2026'da KAP'ta incelenen izahnameler SPK standardına göre 12 bölümden oluşuyor:
| Bölüm | İçerik | Bakılacak nokta |
|---|---|---|
| I. Genel bilgiler | Unvan, şemsiye fon, süre; kurucu, yönetici ve portföy saklayıcısı | Portföyü kurucunun mu başka bir şirketin mi yönettiği |
| II. Yatırım stratejisi ve sınırlamalar | Strateji, varlık türlerine göre asgari-azami oran tablosu, karşılaştırma ölçütü | Unvan ile stratejinin uyumu, azami oranlar |
| III. Temel yatırım riskleri | Piyasa, kur, likidite, karşı taraf, kaldıraç gibi riskler ve ölçüm yöntemi | Türev araç ve kaldıraç kullanımı |
| IV. Saklama ve malvarlığının ayrılığı | Saklayıcının görev ve sorumlulukları | Varlıkların fon adına saklanması |
| V. Birim pay değeri | Fon toplam değerinin ve pay fiyatının hesaplanması | Fiyatın hesaplanmayabileceği olağanüstü durumlar |
| VI. Alım satım esasları | Kesim saati, işlemin hangi fiyattan yapılacağı, valör, iptal, nemalandırma | Satış bedelinin ödeneceği gün |
| VII. Harcamalar | Fondan karşılanan giderler, yönetim ücreti, kurucunun üstlendiği giderler | Günlük ve yıllık yönetim ücreti |
| VIII. Vergilendirme | Fon ve yatırımcı düzeyinde vergi | Güncel stopaj oranı |
| IX. Kamuyu aydınlatma ve finansal raporlama | Hesap dönemi, bağımsız denetim, rapor ve bildirimlerin yayımı | Raporların yayımlandığı yer |
| X. Sona erme ve tasfiye | Sona erme nedenleri ve tasfiye usulü | Tasfiye bakiyesinin dağıtımı |
| XI. Katılma payı sahiplerinin hakları | Kârın fiyata yansıması, payların MKK'da izlenmesi | Kâr dağıtımı olup olmadığı |
| XII. Portföyün oluşturulması ve halka arz | Satış başlangıcı, toplanan paranın yatırılması | Yeni fonlarda satış tarihi |
Yatırım stratejisi, varlık sınırları ve karşılaştırma ölçütü nasıl okunur?
İkinci bölümdeki tablo fonun gerçekte ne yapabileceğini gösterir. Rehber'e göre fon toplam değerinin en az %80'i devamlı olarak belirli bir varlık grubuna yatırılıyorsa bu durum unvana yansıtılır; kalan kısmın hangi araçlarda değerlendirilebileceği tabloda yazar.
| Varlık ve işlem türü | Asgari % | Azami % |
|---|---|---|
| Borsa İstanbul'da işlem gören ortaklık payları | 80 | 100 |
| Kamu ve özel sektör borçlanma araçları | 0 | 20 |
| Ters repo ve Takasbank para piyasası işlemleri | 0 | 20 |
| Yatırım fonu ve BYF katılma payları | 0 | 20 |
| Vadeli mevduat ve katılma hesapları | 0 | 10 |
Azami oranlar asgari oranlar kadar önemlidir: aynı unvanı taşıyan iki fondan biri türev araç veya yabancı pay kullanımına izin verirken diğeri vermeyebilir. Fiili dağılım aylık portföy dağılım raporunda görülür; izahname sınırları, rapor ise o ayki tercihi gösterir.
Fonun başarısı bu bölümde yazan karşılaştırma ölçütüyle ya da eşik değerle ölçülür; KAP'taki genel bilgiler formunda ölçütün bileşenleri ve her birinin yüzde ağırlığı ayrı satırlarda gösterilir. Varsayımsal bir gümüş fonunda ölçüt, %90 ağırlıkla ons gümüş fiyatının TL karşılığından ve %10 ağırlıkla bir repo endeksinden oluşabilir. SPK'nın VII-128.5 sayılı Tebliği'ne göre ölçüt ve eşik değer, tür değişiklikleri dışında yalnızca izleyen hesap döneminin başından geçerli olmak üzere değiştirilebilir. Eşik değerin hangi fonlarda kullanıldığı ve TLREF'e bağlı alt sınırı fon seçerken nelere bakılır yazısında ele alınıyor. Yatırımcı bilgi formundaki 1–7 arası risk değeri bu bölümle birlikte okunur; hesaplanışı fon risk değeri yazısında anlatılıyor.
Alım satım saatleri, valör ve ücretler nerede yazar?
Altıncı bölüm talimatın hangi fiyattan ve ne zaman gerçekleşeceğini belirler. Tebliğ'e göre para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda talimatlar, verildikten sonraki ilk hesaplamada bulunacak fiyattan yerine getirilir; alış anında fiyat bilinmez. Ekim 2026'da KAP'ta incelenen izahnamelerin çoğunda kesim saati 13.30'dur, daha erken saat belirleyen fonlar da vardır; bu saatten sonra verilen talimat bir sonraki iş gününe sayılır. Yurt dışı varlıklara yatırım yapan fonlarda ilgili yabancı borsaların tatilleri süreyi uzatabilir.
Varsayımsal örnek: Bir fonun izahnamesinde kesim saati 13.30, satış valörü 2 iş günü olsun. Pazartesi 11.00'de verilen satış talimatının bedeli Çarşamba günü hesaba geçer. Pazartesi 15.00'te verilen talimat Salı günü verilmiş sayılır ve bedeli Perşembe günü ödenir. Arada resmi tatil varsa ödeme bir iş günü daha gecikir.
Yedinci bölümde fondan karşılanabilecek harcamalar tek tek sayılır; Tebliğ'in 33. maddesine göre burada yazmayan bir gider, toplam gider sınırının altında kalınsa bile fona yüklenemez. Üç ayda bir ödenen Kurul ücreti de bu listede yer alır. Yönetim ücreti günlük ve yıllık oran olarak verilir: yıllık %2,92'lik ücret günlük %0,008'e (yüzbinde 8) karşılık gelir. Rehber'in 9.1 bölümüne göre KAP'taki sürekli bilgilendirme formunda içtüzükte yer alan oran ile fiilen uygulanan oran ayrı sütunlarda gösterilir; ikisi farklı olabilir. Giriş ve çıkış komisyonu ancak şartları izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda yazılıysa alınabilir. Gider tavanları fon yönetim ücreti ve toplam gider oranı, fon türlerine göre ödeme süreleri fon valörü yazısında yer alıyor.
Performans ücreti ve yüksek iz değer nasıl okunur?
Bazı fonlar yönetim ücretine ek olarak performans ücreti alır; esasları izahnamede ve KAP'taki Performans Ücreti Esasları bağlantısında yer alır. Uygulanan oran KAP'taki genel bilgiler formunda "Performans Ücreti Oranı" satırında görülür. VII-128.5 sayılı Tebliğ'e göre ücret nispi getiri üzerinden hesaplanır; oran serbest ve özel fonlar dışında en fazla %20'dir ve ücret ancak nispi getiri pozitifse ve pay fiyatı yüksek iz değeri aşmışsa alınabilir. Para piyasası, kısa vadeli borçlanma araçları, koruma amaçlı ve garantili fonların yatırımcılarından performans ücreti alınamaz. Yüksek iz değer her alım için ayrı belirlenir; ilk değer yatırımcının alış fiyatıdır. Yatırım fonlarında ücret yatırımcıdan tahsil edilir: hesapta nakit yoksa karşılığı kadar pay nakde çevrilir. Hesaplamada ilk giren ilk çıkar yöntemi uygulanır.
Varsayımsal ve basitleştirilmiş örnek: Performans ücreti oranı %20 olan bir fondan pay başına 10,00 TL fiyatla 10.000 pay alınmış olsun. Dönem sonunda fiyat 12,00 TL'ye çıkmış (%20 getiri), karşılaştırma ölçütü %12 getirmiş olsun. Nispi getiri 8 puandır. Tebliğ'in 3 numaralı ekindeki tabloda kullanılan formülle ücret, (fon getirisi − ölçüt getirisi) × alış fiyatı × pay adedi × oran = 0,08 × 10,00 × 10.000 × 0,20 = 1.600 TL'dir; pay başına 0,16 TL'ye karşılık gelir. Fon aynı dönemde %10 kazanıp ölçütün gerisinde kalsaydı, getiri pozitif olsa da performans ücreti doğmazdı.
Vergi notu ve izahname değişiklikleri neden kontrol edilir?
Sekizinci bölümde fonun ve katılma payı sahiplerinin vergilendirilmesi anlatılır. Ekim 2026'da KAP'ta incelenen izahnamelerin bir kısmında bu bölüm Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesindeki %10 genel oranını aktarırken aynı fonların yatırımcı bilgi formlarında gerçek kişiler için %17,5 yer alıyordu. Uygulanan oran Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir; 10041 sayılı karara göre gerçek kişilerin 9 Temmuz 2025 ve sonrasında aldığı fon paylarında oran %17,5'tir. Bu nedenle vergi için izahnamedeki metin yerine güncel karar ve GİB rehberi esas alınır. Fon türlerine ve dönemlere göre oranlar yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor.
İzahname değişmez bir belge değildir. Tebliğ'e göre yatırımcı kararını etkileyebilecek değişiklikler SPK onayından sonra KAP'ta duyurulur ve en az 10 iş günü sonra yürürlüğe girer; serbest fonlarda duyuru, yürürlükten en az 30 gün önce yapılır. III-55.1 sayılı Tebliğ'e göre fonun tasfiyesi, yönetim ücreti artışı ve yatırımcı kararını etkileyebilecek işlemler kurucunun yönetim kurulu kararıyla yapılır; Rehber strateji, unvan, portföy yöneticisi, saklayıcı ve gider oranı değişikliklerini bu işlemler arasında sayar. Bu nedenle fonu elde tutan yatırımcı için belgenin alındığı günkü hâlinden çok KAP'taki güncel izahname ve duyurular belirleyicidir. Belgeleri hazırlayan şirketin rolü portföy yönetim şirketi yazısında anlatılıyor.
Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün
Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Fon izahnamesi nereden indirilir?
Fonun KAP sayfasındaki Özet Bilgiler sekmesinde yer alan Güncel İzahname bağlantısından indirilir; izahname kurucunun internet sitesinde de yayımlanır. Fon, KAP'ta Fonlar menüsündeki Yatırım Fonları listesinden fon koduyla bulunur.
Yatırımcı bilgi formu ile izahname arasındaki fark nedir?
Yatırımcı bilgi formu izahnamenin en fazla iki sayfalık özetidir; yatırım amacı, portföy dağılımı, risk değeri, giderler ve alım satım esaslarını içerir. Ayrıntılı kurallar, sınır tabloları ve tasfiye esasları izahnamede yer alır.
İzahnamenin SPK onaylı olması fonun güvenli olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Tebliğ'e göre izahnamenin onaylanması, içindeki bilgilerin doğruluğunun SPK tarafından tekeffülü anlamına gelmez ve paylara ilişkin bir tavsiye sayılmaz.
Fon içtüzüğü her fon için ayrı mı hazırlanır?
Hayır. İçtüzük şemsiye fon düzeyinde hazırlanır ve aynı şemsiyeye bağlı tüm fonlar için ortaktır. Fonun kendine özgü stratejisi, sınırları ve alım satım kuralları izahnamede yer alır.
İzahname değişikliği ne zaman yürürlüğe girer?
Yatırımcı kararını etkileyebilecek değişiklikler KAP'ta ve kurucunun internet sitesinde duyurulur ve en az 10 iş günü sonra yürürlüğe girer. Serbest fonlarda duyuru yürürlük tarihinden en az 30 gün önce yapılır.
Kaynaklar
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), madde 3, 4, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 25, 33, Ek-1 ve Ek-2 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber (2, 9.1, 9.2, 9.5 ve 12.1) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Performans Sunumu ve Performansa Dayalı Ücretlendirme Tebliği (VII-128.5), madde 7, 8, 10 ve Ek-3 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği (III-55.1), madde 4 (yeni sekmede açılır)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, madde 52 ve 54 (yeni sekmede açılır)
- KAP: Yatırım fonları listesi ve fon sayfaları (özet bilgiler, genel bilgiler, bildirimler) (yeni sekmede açılır)
- GİB: G.V.K. Geçici 67. Madde Uygulaması ile İlgili Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (Şubat 2026) (yeni sekmede açılır)
- 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.