Kısa cevap: Kısa cevap: Fon getirisi, dönem sonu (veya satış) fiyatının dönem başı (veya alış) fiyatına bölünüp 1 çıkarılmasıyla bulunur: (son fiyat ÷ ilk fiyat) − 1. Yönetim ücreti gibi fon giderleri fiyata zaten yansımıştır, stopaj ise yansımaz. Net getiri için kazançtan fon türüne göre stopaj düşülür; satın alma gücündeki değişim için sonuç enflasyonla karşılaştırılır.
Fon getirisi hesaplama aracıyla bu hesap kişiye özel rakamlarla yapılabilir.
Bir yatırım fonunun getirisi, birim pay fiyatındaki değişimden hesaplanır. Fiyat her iş günü fon toplam değerinin pay sayısına bölünmesiyle bulunduğu için yönetim ücreti ve diğer fon giderleri fiyata zaten yansımış olur. Buna karşılık satışta kesilen stopaj, varsa giriş-çıkış komisyonu ve yatırımcının alım zamanlaması fiyatta görünmez. Bu nedenle TEFAS'ta görülen getiri ile yatırımcının hesabına geçen kazanç çoğu zaman farklıdır.
Bu yazı gerçekleşmiş, yani ilan edilmiş fiyatlardan hesaplanan getiriyi anlatır. Fiyat açıklanmadan önce portföy üzerinden yapılan tahmin ayrı bir konudur ve fon getiri tahmini yazısında ele alınıyor.
Fon getirisi formülü: fiyat farkından getiri
SPK'nın Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği'ne (III-52.1) göre birim pay değeri, fon toplam değerinin katılma payı sayısına bölünmesiyle bulunur ve alım satıma esas fiyattır (madde 14). Performans sunumunu düzenleyen VII-128.5 sayılı Tebliğ de kolektif yatırım kuruluşlarında getiriyi, birim pay değerinin bir önceki döneme göre yüzde değişimi olarak tanımlar (madde 6). Formül şöyledir:
Getiri = (dönem sonu fiyatı ÷ dönem başı fiyatı) − 1
TL cinsinden kazanç, pay adedinin fiyat farkıyla çarpılmasıyla bulunur. TEFAS'ın sıkça sorulan sorular sayfasına göre platformdaki getiriler de kurucuların bildirdiği fiyatların dönem başı ile dönem sonu arasındaki yüzde değişimidir ve vergiyi içermez.
Örnek: Varsayımsal bir fondan 10.000 TL ile 2,500000 TL fiyattan 4.000 pay alınsın. Paylar 2,875000 TL fiyattan satıldığında satış tutarı 4.000 × 2,875 = 11.500 TL olur.
Getiri: 2,875 ÷ 2,500 − 1 = %15. TL kazanç: 4.000 × (2,875 − 2,500) = 1.500 TL. Bu %15, fon giderleri düşülmüş ancak stopaj düşülmemiş getiridir.
Hesapta kullanılacak alış fiyatı, talimatın gerçekleştiği fiyattır. Tebliğ'e göre para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda talimat, verildikten sonraki ilk hesaplamada bulunacak fiyattan gerçekleşir; talimat anında ekranda görülen son fiyat bu fonlarda alış fiyatı değildir. Gerçekleşen fiyat ve pay adedi, banka veya aracı kurumun işlem dökümünde yer alır.
Günlük fon getirisi nasıl hesaplanır?
Günlük getiri, bir iş gününün fiyatının bir önceki iş gününün fiyatına bölünüp 1 çıkarılmasıyla bulunur. Burada TEFAS'taki tarihlendirmeye dikkat edilir: fiyatın yanındaki tarih, fiyatın hesaplandığı günü değil, geçerli olduğu iş gününü gösterir. Bir iş günü akşamı hesaplanan fiyat ertesi iş gününün tarihiyle yayımlanır; bu yüzden salı tarihli fiyatın pazartesi tarihli fiyata göre değişimi, fonun pazartesi günkü piyasa hareketini yansıtır. Ayrıntılar fon fiyatları ne zaman açıklanır yazısında yer alıyor.
Hafta sonu ve resmi tatillerde fiyat hesaplanmaz. Bu günlere düşen faiz ve gider tahakkuku iş günlerinde ilan edilen fiyatlara yansıdığından, tatil sonrasındaki bazı günlerin getirisi diğer günlerden yüksek görünebilir. Günlük getiriler karşılaştırılırken aradaki takvim günü sayısı da dikkate alınır.
Dönemsel getiriler nasıl birleştirilir?
Ardışık dönemlerin getirileri toplanmaz, çarpılır. Her dönem için (1 + getiri) çarpanı bulunur, çarpanlar çarpılır ve sonuçtan 1 çıkarılır:
Toplam getiri = (1 + r1) × (1 + r2) × ... × (1 + rn) − 1
Örnek: Varsayımsal bir fonun üç aylık getirileri aşağıda yer alıyor; başlangıç değeri 100 TL kabul ediliyor.
| Ay | Aylık getiri | Çarpan | Birikimli değer (TL) |
|---|---|---|---|
| Ocak | %4 | 1,04 | 104,00 |
| Şubat | −%3 | 0,97 | 100,88 |
| Mart | %5 | 1,05 | 105,92 |
Üç aylık getiri 1,04 × 0,97 × 1,05 − 1 ≈ %5,92'dir; aylık getirilerin toplamı (%6) sonucu fazla gösterir. Rakamlar varsayımsaldır.
Aynı sonuca mart sonu fiyatı aralık sonu fiyatına bölünerek de ulaşılır; zincirleme hesap, ara fiyatlar yerine yalnızca dönemlik getiriler bilindiğinde gerekir. Kayıplar bileşik hesapta asimetrik çalışır: %20 düşen bir fon ardından %20 yükselirse başlangıç değerine dönmez, çünkü 0,80 × 1,20 = 0,96 ve net sonuç −%4'tür. %20'lik kaybı telafi etmek için %25 getiri gerekir.
Yıllık fon getirisi nasıl hesaplanır?
Bir yıldan kısa veya uzun bir dönemin getirisini yıllık orana çevirmek için bileşik formül kullanılır:
Yıllık getiri = (1 + dönem getirisi)(365 ÷ gün sayısı) − 1
Yıl sayısıyla çalışıldığında üs 1 ÷ yıl sayısıdır. Basit yöntem ise dönem getirisini 365 ÷ gün sayısıyla çarpar; getirinin yeniden getiri kazanmadığını varsaydığı için bir yıldan kısa dönemlerde bileşik sonuçtan düşük çıkar.
Örnek: Varsayımsal bir fon 90 günde %8 getiri sağlamış olsun. Bileşik yıllık karşılığı 1,08(365 ÷ 90) − 1 ≈ %36,6, basit yıllık karşılığı 8 × 365 ÷ 90 ≈ %32,4'tür.
Üç yılda toplam %120 getiri sağlayan bir fonun yıllık bileşik getirisi 2,20(1 ÷ 3) − 1 ≈ %30,1'dir; 120 ÷ 3 = %40 değildir. Rakamlar varsayımsaldır.
Yıllıklandırma, kısa dönemdeki getirinin bütün yıl boyunca aynı hızla süreceğini varsayar; tahmin değil, ölçek dönüşümüdür. Ekim 2026 itibarıyla VII-128.5 sayılı Tebliğ'in 11. maddesine göre kamuya ilan edilen performans sunumları son beş yıl için Ocak–Aralık dönemlerini kapsayacak şekilde yıllık yapılır; cari yıl içinde aylık sunum yapılabilir, ancak ara dönemlerde hesaplanan getiriler yıllığa çevrilemez. Çok yıllık bileşik büyüme bileşik getiri hesaplama aracıyla da görülebilir.
Farklı tarihlerde alım yapıldığında getiri nasıl hesaplanır?
TEFAS'taki getiri, dönem başında alınıp dönem sonuna kadar tutulan bir payın getirisidir. Farklı tarihlerde alım yapan yatırımcının sonucu, paranın fona hangi fiyattan girdiğine bağlıdır. VII-128.5 sayılı Tebliğ'in eklerinde iki yöntem tarif edilir: nakit giriş-çıkışlarının etkisini ayıklayan zaman ağırlıklı getiri ve tutarların yatırımda kaldığı süreyi hesaba katan para ağırlıklı getiri. Fon fiyatından hesaplanan getiri zaman ağırlıklıdır; yatırımcının kendi sonucunu para ağırlıklı getiri gösterir.
Örnek: Varsayımsal bir yatırımcı yılbaşında 10 TL'den 100 pay (1.000 TL), temmuz başında 15 TL'den 100 pay (1.500 TL) alsın. Yıl sonunda fiyat 14 TL olsun.
- Fonun yıllık getirisi: 14 ÷ 10 − 1 = %40.
- Ortalama maliyet: 2.500 TL ÷ 200 pay = 12,50 TL. Portföy değeri 200 × 14 = 2.800 TL, kazanç 300 TL; yatırılan tutara göre %12.
- Para ağırlıklı yıllık getiri: 1.000 TL bir yıl, 1.500 TL altı ay fonda kaldığı için 1.000 × (1 + r) + 1.500 × (1 + r)0,5 = 2.800 eşitliğini sağlayan oran, yani iç verim oranı yaklaşık %17,4'tür.
Fon yıl içinde %40 kazandırsa da paranın büyük kısmı fiyat yükseldikten sonra girdiği için yatırımcının sonucu çok daha düşüktür. Rakamlar varsayımsaldır.
Ortalama maliyet ortalama maliyet hesaplama aracıyla, alış ve satış fiyatına göre getiri fon getirisi hesaplama aracıyla bulunabilir. Vergi hesabında ise ortalama maliyet değil, bir sonraki bölümde anlatılan ilk giren ilk çıkar yöntemi kullanılır.
Stopaj sonrası net fon getirisi nasıl bulunur?
TEFAS'taki getiri vergi öncesidir. Gerçek kişilerin fon kazancından, Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesi kapsamında satış sırasında banka veya aracı kurum stopaj keser. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) Şubat 2026 tarihli geçici 67 rehberine göre:
- Matrah: Satış bedeli ile alış bedeli arasındaki farktır. Alış ve satışta ödenen komisyonlar ile banka ve sigorta muameleleri vergisi dikkate alınır; başka gider düşülmez.
- Farklı tarihli alımlar: Payların bir kısmı satıldığında alış bedeli ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemiyle belirlenir.
- Zarar mahsubu: Rehberdeki sınıflandırmada yatırım fonu katılma payları, yatırım ortaklığı paylarıyla aynı türdendir; hisse senedi yoğun fon payları ise hisse senetleriyle aynı gruptadır. Aynı tür işlemlerde üç aylık dönemde oluşan zararlar aynı dönemin kârlarından düşülür; dönem sonucu zararsa zarar, takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen üç aylık döneme devredilir. Yılın son üç aylık döneminde oluşan zarar devredilemez.
- Nihai vergi: Fon kazancı için yıllık beyanname verilmez.
Ekim 2026 itibarıyla oran hisse senedi yoğun fonlarda %0'dır; TEFAS'ta işlem görmeyen hisse senedi yoğun serbest fonların 27 Mart 2026 ve sonrasında alınan payları bu istisnanın dışındadır (11107 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 27 Mart 2026 tarihli ve 33206 sayılı Resmî Gazete). İki yıldan uzun tutulan girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonu payları da %0 orana tabidir. Diğer fonlarda 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar için oran %17,5'tir (10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete). Daha önce alınan paylarda alış tarihine göre farklı oranlar geçerlidir; tablonun tamamı yatırım fonu stopaj oranları yazısında yer alıyor.
Örnek: Varsayımsal bir yatırımcı 9 Temmuz 2025'ten sonra hisse senedi yoğun olmayan bir fondan 100.000 TL'lik pay alıp 130.000 TL'ye satsın. Brüt kazanç 30.000 TL, stopaj 30.000 × 0,175 = 5.250 TL, net kazanç 24.750 TL'dir. Brüt getiri %30, net getiri %24,75'tir.
FIFO etkisi: Önceki bölümdeki yatırımcının paylarının tamamı %17,5 oranına tabi olsun ve yıl sonunda 100 pay satılsın. Vergi hesabında ilk alınan 10 TL'lik paylar esas alınır; matrah 100 × (14 − 10) = 400 TL, stopaj 70 TL olur. Ortalama maliyetle bulunacak kazanç ise 100 × (14 − 12,50) = 150 TL'dir. Rakamlar varsayımsaldır.
Fon getirisi enflasyona göre nasıl okunur? Reel getiri
Net getiri, paranın satın alma gücündeki değişimi göstermez. Bunun için aynı dönemin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) değişimiyle Fisher formülü uygulanır:
Reel getiri = (1 + net getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1
Örnek: Bir önceki örnekteki fonun tutulduğu dönemde enflasyon varsayımsal olarak %28 olsun. Brüt getiriye göre reel getiri 1,30 ÷ 1,28 − 1 ≈ %1,6, net getiriye göre 1,2475 ÷ 1,28 − 1 ≈ −%2,5'tir. Vergi öncesinde enflasyonu geçen fon, stopaj sonrasında satın alma gücü kaybettirmiş olur. Rakamlar varsayımsaldır.
Enflasyon, fonun tutulduğu dönemle aynı aralık için alınır; yıllık TÜFE'yi altı aylık bir getiriyle karşılaştırmak sonucu bozar. Hesap reel getiri hesaplama aracıyla yapılabilir; dönem uyumu ve doğru TÜFE serisinin seçimi reel getiri yazısında anlatılıyor.
TEFAS'taki getiri, yönetim ücreti ve diğer fon giderleri düşülmüş; ancak stopaj, varsa giriş-çıkış komisyonu, yatırımcının alım tarihleri ve enflasyon hesaba katılmamış bir ölçüdür. Yatırımcının gerçek sonucu bu dört kalem hesaba katılarak bulunur.
Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün
Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
TEFAS'taki fon getirisine stopaj dahil mi?
Hayır. TEFAS'a göre platformdaki getiriler kurucuların bildirdiği fiyatların dönem başı ile dönem sonu arasındaki yüzde değişimidir ve vergiyi içermez. Yönetim ücreti gibi fon giderleri ise fiyata zaten yansımıştır.
Yatırımcının getirisi neden TEFAS'taki getiriden farklı çıkar?
TEFAS getirisi dönem başında alınıp sonuna kadar tutulan bir payı gösterir. Farklı tarihlerde yapılan alımlar, talimatın gerçekleştiği fiyat, stopaj ve varsa giriş-çıkış komisyonu yatırımcının sonucunu değiştirir.
Aylık fon getirisi yıllığa nasıl çevrilir?
Bileşik yöntemle (1 + aylık getiri) üssü 12 alınıp 1 çıkarılır. Örneğin aylık %1,5 getiri yıllık yaklaşık %19,6'ya karşılık gelir; bu sonuç getirinin bütün yıl aynı hızla sürdüğü varsayımına dayanır.
Günlük fon getirileri toplanabilir mi?
Hayır. Getiriler (1 + getiri) çarpanları çarpılarak birleştirilir; toplamak özellikle oynak fonlarda sonucu saptırır. İki tarih arasındaki getiri için doğrudan iki fiyatın oranı da kullanılabilir.
Zararla satılan fondan stopaj kesilir mi?
Hayır, stopaj kazanç üzerinden kesilir. GİB rehberine göre aynı tür işlemlerden doğan zararlar üç aylık dönemde kârlardan mahsup edilir ve takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen döneme devredilebilir.
Kaynaklar
- SPK: Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği (III-52.1), md. 14 (birim pay değeri ve alım satım fiyatı) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Bireysel Portföylerin ve Kolektif Yatırım Kuruluşlarının Performans Sunumuna İlişkin Tebliğ (VII-128.5), md. 6, md. 11 ve ekleri (yeni sekmede açılır)
- TEFAS: Sıkça sorulan sorular (getirinin hesaplanması ve vergi) (yeni sekmede açılır)
- GİB: G.V.K. Geçici 67. Madde Uygulaması ile İlgili Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi (Şubat 2026) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025, sayı 32951: 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete, 27 Mart 2026, sayı 33206: 11107 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.