Yıllık gelir sigortası nedir? BES'te programlı geri ödeme

Kısa cevap: Yıllık gelir sigortası, 4632 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkılara karşılık, sigortalının yaşaması halinde hemen veya belli bir süre sonra başlayan, ömür boyu veya belirli süreler için yapılan düzenli ödemelerdir. BES'ten emekli olan katılımcı birikimini toplu para, programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortası olarak alabilir ya da bunlar arasında paylaştırabilir. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı son iki yolun özendirileceğini söyler; 3 Kasım 2026'da okunan 4632 sayılı Kanun ve SEDDK Genelgesi'nde bu tedbire bağlı yeni bir teşvik görülmez.

BES'te emeklilik hakkı kazanıldığında asıl karar birikimin nasıl alınacağıdır. Bu yazı, toplu çekim dışındaki iki yolu, yani yıllık gelir sigortasını ve programlı geri ödemeyi, Kanun, Yönetmelik ve SEDDK Genelgesi'ne dayanarak karşılaştırır. Herhangi bir şirket veya ürün önermez, fiyat karşılaştırması yapmaz; örnekler varsayımsaldır.

Sistemin genel işleyişi BES nedir, emeklilik hakkı olmadan ayrılmanın kesintileri BES'ten çıkış, otomatik katılımdaki ek katkı OKS nedir yazısında yer alıyor. Bilgiler 3 Kasım 2026 itibarıyla günceldir.

Yıllık gelir sigortası nedir?

Yıllık gelir sigortası, birikimin bir sigorta veya emeklilik şirketine aktarılması karşılığında düzenli ödeme alınmasını sağlayan bir hayat grubu ürünüdür. Adındaki "yıllık", ödemenin yılda bir olması anlamına gelmez: 4632 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre emeklilik maaşı aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık ödenebilir.

Ürün yalnızca BES'e özgü değildir. 1 Nisan 2015 tarihli ve 29313 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği, BES ve diğer kaynaklardan sağlanan birikimler karşılığında ömür boyu veya belirli süreli düzenli irat ödemesini kapsar. İrat, sigortadan yapılan düzenli ödeme demektir.

BES'te emeklilik hakkı, sisteme girişten itibaren en az on yıl kalmak ve 56 yaşını tamamlamakla doğar. 2027 Yılı Programı'na göre 30 Eylül 2026 itibarıyla sistemin verdiği emekli sayısı 510.846'dır; Program bu sayıyı seçeneklere göre ayırmaz.

BES'te emeklilik seçenekleri: toplu para, programlı geri ödeme, yıllık gelir

BES Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre emekliliğe hak kazanan katılımcı üç seçenekten birini seçer veya hesabındaki tutarı bunlar arasında paylaştırır. SEDDK'nın 28 Ocak 2026 tarihli ve 1 sayılı (2026/1) Genelgesi, emeklilik kararını erteleme hakkını da saklı tutar.

Emeklilik seçeneklerinin karşılaştırması (Kasım 2026 itibarıyla)
Ölçüt	Toplu para	Programlı geri ödeme	Yıllık gelir sigortası
Sözleşme	Emeklilik sözleşmesi ödemeyle sonlanır	Emeklilik gelir sözleşmesine dönüşür	Ayrı yıllık gelir sigortası sözleşmesi
Birikim nerede?	Katılımcıya ödenir	Fonlarda kalır	Sigorta veya emeklilik şirketine prim olarak geçer
Ödemenin sınırı	Hesaptaki tutar	Hesaptaki birikim; birikim biterse ödeme biter	Poliçedeki süre ve teminat
Ödeme zamanı	Talepten itibaren en geç 10 iş günü	Aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık	Aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık
Vazgeçme	Yok	Kalan tutarın tamamı istenen anda alınabilir	Sigortadan ayrılma poliçe şartlarına ve kesintilere tabidir
Risk kimde?	Katılımcıda	Getiri ve birikimin bitmesi riski katılımcıda	Taahhüt edilen ödeme şirkette; ürün şartlarına bağlı

Genelge'nin Ek D.2 bölümü, şirketin katılımcıya programlı geri ödemenin yıllık gelir sigortasından farkını ve ödemelerin yalnızca hesaptaki birikimle sınırlı olduğunu açıklamasını zorunlu kılar. Karşılaştırmanın özü budur.

BES programlı geri ödeme nasıl işler?

Programlı geri ödeme, emekli olan katılımcının sistemde kalarak birikimini belirli bir programla almasıdır; sözleşme plan değişikliği yoluyla emeklilik gelir sözleşmesine dönüşür ve katılımcı emeklilik gelir planına geçer. Kurallar Yönetmelik'in 16. maddesinde ve Genelge'nin D bölümünde yer alır:

Teklif: Şirket; yaş, birikim tutarı, varsa diğer gelir ve giderler ile ödeme dönemi, tutarı ve süresi tercihlerini dikkate alır.
Tutar: Ödemeler başlangıçta belirlenebilir veya her yıl birikime göre yeniden hesaplanabilir; sabit, azalan, artan ya da bir endekse veya fon pay adedine bağlı olabilir.
Değişiklik: Ödeme dönemleri veya tutarları yılda en fazla iki kez değiştirilebilir. Fon dağılımı değiştirilebilir, başka şirkete aktarım yapılabilir.
Para girişi: Bu hesaba aktarım, hesap birleştirme ve ek fayda dışında para girişi yapılamaz; yani katkı payı ödenmez.
Devlet katkısı: Devlet katkısı hesabındaki tutar plana geçişte ödenir veya talep edilirse birikime eklenir.
Kesinti: Genelge'ye göre planda fon işletim gider kesintisi ve EGM ile saklayıcıya ödenen sabit giderlerin indirilmesi dışında kesinti olamaz.
Fon: Fon tercihi yapılmazsa birikim düşük riskli standart fonlarda değerlendirilir.

Birikim fonlarda kaldığı için kalan tutar piyasayla birlikte değişir. Ödeme planındaki tutarlar da seçilen endekse veya piyasadaki dalgalanmalara göre değişebilir; bu nokta bilgi metninde ayrıca belirtilir.

Yıllık gelir sigortası sözleşmesinde neler yazar?

Yıllık gelir sigortası sözleşmesinde, Kanun'un 6. maddesine göre şirketin üstlendiği riziko, tazminat yükümlülüğü, tarafların hak ve yükümlülükleri, ödeme dönemleri, sözleşme süresi ve sona erme halleri belirtilmek zorundadır. Karşılaştırma yapılırken okunacak başlıca kalemler şunlardır:

Sözleşmede kontrol edilecek kalemler (Yıllık Gelir Sigortaları Yönetmeliği ve Genelge Ek D.3)
Kalem	Düzenleme
Başlangıç iratı ve artış kriteri	Poliçenin ilk sayfasında en az 14 puntoyla gösterilir (md. 5)
Süre ve başlangıç	Ömür boyu veya belirli süreli; 56 yaş ve üzeri için irat en fazla dokuz yıl ertelenebilir (md. 14)
Para birimi ve endeks	TL veya yabancı para; belirli tutar veya TÜFE dahil bir varlığa endeksli olabilir (md. 14)
Hesap esası	TRHA ölüm tablosu ve şirketin ihtiyatlı belirlediği teknik faiz (md. 9 ve 10)
Kesintiler	Primden veya irat ödemesinden azami %2; kâr payı taahhüdünde getiriden azami %10; erken ayrılma kesintisi olabilir (md. 12). SEDDK bu oranları yarısına kadar artırabilir veya azaltabilir.
Vefat	56 yaş ve üzeri kişilere vefat tazminatı veya lehtara irat içeren ürün sunulması zorunludur, ancak bu teminat isteğe bağlı seçilir (md. 14). Yıllık gelirin mirasçıya devri ve garanti ödeme süresi bilgi metninde gösterilir.
Ayrılma	Şirket, Türk Ticaret Kanunu'nun 1500. maddesi uyarınca sağlıklı olunduğunun ispatını isteyebilir (md. 11)

EGM'nin hesaplama sayfası önemli bir sonucu hatırlatır: poliçede kanuni mirasçı veya lehtar lehine hüküm yoksa ödemeler vefatla durur. 4632 sayılı Kanun ayrıca, emeklilere yapılan yıllık gelir sigortası ödemelerinin aylık kısmının, nafaka borçları hariç, asgari ücret tutarına kadar haczedilemeyeceğini düzenler.

Yıllık gelir sigortası ne kadar? Hesaplama mantığı

Yıllık gelir sigortasının ödeyeceği tutar birikime, süreye, teknik faize, kesintilere ve ömür boyu ürünlerde yaş ile cinsiyete bağlıdır; tek bir resmi tutar yoktur. Yaklaşık hesap için EGM'nin emeklilik sayfasındaki hesaplayıcı kullanılabilir: EGM aracı TRHA 2010 ölüm tablosunu kullanır, ek parametre girilmezse %1 teknik faiz ve %1 şarjman (yükleme) oranı varsayar, sonucu bugünkü fiyatlarla gösterir ve bilgilendirme amaçlı olduğunu belirtir.

Belirli süreli bir ödemenin temel formülü şöyledir: aylık ödeme = P × r / (1 − (1 + r)⁻ⁿ). P kesinti sonrası prim, r yıllık orana denk gelen aylık bileşik oran, yani (1 + yıllık oran)^1/12 − 1, n ay sayısıdır. Ömür boyu üründe süre yerine ölüm tablosundaki yaşam olasılıkları kullanılır.

Varsayımsal örnek: Birikim 1.200.000 TL, azami %2 kesinti sonrası prim 1.176.000 TL olsun. Aylık başlangıç ödemesi teknik faiz ve süreye göre şöyle değişir; ödemeler bugünkü fiyatlarla düşünülmüştür ve vefat teminatı yoktur:

Süre	Yıllık %1 teknik faiz	Yıllık %3 teknik faiz
10 yıl	10.299,92 TL	11.333,58 TL
20 yıl	5.405,97 TL	6.498,27 TL

Aynı birikimle programlı geri ödemede %2 prim kesintisi yoktur: 10 yıl ve yıllık %1 reel getiri varsayımıyla aylık tutar 10.510,12 TL çıkar; fon gideri ve stopaj bu hesaba katılmamıştır. Bu tutar getiri gerçekleşmezse değişir ve birikim bitince ödeme durur. Tablo bir ürün fiyatı değildir.

Formülden iki sonuç çıkar: süre uzadıkça aylık tutar düşer; teknik faiz arttıkça yükselir. Teklifler karşılaştırılırken yalnızca başlangıç iratına değil, artış kriterine, süreye, vefat teminatına ve kesintilere birlikte bakılır. Devlet katkısının birikime etkisi BES devlet katkısı hesaplama aracıyla denenebilir; oran ve sınırlar BES devlet katkısı yazısında.

Vergi farkı: %5 stopaj ve on yıllık istisna

Temel vergi farkı şudur: toplu para ve programlı geri ödemede ödemelerin içerdiği getiriden %5 stopaj kesilir, süresi en az on yıl veya ömür boyu olan tek primli yıllık gelir sigortasına yatırılan kısım için ise Gelir Vergisi Kanunu'nun 22. maddesinde istisna vardır.

%5 stopaj: Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesinin ikinci fıkrasının 16/c bendi emeklilik hakkı kazananlara yapılan ödemelerin içerdiği iradı tanımlar, 94. maddesinin birinci fıkrasının 16/c bendi tevkifatı öngörür; oran, 2012/3571 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla (6 Eylül 2012 tarihli ve 28403 sayılı Resmî Gazete) %5'tir. Kesinti ana paraya değil, getiriye uygulanır. EGM'nin programlı geri ödeme sayfası da %5'in her ödemenin getiri kısmına uygulandığını belirtir.
İstisna: 22. maddenin ikinci fıkrasına göre bu ödemelerin süresi on yıl ve üzeri veya ömür boyu tek primli yıllık gelir sigortalarına yatırılan kısmının içerdiği irat, devlet katkısına isabet eden kısım dahil, gelir vergisinden müstesnadır. Birinci fıkraya göre bu sigortalardan yapılan ödemelerin tamamı da istisnadır.
Erken ayrılma: Vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenler dışında, ödeme alarak on yıl dolmadan sigortadan ayrılırsa istisna edilen tutarlar üzerinden tevkifat yapılır; BES kaynaklı tutarda 94. maddenin birinci fıkrasının 16/b bendi için belirlenen oran, yani 2012/3571 sayılı Karar'a göre %10 dikkate alınır. Ayrıca 22. maddenin birinci fıkrasına göre ayrılma tarihinde yapılan ödemelerin içerdiği irat üzerinden 94/1-15/a'ya göre tevkifat yapılır.
Kısa süre: Süresi on yıldan kısa bir sözleşme bu istisnanın dışındadır.

Varsayımsal örnek: 1.200.000 TL birikimin 500.000 TL'si getiri olsun. Toplu ödemede stopaj 500.000 × %5 = 25.000 TL, net ödeme 1.175.000 TL'dir. Birikimin tamamı on yıllık tek primli yıllık gelir sigortasına aktarılırsa bu 25.000 TL'lik kesinti yapılmaz; on yıl dolmadan zorunlu neden dışında ödeme alarak ayrılma halinde tevkifat gündeme gelir. Vergi avantajı tek başına karar ölçütü değildir; prim kesintisi ve likidite kaybı da hesaba katılır.

2027 Yıllık Programı ne diyor? Teşvik yürürlükte mi?

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı bir niyet ortaya koyar, teşvik tutarı veya tarih vermez. 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Program'ın 349.6 numaralı tedbiri, OKS'de olduğu gibi BES'ten emekli olanların birikimlerini toplu çekmek yerine "programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortası şeklinde" almalarının özendirileceğini söyler.

Sorumlu kurumlar: Hazine ve Maliye Bakanlığı sorumlu, SEDDK ve Türkiye Sigorta Birliği işbirliği yapacak kurumlar olarak yazılıdır.
Faaliyet: SEDDK ve Türkiye Sigorta Birliği'nin özendirici araçlar geliştirip hayata geçireceği belirtilir; aracın türü, tutarı ve tarihi yazmaz.
Geçmişi: Aynı tedbir On İkinci Kalkınma Planı'nda (2024-2028) da 349.6 numarasıyla yer alır; 2026 Yılı Programı'nın bu politika altındaki tedbir listesinde ise bulunmaz.

Yürürlükteki durum şöyledir: 4632 sayılı Kanun'un ek 2. maddesi, OKS'de birikimini en az on yıllık yıllık gelir sigortasıyla almayı seçen çalışana birikiminin %5'i kadar ek devlet katkısı öngörür. 3 Kasım 2026'da okunan Kanun metninde ve SEDDK'nın 2026/1 sayılı Genelgesi'nde gönüllü BES için buna benzer bir ek katkı görülmez; gönüllü BES'te mevcut teşvik yukarıdaki vergi istisnasıdır. Program'ın öngördüğü araç mevzuata girerse koşulları o metinden okunur; bu yazı tutar veya tarih tahmini yapmaz. İkinci basamak emeklilik hedefinin resmi durumu tamamlayıcı emeklilik sistemi yazısında anlatılıyor.

Fon getirisini fiyat açıklanmadan görün

Fiva, yatırım fonlarının günlük getirisini fiyatlar gün sonunda açıklanmadan önce model tabanlı olarak tahmin eder ve her tahminin geçmiş isabet oranını gösterir. Fonlar karşılaştırılabilir, kriterlere göre taranabilir; tahminler hatalı olabilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.

Fiva'yı inceleyin Beta programına katılın

Sık sorulan sorular

Yıllık gelir sigortası zorunlu mu?

Hayır. BES'ten emekli olan katılımcı toplu para, programlı geri ödeme veya yıllık gelir sigortasından birini seçer ya da tutarı bunlar arasında paylaştırır. Seçenekler arasında tercih katılımcıya aittir; SEDDK Genelgesi emeklilik kararını erteleme hakkını da saklı tutar.

Programlı geri ödeme ile yıllık gelir sigortası arasındaki fark nedir?

Programlı geri ödemede birikim fonlarda kalır, ödemeler hesaptaki birikimle sınırlıdır ve kalan tutar istenen anda alınabilir. Yıllık gelir sigortasında birikim şirkete prim olarak geçer, ödeme poliçedeki süre ve teminata göre yapılır, ayrılma ise poliçe şartlarına ve kesintilere bağlıdır.

Yıllık gelir sigortası ne kadar ödeme yapar?

Tek bir tutar yoktur; birikim, süre, teknik faiz, kesintiler ve ömür boyu üründe yaş ile cinsiyet sonucu belirler. EGM'nin hesaplayıcısı bilgilendirme amaçlı yaklaşık sonuç verir, kesin tutar şirketin teklifinde ve poliçede yazar.

Vefat halinde yıllık gelir sigortası ödemeleri ne olur?

Ürüne bağlıdır. EGM'ye göre poliçede kanuni mirasçı veya lehtar lehine hüküm yoksa ödemeler vefatla durur; varsa sözleşme şartlarına göre devam eder veya tutar ödenir. Bu teminat isteğe bağlıdır ve poliçeden okunur.

Programlı geri ödemede para bitebilir mi?

Evet. SEDDK Genelgesi'ne göre ödemeler yalnızca hesaptaki birikimle sınırlıdır. Birikim fonlarda değerlendirilmeye devam eder, ancak ödemeler getiriyi aşarsa bakiye zamanla azalır ve biterse ödeme durur.

BES'te yıllık gelir sigortası için devlet teşviki var mı?

OKS'de en az on yıllık yıllık gelir sigortasını seçen çalışana birikiminin %5'i kadar ek devlet katkısı öngörülür. Gönüllü BES'te yürürlükteki teşvik Gelir Vergisi Kanunu'ndaki istisnadır; 2027 Programı'ndaki tedbire bağlı yeni bir araç 3 Kasım 2026'da okunan Kanun ve Genelge'de görülmez.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.