PD/DD oranı nedir, nasıl hesaplanır, kaç olmalı?

Kısa cevap: PD/DD (piyasa değeri/defter değeri) oranı, şirketin piyasa değerinin ana ortaklığa ait özkaynaklarına bölünmesiyle bulunur; hisse bazında fiyat ÷ hisse başına defter değeri olarak da hesaplanır. Tek bir doğru değeri yoktur; aynı sektördeki şirketlerle ve özkaynak kârlılığıyla birlikte yorumlanır.

F/K oranı hesaplama aracıyla bu hesap kişiye özel rakamlarla yapılabilir.

PD/DD (piyasa değeri/defter değeri) oranı, bir şirketin borsadaki piyasa değerinin bilançodaki özkaynaklarına bölünmesiyle bulunur. Yatırımcıların, şirketin muhasebe kayıtlarındaki her 1 TL'lik özkaynağı için ne kadar ödediğini gösterir. PD/DD'si 2 olan bir şirketin piyasa değeri, defter değerinin iki katıdır; oran 1'in altındaysa piyasa değeri özkaynaktan düşüktür.

PD/DD oranı nasıl hesaplanır?

Oran iki yoldan hesaplanır ve iki yol da aynı sonucu verir:

Şirket bazında: PD/DD = Piyasa değeri ÷ Ana ortaklığa ait özkaynaklar
Hisse bazında: PD/DD = Hisse fiyatı ÷ Hisse başına defter değeri

Borsa İstanbul'un endeks kurallarında piyasa değeri, şirketin çıkarılmış veya ödenmiş sermayesinden bulunan toplam pay sayısının pay fiyatıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Pay sayısı sermayenin tamamından bulunduğu için borsada işlem görmeyen pay grupları da bu sayıya dahildir; yalnızca halka açık kısmın değeri ise "fiili dolaşımdaki pay" kavramıyla ayrıca izlenir. Hisse başına defter değeri, özkaynağın toplam pay sayısına bölünmesiyle bulunur.

Örnek (varsayımsal): Toplam 500 milyon payı bulunan bir şirketin hisse fiyatı 60 TL olsun. Piyasa değeri 500 milyon × 60 = 30 milyar TL'dir. Son bilançoda ana ortaklığa ait özkaynaklar 12 milyar TL ise PD/DD = 30 ÷ 12 = 2,5 olur.

Hisse bazında aynı sonuç çıkar: hisse başına defter değeri 12 milyar ÷ 500 milyon = 24 TL, PD/DD = 60 ÷ 24 = 2,5.

Hangi özkaynak kullanılır: ana ortaklığa ait mi, toplam mı?

Bağlı ortaklıkları olan şirketler konsolide finansal tablo hazırlar. TFRS 10'a göre bağlı ortaklıklardaki diğer ortakların payı, yani kontrol gücü olmayan paylar, konsolide bilançoda özkaynaklar içinde ama ana ortaklığın kendi ortaklarına ait özkaynaktan ayrı gösterilir. TMS 1 de bu iki kalemin bilançoda ayrı sunulmasını ister. KGK'nın finansal tablo örneklerinde özkaynaklar bölümü "Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar" ve "Kontrol Gücü Olmayan Paylar" olarak ikiye ayrılır.

Hisse senedi sahibi yalnızca ana ortaklığın ortağıdır; bağlı ortaklıklardaki diğer ortakların payı ona ait değildir. Bu yüzden PD/DD hesabında genellikle ana ortaklığa ait özkaynaklar kullanılır. Aynı mantık F/K oranında ana ortaklığa ait net kârın kullanılmasında da geçerlidir.

Örnek (varsayımsal): Yukarıdaki şirketin toplam özkaynağı 14 milyar TL, bunun 2 milyar TL'si kontrol gücü olmayan paylar olsun. Toplam özkaynakla hesaplanan oran 30 ÷ 14 ≈ 2,14 çıkar; doğru karşılaştırma ölçüsü olan ana ortaklık esaslı oran ise 2,5'tir.

Veri kaynakları arasında görülen PD/DD farklarının sık rastlanan nedenleri bu tercih, kullanılan bilanço dönemi ve pay sayısıdır. Ana ortaklığa ait özkaynağı negatif olan şirketlerde oran anlamlı bir değer vermez.

PD/DD oranı kaç olmalı, 1'in altında olması ne anlama gelir?

Her şirket için geçerli bir "doğru" PD/DD yoktur. Oran 1'in altındaysa piyasa, şirketi bilançodaki özkaynağından daha düşük değerliyor demektir. Bunun birkaç olası açıklaması vardır:

Düşük veya negatif kârlılık: Zarar eden ya da özkaynağına göre az kâr eden bir şirkette, piyasa özkaynağın zamanla eriyeceğini fiyatlıyor olabilir.
Varlıkların gerçek değeri hakkında şüphe: Bilançodaki stok, alacak veya duran varlıkların değer kaybedeceği düşünülüyor olabilir.
Sektörel ya da şirkete özgü riskler: Düzenleme, borçluluk veya yönetim kaynaklı riskler fiyata yansıyor olabilir.
Gerçekten düşük değerleme: Piyasanın şirketi göz ardı etmesi de mümkündür; ancak bu yalnızca orana bakılarak anlaşılamaz.

Yüksek PD/DD ise çoğu zaman yüksek özkaynak kârlılığı ya da güçlü büyüme beklentisi bulunan şirketlerde görülür; beklentiler gerçekleşmezse fiyat bu beklentiyi yansıtmayı bırakabilir. Bu nedenle düşük PD/DD tek başına "ucuz", yüksek PD/DD tek başına "pahalı" anlamına gelmez; oran bir alım veya satım sinyali değil, inceleme için bir başlangıç noktasıdır. Karşılaştırma aynı sektördeki şirketlerle ve şirketin kendi geçmişiyle yapılır.

PD/DD ile F/K ve özkaynak kârlılığı arasındaki ilişki

PD/DD'yi yorumlamanın en kullanışlı yolu onu özkaynak kârlılığıyla (ROE: net kâr ÷ özkaynak) birlikte okumaktır. Aynı net kâr ve özkaynak kullanıldığında üç oran birbirine bağlıdır:

PD/DD = (Piyasa değeri ÷ Net kâr) × (Net kâr ÷ Özkaynak) = F/K × Özkaynak kârlılığı

Örnek (varsayımsal): İki şirketin F/K oranı da 6 olsun. Birincisinin özkaynak kârlılığı %40 ise PD/DD = 6 × 0,40 = 2,4 olur. İkincisinin özkaynak kârlılığı %10 ise PD/DD = 6 × 0,10 = 0,6 olur.

F/K'ları aynı olduğu hâlde ikinci şirket özkaynağının altında, birincisi iki katının üzerinde fiyatlanır. Ters yönden bakıldığında PD/DD'si 0,6 olan ikinci şirketin düşük oranı, büyük ölçüde özkaynağına göre az kâr üretmesinden kaynaklanır.

Bu ilişki, 1'in altındaki bir PD/DD'nin neden kendiliğinden "fırsat" sayılamayacağını gösterir: özkaynağını düşük kârlılıkla çalıştıran bir şirketin defter değerinin altında işlem görmesi şaşırtıcı değildir. Formül, aynı dönemin kârı ve özkaynağı kullanıldığında tam eşitliktir; özkaynak kârlılığı ortalama özkaynakla hesaplanırsa sonuç yaklaşık olur. Kârın dağıtılan kısmının fiyata oranı ise temettü verimi yazısında anlatılıyor; borcu da hesaba katan bir değerleme oranı için FD/FAVÖK yazısına bakılabilir.

Sektörlere göre PD/DD neden farklıdır?

PD/DD'nin ne kadar bilgi verdiği, şirketin değerinin ne kadarının bilançoda göründüğüne bağlıdır.

Bankalar ve finansal şirketler: Varlıkları büyük ölçüde kredi, menkul kıymet ve nakit gibi finansal kalemlerden oluşur. Özkaynak, faaliyetin ölçeğini belirleyen temel büyüklüklerden biri olduğu için PD/DD bu şirketlerde yaygın kullanılır ve genellikle özkaynak kârlılığıyla birlikte değerlendirilir.
Holdingler: Konsolide özkaynak, bağlı ortaklıkların tamamını içerir. Bu yüzden ana ortaklığa ait özkaynak ile kontrol gücü olmayan paylar ayrımı holdinglerde özellikle önemlidir.
Teknoloji ve hizmet şirketleri: Değerlerinin önemli kısmı marka, yazılım, müşteri tabanı ve çalışan bilgisinden gelir. TMS 38'e göre işletme içinde yaratılan markalar, müşteri listeleri ve benzeri kalemler maddi olmayan duran varlık olarak bilançoya alınmaz. Bu nedenle bu şirketlerde PD/DD'nin yüksek çıkması olağandır ve tek başına pek az şey anlatır.

Muhasebe tercihleri de oranı etkiler. TMS 16'ya göre şirketler maddi duran varlıklarını maliyet modeliyle ya da yeniden değerleme modeliyle ölçebilir. Yeniden değerleme modelinde varlık gerçeğe uygun değerine göre güncellenir; ortaya çıkan artış diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilir ve özkaynakta "yeniden değerleme değer artışı" olarak birikir. Benzer arsa ve binalara sahip iki şirketten yalnızca biri yeniden değerleme yapıyorsa, onun özkaynağı daha yüksek, PD/DD'si daha düşük görünebilir. Bu fark, şirketin işleyişinden değil muhasebe politikasından kaynaklanır; politika finansal tablo dipnotlarında açıklanır.

Enflasyon muhasebesi (TMS 29) PD/DD'yi nasıl etkiler?

KGK'nın duyurusuna göre TFRS uygulayan işletmeler, 31 Aralık 2023 ve sonrasında sona eren yıllık dönemlerden itibaren finansal tablolarını TMS 29'a göre enflasyon etkisinden arındırarak sunar. TMS 29'a göre finansal tablolar raporlama dönemi sonundaki cari ölçüm birimiyle ifade edilir ve özkaynak kalemleri genel fiyat endeksiyle düzeltilir. PD/DD açısından bunun iki sonucu vardır:

Geçmiş özkaynak rakamları değişir: Önceki dönemlerin karşılaştırmalı tutarları da son raporlama tarihinin ölçüm birimine taşınır. Aynı bilanço tarihine ait özkaynak, sonraki bir raporda daha yüksek bir tutarla görünebilir; geçmiş PD/DD serileri bu nedenle hesaplandıkları rapora göre farklılaşabilir.
Finansal kuruluşlarla doğrudan karşılaştırma yapılamaz: Ekim 2026 itibarıyla bankalar ve BDDK'ya tabi diğer finansal kuruluşlar BDDK'nın 18.12.2025 tarihli ve 11340 sayılı kararı, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri SEDDK'nın 2025/33 sayılı Genelgesi uyarınca enflasyon muhasebesi uygulamaz. Bu kuruluşların PD/DD oranı, TMS 29 uygulayan bir sanayi şirketininkiyle aynı esasla hesaplanmış sayılmaz.

Enflasyon muhasebesinin kâr ve F/K üzerindeki etkisi F/K oranı yazısında ele alınıyor.

Sermaye artırımı PD/DD'yi değiştirir mi?

Bedelsiz sermaye artırımı oranı değiştirmez. Şirkete yeni kaynak girmez; özkaynak içindeki yedekler veya fonlar sermaye kalemine aktarılır, toplam özkaynak aynı kalır. Pay sayısı artar, hak kullanım gününde fiyat aynı oranda düzeltilir; hisse başına defter değeri ile fiyat birlikte küçüldüğü için PD/DD sabit kalır. İşlemin ayrıntıları bedelsiz sermaye artırımı yazısında anlatılıyor.

Bedelli sermaye artırımında ise şirkete nakit girer ve özkaynak toplanan tutar kadar büyür. Teorik olarak piyasa değeri de aynı tutar kadar artar. Oranın hem payına hem paydasına aynı tutar eklendiği için oran 1'e doğru yaklaşır: PD/DD 1'in üzerindeyse bir miktar düşer, altındaysa bir miktar yükselir.

Örnek (varsayımsal): 100 milyon paylı, özkaynağı 2 milyar TL ve hisse fiyatı 30 TL olan bir şirketin piyasa değeri 3 milyar TL, PD/DD'si 1,5'tir. Şirket %100 bedelli artırımı pay başına 1 TL'den yapsın ve tamamı kullanılsın: 100 milyon yeni pay karşılığında 100 milyon TL nakit girer.

Özkaynak 2,1 milyar TL'ye, teorik piyasa değeri 3,1 milyar TL'ye çıkar. Yeni PD/DD = 3,1 ÷ 2,1 ≈ 1,48 olur. Hisse başına defter değeri ise 20 TL'den 2,1 milyar ÷ 200 milyon = 10,5 TL'ye iner; bu düşüş, yeni payların defter değerinin altında bir fiyattan ihraç edilmesinden kaynaklanır.

Özkaynak nereden bulunur, ne zaman güncellenir?

Özkaynak tutarı, şirketin KAP'ta yayımladığı finansal raporlardaki finansal durum tablosunda (bilanço) yer alır. Konsolide tablo hazırlayan şirketlerde "Ana Ortaklığa Ait Özkaynaklar" satırı kullanılır; toplam özkaynaklar bu satır ile "Kontrol Gücü Olmayan Paylar" satırının toplamıdır. Toplam pay sayısı için şirketin ödenmiş veya çıkarılmış sermayesi ve pay başına nominal değeri esas alınır.

SPK'nın II-14.1 sayılı Tebliği'ne göre Ekim 2026 itibarıyla borsada işlem gören şirketler yıllık finansal raporlarını hesap dönemi sonundan itibaren 60 gün (konsolide tablo hazırlayanlar 70 gün), ara dönem raporlarını 30 gün (konsolide tablolarda 40 gün) içinde açıklar. Sınırlı bağımsız denetimden geçen ara dönem tablolarında bu sürelere 10 gün eklenir; son gün resmî tatile denk gelirse ilk iş günü son bildirim tarihidir. Bankalar gibi kendi özel mevzuatına tabi kuruluşlar, o mevzuatta daha kısa süre varsa ona uyar. Finansal raporların KAP'ta nasıl izleneceği KAP bildirimleri yazısında anlatılıyor.

Bu takvimin PD/DD açısından önemli bir sonucu vardır: fiyat her gün değişirken özkaynak yalnızca yeni rapor açıklandığında güncellenir. Örneğin Eylül ayında hesaplanan bir PD/DD, büyük olasılıkla 30 Haziran tarihli özkaynağı kullanır. Yeni rapor yayımlandığı gün, fiyat hiç değişmese bile oran sıçrayabilir. F/K'da son dört çeyreğin kârı toplanırken PD/DD'de yalnızca en son bilanço kullanılır; o tarihe kadarki dönem kârı zaten özkaynağın içindedir.

Hisseleri akıllı listelerle süzün

Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.

Fiva'yı inceleyin Beta programına katılın

Sık sorulan sorular

PD/DD negatif olabilir mi?

Ana ortaklığa ait özkaynakları negatif olan, yani birikmiş zararları sermaye ve yedeklerinin toplamını aşan şirketlerde hesap negatif bir sayı verir. Bu sonuç değerleme açısından anlamlı değildir ve "çok ucuz" diye yorumlanmaz; bu şirketler için oran genellikle hesaplanmaz.

Hisse başına defter değeri nasıl hesaplanır?

Ana ortaklığa ait özkaynaklar, toplam pay sayısına bölünür. Örneğin 12 milyar TL özkaynağı ve 500 milyon payı bulunan varsayımsal bir şirkette hisse başına defter değeri 24 TL'dir. Bedelsiz artırımdan sonra pay sayısı arttığı için bu değer aynı oranda küçülür.

PD/DD ile F/K arasındaki fark nedir?

F/K fiyatı son 12 aylık kârla, PD/DD ise bilançodaki özkaynakla karşılaştırır. F/K zarar eden şirketlerde anlamsızlaşırken PD/DD hesaplanabilir; buna karşılık PD/DD, şirketin özkaynağını ne kadar verimli kullandığını göstermez. İki oran, özkaynak kârlılığı üzerinden birbirine bağlıdır: PD/DD = F/K × özkaynak kârlılığı.

Bankalarda PD/DD neden sık kullanılır?

Bankaların varlıkları ağırlıkla finansal kalemlerden oluştuğu ve özkaynak faaliyet ölçeğinin temel belirleyicilerinden biri olduğu için PD/DD bankalarda yaygın bir ölçüdür. Yorumlanırken özkaynak kârlılığına bakılır. Ekim 2026 itibarıyla bankalar ve sigorta şirketleri enflasyon muhasebesi uygulamadığından oranları, TMS 29 uygulayan sanayi şirketleriyle aynı esasla karşılaştırılamaz.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Örneklerdeki şirket, fon ve tutarlar aksi belirtilmedikçe varsayımsaldır; belirli bir fon, hisse senedi, kripto varlık, platform veya strateji için öneri değildir. Mevzuat, vergi oranları ve piyasa kuralları değişebilir; bilgiler yazıda belirtilen tarih itibarıyla geçerlidir.