Halka arz nasıl alınır? Talep, dağıtım, kaç lot

Kısa cevap: Halka arza katılmak için bir banka veya aracı kurumda yatırım hesabı açılır, KAP'taki izahname okunur ve talep toplama günlerinde hesaptaki para bloke edilerek talep iletilir. Borsada satış yönteminde talep ".HE" uzantılı sıraya alış emriyle, borsa dışı talep toplamada konsorsiyum üyesi kurumlardan verilir; bireysel yatırımcılara paylar eşit dağıtımla verilir.

Halka arza katılmak için bir banka veya aracı kurumda yatırım hesabı açmak, KAP'ta yayımlanan izahnameyi okumak ve talep toplama günlerinde hesaptaki parayı bloke ederek talep iletmek gerekir. Halka arz borsada satış yöntemiyle yapılıyorsa talep, Borsa İstanbul üyesi herhangi bir aracı kurumdan şirket kodunun sonuna ".HE" eklenmiş işlem sırasına verilen alış emriyle iletilir; borsa dışı talep toplamada ise başvuru yalnızca konsorsiyuma dahil kurumlardan yapılır. Dağıtım tamamlandığında paylar yatırımcının hesabına geçer ve Borsa İstanbul'un KAP'taki duyurusunu izleyen ikinci iş günü işlem görmeye başlar.

Halka arz takvimi nereden takip edilir?

SPK izahnameyi onayladığında karar haftalık SPK bülteninde yer alır; onaylı izahname, fiyat tespit raporu ve talep toplama tarihlerini içeren tasarruf sahiplerine satış duyurusu KAP'ta yayımlanır. II-5.2 sayılı Tebliğ'e göre satışa en erken, izahname ile fiyat tespit raporunun yayımını izleyen üçüncü gün başlanabilir; satış duyurusunun da satıştan önce ilan edilmiş olması gerekir. Henüz onaylanmamış başvuruları ise SPK, şirket adı ve başvuru tarihiyle kendi internet sitesinde listeler.

Resmi kaynak KAP'taki "İzahname" ve "Tasarruf Sahiplerine Satış Duyurusu" bildirimleridir; bildirim türleri için KAP bildirimleri yazısına bakılabilir. Fiva'nın günlük özeti de yaklaşan halka arzları ekonomik takvim ve KAP bildirimleriyle birlikte listeler.

Halka arz satış yöntemleri: borsada satış ve talep toplama

SPK'nın 19 Eylül 2024 tarihli i-SPK.128.23 sayılı ilke kararına göre halka arz edilen payların piyasa değeri 750 milyon TL ve altındaysa borsada satış yöntemi zorunludur. Bu tutarın üzerindeki halka arzlarda borsa dışında talep toplama yöntemi kullanılabilir. Karar Ekim 2026 itibarıyla yürürlüktedir; SPK, Şubat 2026 tarihli 2026/8 sayılı bülteninde de bu karara dayanarak yaptırım uygulamıştır. Eşik ve kurallar SPK tarafından yeni bir ilke kararıyla değiştirilebilir.

Borsada satış yöntemi (.HE)

Borsada satışta talep, Borsa İstanbul'un birincil piyasasında toplanır. Birincil piyasa işlemleri 10.30-13.00 saatleri arasında yapılır ve halka arza özel işlem sırası, şirket kodunun sonuna ".HE" eklenerek oluşturulur. Yatırımcı, Borsa İstanbul üyesi herhangi bir aracı kurumun hisse alım ekranından bu sıraya halka arz fiyatıyla limitli bir alış emri girer; emir seans saatleri içinde iptal edilebilir. Tebliğ'e göre borsada talep toplama süresi iki ya da üç iş günüdür; uygulamada çoğunlukla iki iş günü kullanılır.

Dağıtım, talep toplamanın bittiği gün 18.15'ten sonra Borsa tarafından otomatik yapılır. Emirler MKK sicil numarasına göre tekleştirilir: aynı yatırımcının aynı veya farklı kurumlardan girdiği emirlerden yalnızca fiyat ve zaman önceliğine göre ilk sırada gelen emir dikkate alınır; müşterek hesaplardan girilen emirler dağıtıma katılmaz. Talep arzı aşıyorsa her emre sırayla birer lot verilerek paylar bitene kadar dağıtım sürer; bu, eşit dağıtımın borsadaki karşılığıdır.

Borsa dışı talep toplama

Talep, izahnamede sayılan konsorsiyum üyesi banka ve aracı kurumlar üzerinden toplanır; konsorsiyum dışındaki bir kurumdan başvuru yapılamaz. Fiyat sabit olabilir ya da taban fiyatın en fazla %20 üzerinde bir tavanla fiyat aralığı verilebilir. Talep toplama süresi mevzuata göre iki ile yirmi iş günü arasında belirlenir; uygulamada çoğunlukla üç iş günüdür. İzahnamede aksi belirtilmemişse yatırımcı, süre içinde talebini değiştirebilir veya geri alabilir.

Halka arzda blokaj: talep bedeli ve teminat

Talep edilen payların bedeli, talep anında hesapta bloke edilir. Nakdin yanında izahnamede sayılan kıymetler de teminat olarak kabul edilebilir; halka arz duyurularında para piyasası fonları, devlet iç borçlanma senetleri, döviz ve BIST 30 payları gibi örneklere rastlanır. Kabul edilen varlıklar ve her birinin değerleme katsayısı halka arzdan halka arza, hatta aynı halka arz içinde kurumdan kuruma değişir; geçerli liste izahnamede ve aracı kurumun duyurusunda yazar. Oransal dağıtım uygulanan yüksek başvurulu grupta kural daha katıdır: talep tutarının tamamı kadar nakit ve/veya %120'si oranında BIST 30 payı teminat gösterilmelidir.

Karşılanmayan taleplerin bedeli, onaylı dağıtım listesinin aracı kuruma ulaşmasını izleyen iş günü iade edilir. Dağıtım listesi talep toplamanın bitimini izleyen iki iş günü içinde hazırlanır ve şirket tarafından iki iş günü içinde onaylanır; para bu süre boyunca bloke kalır.

Halka arzda yatırımcı grupları ve tahsisat oranları

Yurt içi bireysel yatırımcılar: Türkiye'de yerleşik, kurumsal yatırımcı tanımına girmeyen yatırımcılar. İlke kararı gereği bu gruba eşit dağıtım uygulanır; azami talep sınırı izahnamede belirlenebilir.
Yüksek başvurulu yatırımcılar: İzahnamede tanımlanan eşiğin üzerinde talepte bulunan, kurumsal olmayan yatırımcılar. Bu gruba toplam arzın en fazla %10'u ayrılabilir; eşit veya oransal dağıtım kullanılabilir ve bir yatırımcı, grup tahsisatının dörtte birinden fazlasını talep edemez.
Yurt içi kurumsal yatırımcılar: Yatırım fonları, emeklilik fonları, bankalar, sigorta şirketleri gibi kurumlar. Yeterli talep varsa tahsisatın en az %50'si yatırım ve emeklilik fonlarına dağıtılır; tek bir kurumsal yatırımcıya halka arzın %1'inden fazlası verilmez (bir portföy yönetim şirketinin kurduğu veya yönettiği fonların toplamı için sınır %3'tür).
Yurt dışı kurumsal yatırımcılar: Yurt dışında yerleşik kurumlar.

Tebliğ, borsa dışı talep toplamada halka arz edilecek payların nominal tutarının en az %10'unun yurt içi bireysel, en az %10'unun yurt içi kurumsal yatırımcılara ayrılmasını zorunlu tutar; fiili oranlar izahnamede yazar. Talebi tahsisatını karşılayan gruptan diğer gruplara kaydırma yapılamaz; yeterli talep gelmeyen grubun payı ise diğer gruplara aktarılabilir. İzahnamede yer alan içsel bilgiye erişimi olanlar listesindeki kişiler ile yakınları yalnızca yurt içi bireysel yatırımcı grubundan talepte bulunabilir.

Eşit dağıtım nasıl hesaplanır, kaç lot düşer?

Eşit dağıtımda gruba ayrılan pay miktarı, talepte bulunan yatırımcı sayısına bölünür; bulunan miktar ve altındaki talepler tamamen karşılanır. Artan paylar, talebi tam karşılanmayan yatırımcı sayısına bölünerek aynı şekilde dağıtılır; bu turlar paylar bitene kadar sürer. Küsuratlar tama tamamlanarak dağıtılır. Borsa İstanbul'da 1 lot 1 paya eşittir; terimler için borsa sözlüğüne bakılabilir.

Örnek (varsayımsal): Yurt içi bireysel gruba 120.000.000 lot ayrılmış ve 1.500.000 geçerli talep gelmiş olsun. İlk turda kişi başına 120.000.000 ÷ 1.500.000 = 80 lot düşer. Yatırımcılardan 300.000'i yalnızca 48 lot istediyse bunlar 48'er lot alır; artan 300.000 × 32 = 9.600.000 lot, kalan 1.200.000 yatırımcıya bölünür ve kişi başına 8 lot daha düşer. Kalan 1.200.000 yatırımcının tamamı en az 88 lot istediyse dağıtım burada biter: bu yatırımcılar 88'er lot, 48 lot isteyenler ise 48'er lot alır. Kalanlar arasında 88'den az isteyen varsa onların artığı aynı yöntemle bir tur daha dağıtılır.

Kaç lot düşeceğine ilişkin kaba bir tahmin için gruba ayrılan lot sayısı beklenen başvuru sayısına bölünür. Başvuru sayısı dağıtım tamamlanmadan bilinmez; yakın tarihli halka arzların KAP'ta açıklanan sonuçları fikir verir. Kişi başına düşen miktarın çok üzerinde talep girmek ek pay sağlamaz, yalnızca daha fazla parayı bloke eder. Birden fazla kurumdan talep girmek de ek pay sağlamaz: Tebliğ'in 22. maddesine göre mükerrer taleplerden yalnızca en yüksek miktarlı olan dikkate alınır; bu kural oransal dağıtımda uygulanmaz.

Oransal dağıtım nasıl çalışır?

Oransal dağıtımda gruba ayrılan pay miktarı, gruba gelen toplam talebe bölünerek arzın talebi karşılama oranı bulunur ve her yatırımcının talebi bu oranda karşılanır. İlke kararı yurt içi bireysel grupta eşit dağıtımı zorunlu tuttuğu için oransal dağıtım bu grupta kullanılamaz; yüksek başvurulu grupta eşit ya da oransal dağıtım seçilebilir. Yurt içi kurumsal ve yurt dışı kurumsal yatırımcı grupları için Tebliğ'in 19. maddesi, izahnamede açıklanmak kaydıyla farklı dağıtım ilkelerine izin verir.

Örnek (varsayımsal): Yüksek başvurulu gruba 10.000.000 lot ayrılmış, gruptan toplam 40.000.000 lot talep gelmiş olsun. Karşılama oranı 10.000.000 ÷ 40.000.000 = %25'tir; 200.000 lot talep eden bir yatırımcı 50.000 lot alır.

İlk işlem günü, fiyat istikrarı ve satış kısıtları

Dağıtım sonuçları, grup bazında dağıtılan tutar ve yatırımcı sayısıyla KAP'ta açıklanır. Borsa İstanbul'un KAP'taki işlem görme duyurusunu izleyen ikinci iş günü paylar Yıldız, Ana veya Alt Pazar'da işlem görmeye başlar. İlk işlem gününde Borsa İstanbul'un ilan ettiği baz fiyata pazarın fiyat marjı uygulanır; Pay Piyasası Prosedürü'nün 21 Eylül 2026 tarihli sürümüne göre marj Yıldız Pazar'da ±%20, Ana Pazar'da ±%15, Alt Pazar'da ±%10'dur. Fiyat ilk gün tavana ya da tabana ulaşabilir; ayrıntı için tavan ve taban yazısına bakılabilir.

Fiyat istikrarı: İzahnamede belirtilmişse aracı kurum, payların işlem görmeye başlamasından itibaren en çok 30 gün boyunca fiyatı desteklemek için alım yapabilir. Bu işlemlerde halka arz fiyatının üzerinde alış emri verilemez; alım yalnızca fiyat halka arz fiyatının altına düştüğünde söz konusudur. Bu işlemlerin yapılması zorunlu değildir; hiç başlamayabilir veya erken sona erdirilebilir.

Satmama taahhüdü ve kısıtlar: Pay Tebliği'ne göre sermayenin %10 ve üzerinde payına sahip ortaklar ile yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortaklar, payların işlem görmeye başlamasından itibaren bir yıl boyunca paylarını halka arz fiyatının altında borsada satamaz; bazı ortaklar ayrıca bir yıl boyunca hiç satmama taahhüdü verir. İlke kararına göre mevcut ortakların halka arz edilmeyen payları, izahname onayından itibaren 180 gün boyunca borsada satış dahil aynı kısıtlara tabidir. Halka arzdan pay alan yatırımcılar ise paylar hesaplarına geçtikten sonra 90 gün boyunca bu payları borsa dışında satamaz, başka hesaba virmanlayamaz, özel emir veya toptan satış işlemine konu edemez; borsada satış ilk işlem gününden itibaren serbesttir.

Halka arza katılmanın riskleri

Pay fiyatı ilk günden itibaren halka arz fiyatının altına düşebilir; fiyat istikrarı işlemleri bunu önlemeyi garanti etmez ve en geç 30 gün sonra sona erer.
İzahnamenin SPK tarafından onaylanması fiyatın uygun olduğu anlamına gelmez; satış duyurularında SPK'nın fiyat üzerinde takdir yetkisi bulunmadığı açıkça belirtilir. Fiyat tespit raporundaki değerleme yöntemleri ve çarpanlar (örneğin F/K oranı) incelenmelidir.
Yoğun talep gören halka arzlarda kişi başına düşen lot sayısı küçük olabilir; bloke edilen tutar ise iade gününe kadar hesapta bağlı kalır.
Geçmiş halka arzlarda görülen tavan serileri, yeni bir halka arzın benzer seyredeceği anlamına gelmez; katılım kararı izahnamenin bütünü okunarak verilmelidir.

Sık sorulan sorular

Halka arza katılmak için hangi hesap gerekir?

Bir banka veya aracı kurumda açılmış, MKK sicil numarası olan bir yatırım hesabı yeterlidir. Borsa dışı talep toplamada hesabın konsorsiyum üyesi bir kurumda olması gerekir; borsada satışta herhangi bir Borsa İstanbul üyesi aracı kurum kullanılabilir.

Birden fazla aracı kurumdan başvurmak daha çok lot sağlar mı?

Eşit dağıtımda sağlamaz. Borsa dışı talep toplamada mükerrer taleplerden yalnızca en yüksek miktarlı olan dikkate alınır; borsada satışta ise emirler MKK sicil numarasına göre tekleştirilir ve yalnızca fiyat ve zaman önceliğine göre ilk sırada gelen emir dağıtıma girer. Oransal dağıtımda mükerrer talep kuralı uygulanmaz.

Halka arzdan alınan hisse ne zaman satılabilir?

Paylar, işlem görmeye başladıkları ilk günden itibaren borsada satılabilir. 90 günlük kısıt yalnızca borsa dışı satışı, başka hesaba virmanı ve özel emir ya da toptan satış işlemlerini kapsar.

Talep girdikten sonra vazgeçilebilir mi?

Borsa dışı talep toplamada, izahnamede aksi belirtilmemişse talep süresi içinde talep değiştirilebilir veya geri alınabilir; borsada satışta alış emri seans saatleri içinde iptal edilebilir. Bunların dışında cayma hakkı yalnızca satış süresi içinde izahnamede değişiklik yapılması hâlinde doğar: Sermaye Piyasası Kanunu'nun 8. maddesine göre değişiklikten önce talep girmiş yatırımcılar, değişikliğin yayımını izleyen iki iş günü içinde taleplerini geri alabilir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Örneklerdeki rakamlar varsayımsaldır; belirli bir fon veya hisse için öneri değildir.