Kısa cevap: FD/FAVÖK, şirketin firma değerinin (kabaca piyasa değeri + finansal borçlar − nakit ve nakit benzerleri) son 12 aylık FAVÖK'e bölünmesiyle bulunur. Borç yapısından bağımsız bir faaliyet kârı çarpanıdır; tek bir doğru değeri yoktur ve en çok aynı sektördeki şirketleri karşılaştırırken anlamlıdır.
FD/FAVÖK, bir şirketin firma değerinin son 12 aylık FAVÖK'üne (faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr) oranıdır. Firma değeri, piyasa değerine finansal borçların eklenip nakdin düşülmesiyle bulunur. Oran, şirketin borçlarıyla birlikte değerinin, yıllık faaliyet kârının kaç katı olduğunu gösterir; borç düzeyleri farklı şirketleri karşılaştırmak için kullanılır.
FD/FAVÖK formülü: firma değeri nasıl bulunur?
FD/FAVÖK = Firma değeri ÷ Son 12 aylık FAVÖK
Piyasa değeri yalnızca payların değerini ölçer. FAVÖK ise faiz giderinden önceki kârdır; hem pay sahiplerine hem kredi verenlere ait faaliyet kazancını gösterir. Pay ile paydanın aynı kesime ait olması için paya borçlar eklenir. Firma değerinin bileşenleri, KGK'nın finansal tablo formatındaki kalem adlarıyla şöyledir:
- Piyasa değeri: Hisse fiyatı × toplam pay sayısı.
- + Finansal borçlar: Kısa vadeli borçlanmalar, uzun vadeli borçlanmaların kısa vadeli kısımları ve uzun vadeli borçlanmalar. Ticari borçlar faaliyetin parçası sayıldığı için genellikle eklenmez.
- + Kiralama işlemlerinden kaynaklanan yükümlülükler: KGK formatında bu satırın kullanımı isteğe bağlıdır; ayrı gösterilmiyorsa kira yükümlülükleri borçlanmaların içindedir ve ikinci kez eklenmez. FAVÖK TFRS 16 sonrası tablolardan hesaplanıyorsa bu yükümlülüklerin firma değerine dahil edilmesi tutarlıdır.
- − Nakit ve nakit benzerleri: Bazı hesaplamalarda kısa vadeli finansal yatırımlar da düşülür.
- + Kontrol gücü olmayan paylar: Konsolide FAVÖK bağlı ortaklıkların kârının tamamını içerir, piyasa değeri ise yalnızca ana ortaklığın payını yansıtır. Azınlık paylarının eklenmesi bu farkı kapatır.
Özkaynak yöntemiyle değerlenen iştirak ve iş ortaklıklarının kârı, KGK formatında esas faaliyet kârının altında yer aldığı için FAVÖK'e girmez. Bu yatırımlar büyükse bazı analistler değerlerini firma değerinden düşer. Veri sağlayıcıların aynı şirket için farklı FD/FAVÖK göstermesinin başlıca nedeni bu tercihlerdir. Piyasa değeri anlıktır, borç ve nakit ise son bilanço tarihindeki tutarlardır; bilanço tarihinden sonra yapılan bir sermaye artırımı veya büyük bir borç ödemesi hesaba henüz yansımamış olabilir.
FAVÖK nedir, neden TFRS'de tanımlı değil?
FAVÖK, İngilizce EBITDA'nın karşılığıdır: faiz, vergi, amortisman ve itfa payları düşülmeden önceki kâr. Amaç, ana faaliyet kazancını finansman yapısından, vergiden ve amortisman politikasından arındırarak göstermektir.
FAVÖK, finansal tablolarda zorunlu bir ara toplam değildir. Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu'nun (IASB) TFRS 16'nın karşılığı olan IFRS 16 için 2016'da yayımladığı etki analizinde, EBITDA gibi terimlerin IFRS'te tanımlanmadığı açıkça belirtilir. Bu yazı için incelenen SPK ve KGK düzenlemelerinde de FAVÖK'ün bir tanımı bulunmuyor. Bu yüzden şirketlerin kullandığı FAVÖK tanımları birbirinden farklı olabilir.
Bu durum 2027'de kısmen değişecek. 8 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama, 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan yıllık raporlama dönemlerinde uygulanacak ve TMS 1'in yerini alacak. Standart, finansal tablolar dışında kamuya açıklanan ve yönetimin bakış açısını yansıtan ara toplamları "yönetimin tanımladığı performans ölçütü" sayar; bunların hesaplanış biçimi ve TFRS'deki en yakın ara toplamla mutabakatı tek bir dipnotta açıklanır. Ancak TFRS 18 madde 118(b), TFRS 18'e göre hesaplanan esas faaliyet kârına amortisman, itfa ve TMS 36 kapsamındaki değer düşüklüklerinin eklenmesiyle bulunan ara toplamı bu tanımın dışında tutar. Bu biçimde hesaplanan FAVÖK için dipnot açıklaması zorunlu olmayacak; farklı hesaplanan bir "düzeltilmiş FAVÖK" finansal tablolar dışında açıklanıyorsa kapsama girebilecek. KGK, yeni format taslağını 1 Temmuz 2026'da görüşe açtı.
FAVÖK finansal tablolardan nasıl hesaplanır?
KAP'ta yayımlanan TFRS tablolarında en kısa yol şudur:
FAVÖK = Esas faaliyet kârı + Amortisman ve itfa giderleri
- Esas faaliyet kârı (zararı): Kâr veya zarar tablosunda, yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderlerin üzerindeki satırdır.
- Amortisman ve itfa: Gelir tablosunda ayrı satır olarak yer almaz; satışların maliyeti ve faaliyet giderlerinin içine dağılmıştır. Toplam tutar, dolaylı yöntemle hazırlanan nakit akış tablosundaki "Amortisman ve İtfa Gideriyle İlgili Düzeltmeler" satırında veya "Çeşit Esasına Göre Sınıflandırılmış Giderler" dipnotunda bulunur.
Esas faaliyet kârı, "esas faaliyetlerden diğer gelirler ve giderler" satırlarını da içerir. KGK rehberine göre ticari alacak ve borçlardan doğan vade farkları ve kur farkları bu satırlarda gösterilir. Bazı kaynaklar FAVÖK'ü brüt kârdan genel yönetim, pazarlama ve Ar-Ge giderlerini düşüp amortismanı ekleyerek, yani bu satırları dışarıda bırakarak hesaplar. Döviz pozisyonu büyük şirketlerde iki yöntem arasındaki fark belirgin olabilir; karşılaştırmada hep aynı tanım kullanılmalıdır.
Son 12 aylık tutar kümülatif raporlardan bulunur. TMS 34 uyarınca ara dönem nakit akış tablosu yıl başından ara dönem sonuna kadar olan dönemi gösterir; bu nedenle amortisman tutarı da kümülatiftir:
Son 12 ay = Bu yılın kümülatif tutarı + Geçen yılın yıllık tutarı − Geçen yılın aynı dönem kümülatif tutarı
Örnek: Varsayımsal A şirketinin tutarları (milyon TL):
| Dönem | Esas faaliyet kârı | Amortisman ve itfa | FAVÖK |
|---|---|---|---|
| 2026 ilk 9 ay | 1.800 | 600 | 2.400 |
| 2025 yıllık | 2.000 | 700 | 2.700 |
| 2025 ilk 9 ay | 1.500 | 500 | 2.000 |
Son 12 aylık FAVÖK = 2.400 + 2.700 − 2.000 = 3.100 milyon TL. A'nın 2026 ilk 9 ay esas faaliyet kârında 150 milyon TL net kur ve vade farkı geliri varsa, bu satırları dışarıda bırakan yöntemle dokuz aylık FAVÖK 2.250 milyon TL çıkar. Tüm rakamlar varsayımsaldır.
Enflasyon muhasebesi (TMS 29) uygulayan şirketlerde kâr veya zarar tablosundaki tüm tutarlar raporlama dönemi sonundaki satın alma gücüne göre düzeltilir. Geçen yılın yıllık raporundaki rakam, bu yılın ara raporundaki rakamlardan farklı bir ölçüm birimindedir; düzeltme yapılmadan toplanırsa sonuç karışık birimli olur. Geçen yılın aynı dönem tutarı son raporun karşılaştırmalı sütunundan alınır, yıllık tutar fiyat endeksiyle güncellenir. TMS 29'un kâra etkisi ve banka tablolarıyla farkı F/K oranı yazısında ele alınıyor. Finansal raporların KAP'ta nerede bulunduğu ve açıklanma süreleri KAP bildirimleri nasıl okunur yazısında anlatılıyor.
Örnek: FD/FAVÖK adım adım
Örnek: Varsayımsal A şirketinin hisse fiyatı 50 TL, pay sayısı 400 milyondur. Son bilançoda (milyon TL) finansal borçlanmalar 6.000, kiralama yükümlülükleri 900, nakit ve nakit benzerleri 2.400, kontrol gücü olmayan paylar 500'dür.
Piyasa değeri: 50 × 400 = 20.000.
Firma değeri: 20.000 + 6.000 + 900 − 2.400 + 500 = 25.000.
FD/FAVÖK: 25.000 ÷ 3.100 ≈ 8,1. Firma değeri, son 12 aylık FAVÖK'ün yaklaşık 8,1 katıdır.
Kiralama yükümlülükleri dışarıda bırakılıp FAVÖK aynı tutulursa firma değeri 24.100'e, oran 7,8'e iner; bu tutarsız bir hesaptır. Bu durumda FAVÖK'ün de kira giderleri düşülmüş biçimde kullanılması gerekir; aksi halde pay küçülürken payda büyük kalır ve şirket olduğundan ucuz görünür. Tüm rakamlar varsayımsaldır.
TFRS 16'dan önce faaliyet kiralamalarında kira bedeli faaliyet gideri olarak FAVÖK'ü azaltıyordu. 1 Ocak 2019'dan itibaren uygulanan TFRS 16'ya göre kiracı, kullanım hakkı varlığının amortismanını ve kira yükümlülüğünün faiz giderini ayrı gösterir. İkisi de FAVÖK'e eklenen kalemler olduğundan, IASB'nin etki analizine göre önemli kiralamaları olan şirketlerde FAVÖK belirgin biçimde yükselir; etkinin havayolu, perakende ve seyahat gibi kiralamanın yoğun olduğu sektörlerde belirgin olması beklenir. On iki ay veya daha kısa süreli kiralamalar ile düşük değerli varlık kiralamaları için kiracı bu hükümleri uygulamamayı seçebilir; bu durumda bedel gider olarak kalır.
FD/FAVÖK ile F/K arasındaki fark nedir?
F/K, net kârı esas alır; net kâr faiz giderinden sonra hesaplandığı için borç düzeyinden doğrudan etkilenir. FD/FAVÖK ise borcu firma değerine ekler ve faiz öncesi kârı kullanır. Bu yüzden faaliyetleri benzer ama borç yapıları farklı iki şirketi F/K'dan daha tutarlı karşılaştırır.
Örnek: Varsayımsal X ve Y şirketlerinin faaliyetleri aynıdır: ikisinin de FAVÖK'ü 1.000, amortismanı 200, esas faaliyet kârı 800 milyon TL'dir. X'in borcu yoktur. Y'nin 3.000 milyon TL net borcu ve bu borca yıllık %20 varsayımsal faizle 600 milyon TL faiz gideri vardır. Vergi oranı varsayımsal olarak %25 alınmıştır.
| Kalem | X | Y |
|---|---|---|
| Vergi öncesi kâr | 800 | 200 |
| Net kâr | 600 | 150 |
| Piyasa değeri | 6.000 | 3.000 |
| F/K | 10 | 20 |
| Firma değeri | 6.000 | 6.000 |
| FD/FAVÖK | 6 | 6 |
F/K'ya bakıldığında Y, X'in iki katı pahalı görünür. FD/FAVÖK ise piyasanın iki işletmeye aynı değeri biçtiğini gösterir; fark, değerin pay sahipleri ile kredi verenler arasında nasıl bölündüğündedir. Tüm rakamlar varsayımsaldır.
Net kârı negatif olduğu için F/K hesaplanamayan, ancak faaliyet kârı pozitif şirketlerde de FD/FAVÖK hesaplanabilir. Özkaynaklara göre değerleme için PD/DD oranı kullanılır.
FD/FAVÖK kaç olmalı?
İncelenen standartlarda ve düzenlemelerde "olması gereken" bir FD/FAVÖK değeri yer almaz. Bazı yazılarda geçen sabit eşikler, belirli bir ülke, dönem ve faiz ortamına aittir. Oranın düzeyini belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
- Büyüme beklentisi: FAVÖK'ünün hızla artması beklenen şirketlerde oran yüksek olur.
- Faiz ortamı: Faizler yüksekken gelecekteki kazançlar daha yüksek oranla iskonto edildiği için çarpanlar genellikle düşer.
- Yatırım ihtiyacı: Aynı FAVÖK'ü üretmek için sürekli büyük yatırım gereken sektörlerde oran düşük seyreder.
- Döngü: Döngüsel sektörlerde zirve yılında FAVÖK yüksek olduğundan oran düşük, dip yılında yüksek görünür.
Bu nedenle oran, aynı sektördeki şirketlerle ve şirketin kendi geçmiş değerleriyle, aynı yöntemle hesaplanmış verilerle karşılaştırılır. Düşük bir değer tek başına ucuzluk, yüksek bir değer pahalılık anlamına gelmez; bir alım veya satım sinyali değildir.
Net borç/FAVÖK nedir?
Net borç/FAVÖK, finansal borçlardan nakdin düşülmesiyle bulunan net borcun son 12 aylık FAVÖK'e oranıdır. Borcun, faaliyet kârıyla kabaca kaç yılda kapatılabileceğini gösteren bir borçluluk ölçüsüdür. Yukarıdaki A şirketinde kiralama yükümlülükleri dahil net borç 6.000 + 900 − 2.400 = 4.500 milyon TL, oran 4.500 ÷ 3.100 ≈ 1,45'tir. Negatif sonuç, nakdin borçtan fazla olduğunu (net nakit) gösterir.
Benzer oranlar kredi sözleşmelerindeki taahhütlerde de kullanılır; IASB'nin etki analizine göre bu sözleşmelerdeki "borç" ve "EBITDA" tanımları IFRS'ten bağımsızdır. Oranın kira yükümlülükleri dahil mi hariç mi hesaplandığı kontrol edilmelidir. FAVÖK nakit değildir: faiz, vergi, işletme sermayesi ihtiyacı ve yatırım harcamaları ödendikten sonra borç ödemeye kalan nakit çok daha az olabilir. Borç yükünün kâr dağıtım kapasitesine etkisi için temettü verimi yazısına bakılabilir.
FD/FAVÖK nerede yanıltır?
- Bankalar ve sigorta şirketleri: Bankada faiz geliri ve gideri asıl faaliyettir; mevduat ve krediler finansman değil, işin kendisidir. Bu kuruluşlar sektöre özgü formatlarla raporlar; KGK'nın finansal tablo örnekleri bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri, sigorta, bireysel emeklilik ve sermaye piyasası kuruluşlarına örnek teşkil etmez. Bu yüzden FD/FAVÖK bu şirketlerde anlamlı değildir; F/K ve PD/DD kullanılır.
- Yatırım harcaması yüksek sektörler: Amortisman, varlıkların yıpranmasının muhasebedeki karşılığıdır. Enerji, telekom veya ağır sanayi gibi sürekli yenileme yatırımı gereken sektörlerde FAVÖK, nakit üretimini olduğundan yüksek gösterebilir. Nakit akış tablosundaki maddi ve maddi olmayan duran varlık alımından kaynaklanan nakit çıkışları FAVÖK'ten düşülerek kaba bir karşılaştırma yapılabilir.
- Tek seferlik kalemler: Esas faaliyetlerden diğer gelirlere giren tek seferlik kazançlar FAVÖK'ü şişirebilir. Şirketin kendi sunduğu "düzeltilmiş FAVÖK" ise neyin düzeltildiğine bakılarak okunmalıdır.
- Negatif veya çok küçük FAVÖK: Payda sıfıra yaklaştıkça oran anlamsız biçimde büyür; negatif FAVÖK'te oran yorumlanmaz.
Hisseleri akıllı listelerle süzün
Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
FD/FAVÖK'ün düşük olması ne demek?
Firma değerinin, yıllık faaliyet kârına göre görece az olduğu anlamına gelir. Bu, piyasanın FAVÖK'te düşüş beklemesinden, yüksek yatırım ihtiyacından veya sektöre özgü risklerden de kaynaklanabilir; tek başına ucuzluk göstergesi değildir.
FAVÖK ile FVÖK arasındaki fark nedir?
FVÖK (faiz ve vergi öncesi kâr) amortisman ve itfa düşüldükten sonraki kârdır. FAVÖK, FVÖK'e amortisman ve itfa giderinin eklenmesiyle bulunur.
FAVÖK marjı nasıl hesaplanır?
FAVÖK hasılata bölünür ve yüzdeye çevrilir: FAVÖK ÷ Hasılat × 100. Örneğin 3.100 milyon TL FAVÖK ve 15.500 milyon TL hasılat %20 marj demektir.
FD/FAVÖK nereden bulunur?
Gerekli tutarlar KAP'taki finansal tablo ve dipnotlardan hesaplanabilir; aracı kurumlar ve veri platformları hazır oranı da gösterir. Kira, azınlık payı ve FAVÖK tanımındaki tercihler nedeniyle kaynaklar arasında farklar görülebilir.
Kaynaklar
- KGK: TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama (madde 117–123, Ek C1 yürürlük tarihi) (yeni sekmede açılır)
- KGK: 2026-28 sayılı duyuru (1.7.2026), TFRS 18'e uygun finansal tablo formatları taslağı (yeni sekmede açılır)
- KGK: Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi (2019-1 sayılı ilke kararı) (yeni sekmede açılır)
- KGK: TFRS 16 Kiralamalar (madde 5–6, 49 ve C1) (yeni sekmede açılır)
- IFRS Foundation: IFRS 16 Leases, Effects Analysis (Ocak 2016) (yeni sekmede açılır)
- KGK: TMS 34 Ara Dönem Finansal Raporlama (madde 20) (yeni sekmede açılır)
- KGK: TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Örneklerdeki şirket, fon ve tutarlar aksi belirtilmedikçe varsayımsaldır; belirli bir fon, hisse senedi, kripto varlık, platform veya strateji için öneri değildir. Mevzuat, vergi oranları ve piyasa kuralları değişebilir; bilgiler yazıda belirtilen tarih itibarıyla geçerlidir.