Kısa cevap: Gelir tablosu (TFRS'deki adıyla kâr veya zarar tablosu), bir dönemin hasılatından başlar; satışların maliyeti, faaliyet giderleri, yatırım ve finansman kalemleri ve vergi düşülerek dönem net kârına ulaşır. Satırlar katman katman okunur: önce brüt kâr ve esas faaliyet kârı, sonra faaliyet dışı kalemler, en son ana ortaklığa düşen kâr. Ara dönem rakamları yıl başından itibaren kümülatiftir; enflasyon muhasebesi uygulayan şirketlerde farklı raporların rakamları aynı ölçüm birimine taşınmadan toplanmaz.
Bilanço bir tarihteki durumu, gelir tablosu ise bir dönem boyunca ne kazanıldığını gösterir. KAP'taki tablolar KGK'nın finansal tablo örnekleri esas alınarak geliştirilen TFRS Taksonomisi'ne göre hazırlanır; kârın ana faaliyetten mi, yatırımlardan mı, finansmandan mı, enflasyon düzeltmesinden mi geldiği satırlardan izlenir. Bilançonun bölümleri bilanço nasıl okunur yazısında anlatılıyor.
Aşağıda tablonun satırları, varsayımsal bir şirketin dokuz aylık gelir tablosu, kümülatif rakamlardan çeyrek ve son 12 ay hesabı, enflasyon muhasebesinin (TMS 29) etkisi ve 1 Ocak 2027'den itibaren TFRS 18 ile gelecek değişiklikler ele alınıyor.
Gelir tablosu nedir, finansal raporda nerede yer alır?
TMS 1'e göre kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir tek tabloda ya da iki ayrı tabloda sunulabilir. İki tablolu sunumda (paragraf 10A) ilk tablo kâr veya zarar tablosu, yani gelir tablosudur; ikinci tablo net kârdan başlayıp yabancı para çevrim farkları ve yeniden değerleme artışları gibi diğer kapsamlı gelir kalemlerini ekler. Diğer kapsamlı gelir özkaynağı değiştirir, net kâra ve pay başına kazanca girmez.
Standart, diğer kalemlerin yanı sıra hasılatın, finansman maliyetlerinin, özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların kâr veya zararından payların, vergi giderinin ve durdurulan faaliyetlerin sonucunun ayrı satırlarda yer almasını ister (paragraf 82). Konsolide tablolarda dönem kârının kontrol gücü olmayan paylara ve ana ortaklığın sahiplerine düşen kısımları ayrı gösterilir (paragraf 81B). Giderler çeşidine ya da fonksiyonuna göre sınıflandırılabilir; KGK formatı fonksiyon esasını kullanır, amortisman ve çalışanlara sağlanan faydalar dipnotlarda ayrıca açıklanır (paragraf 99 ve 104). Hiçbir gelir veya gider olağandışı kalem olarak sunulamaz (paragraf 87).
Gelir tablosundaki satırlar ne anlatır?
KGK'nın Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi'ne göre esas faaliyetler, şirketin ana hasılatını sağladığı faaliyetlerdir; yatırım veya finansman faaliyeti sayılmayan diğer faaliyetler de bu gruba girer. KAP'taki tablonun başlıca satırları şunlardır:
| Satır | Ne gösterir? |
|---|---|
| Hasılat | İskonto, iade ve teşvikler düşülmüş net satışlar; üçüncü kişiler adına tahsil edilen tutarlar dahil değildir. |
| Satışların maliyeti (−) | Satılan mal ve hizmetlerin maliyeti; satılan malın stoktaki tutarı satışın yapıldığı dönemde bu satıra aktarılır. |
| Genel yönetim, pazarlama-satış-dağıtım, Ar-Ge giderleri (−) | Fonksiyon esaslı faaliyet giderleri; ilgili amortisman ve personel giderleri de içlerindedir. |
| Esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler | Ana faaliyetten doğan ama yukarıdaki satırlara girmeyen kalemler: ticari alacakların vade farkı ve kur farkı, komisyon giderleri gibi. |
| Yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderler | Uzun vadeli varlıklar ve nakit benzeri sayılmayan yatırımlarla ilgili kazanç ve kayıplar. |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımların kârlarından paylar | İştirak ve iş ortaklıklarının kârından şirkete düşen pay; nakit girişi değildir. |
| Finansman gelirleri ve giderleri | Finansman faaliyetleriyle ilgili faiz, kur farkı ve benzeri kalemler. |
| Net parasal pozisyon kazançları (kayıpları) | Enflasyon muhasebesinde parasal varlık ve borç dengesinden doğan satın alma gücü kazancı veya kaybı. |
| Vergi gideri | Dönem vergisi ve ertelenmiş vergi. |
| Ana ortaklık payları | Dönem net kârından kontrol gücü olmayan paylar düşüldükten sonra şirketin ortaklarına kalan kâr. |
Rehberdeki formatta net parasal pozisyon satırı finansman giderlerinden hemen sonra gelir; yani esas faaliyet kârına değil, vergi öncesi kâra dahildir.
Örnek: varsayımsal bir gelir tablosu adım adım nasıl okunur?
Örnek (varsayımsal, milyon TL): TMS 29'a göre hazırlanmış konsolide tablo, 1 Ocak–30 Eylül 2026 dönemi.
| Kalem | Hasılata oranı | Tutar |
|---|---|---|
| Hasılat | %100 | 12.000 |
| Satışların maliyeti | %74,0 | (8.880) |
| Brüt kâr | %26,0 | 3.120 |
| Genel yönetim / pazarlama / Ar-Ge giderleri | %12,0 | (600) / (780) / (60) |
| Esas faaliyetlerden diğer gelirler / giderler | %1,0 | 240 / (120) |
| Esas faaliyet kârı | %15,0 | 1.800 |
| Yatırım faaliyetlerinden gelirler / giderler | - | 150 / (50) |
| Özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlardan paylar | - | 100 |
| Finansman gideri öncesi faaliyet kârı | %16,7 | 2.000 |
| Finansman gelirleri / giderleri | - | 140 / (920) |
| Net parasal pozisyon kazançları | %7,3 | 880 |
| Vergi öncesi kâr | %17,5 | 2.100 |
| Vergi gideri (dönem 420, ertelenmiş 180) | - | (600) |
| Dönem net kârı | %12,5 | 1.500 |
| Kontrol gücü olmayan paylar / ana ortaklık payları | - / %11,7 | 100 / 1.400 |
- Ana faaliyet: Her 100 TL'lik satışın 74 TL'si satışların maliyetine, 12 TL'si faaliyet giderlerine gidiyor; esas faaliyet kârı hasılatın %15'i. Marjların yorumu kâr marjları yazısında ele alınıyor.
- Diğer gelirler: Esas faaliyet kârının 120 milyon TL'si (net) diğer gelir ve giderlerden geliyor; kur veya vade farkıysa tersine dönebilir, dökümü dipnottadır.
- Faaliyet dışı kalemler: Finansman gelir ve giderlerinin neti −780, net parasal pozisyon kazancı +880 milyon TL. Vergi öncesi kâr (2.100) bu yüzden esas faaliyet kârını (1.800) aşıyor; net parasal pozisyon kazancı çıkarıldığında 1.220'ye iner. Bu kazanç nakit girişi yaratmaz.
- Vergi: Etkin vergi oranı 600 ÷ 2.100 ≈ %28,6; giderin 180 milyon TL'si ertelenmiş vergidir ve dönemde ödenmez.
- Ortaklara kalan: F/K ve pay başına kazanç 1.400 milyon TL'lik ana ortaklık payından hesaplanır.
- FAVÖK: Amortisman ayrı satır değildir; nakit akış tablosundaki 600 milyon TL'lik amortisman ve itfa eklendiğinde dokuz aylık FAVÖK 2.400 milyon TL, hasılatın %20'si olur.
Çeyrek ve son 12 ay rakamı kümülatif tablodan nasıl bulunur?
TMS 34'ün 20. paragrafına göre ara dönem kâr veya zarar tablosu hem yıl başından itibaren kümülatif tutarları hem de son ara döneme (örneğin Temmuz–Eylül) ait tutarları, geçen yılın aynı dönemleriyle karşılaştırmalı olarak içerir. Çeyrek rakamı üç aylık sütundan okunabilir. Son 12 ay tutarı ise üç rakamla bulunur:
Son 12 ay = Bu yılın kümülatif tutarı + Geçen yılın yıllık tutarı − Geçen yılın aynı dönem kümülatif tutarı
Örnek (varsayımsal, milyon TL, Eylül 2026 satın alma gücüyle):
| Kalem | 2026 ilk 9 ay | 2025 yıllık | 2025 ilk 9 ay | Son 12 ay |
|---|---|---|---|---|
| Hasılat | 12.000 | 14.000 | 10.500 | 15.500 |
| Brüt kâr | 3.120 | 3.500 | 2.650 | 3.970 |
| Esas faaliyet kârı | 1.800 | 2.000 | 1.500 | 2.300 |
| Ana ortaklık net kârı | 1.400 | 1.600 | 1.100 | 1.900 |
2025 ilk 9 ay tutarları 2026/9 raporunun karşılaştırmalı sütunundan alındığı için zaten Eylül 2026 ölçüm birimindedir. 2025 yıllık raporundaki tutarlar ise Aralık 2025 ölçüm birimindedir: şirketin dipnotta açıkladığı fiyat endeksi iki tarih arasında %12 arttıysa, yıllık raporda 12.500 milyon TL olarak yayımlanan hasılat 12.500 × 1,12 = 14.000 milyon TL'ye taşınır; diğer satırlar da aynı katsayıyla güncellenir.
Çeyreği kümülatif farkla bulmak: 2026/6 raporundaki altı aylık hasılat 7.600 milyon TL ve endeks Haziran–Eylül arasında %5 arttıysa, üçüncü çeyrek hasılatı 12.000 − 7.600 × 1,05 = 4.020 milyon TL'dir. Düzeltme yapılmadan 12.000 − 7.600 = 4.400 bulunur ve çeyrek hasılatı yaklaşık %9,5 fazla görünür. Endeks artışları ve tüm tutarlar varsayımsaldır.
Son 12 aylık amortisman 800 milyon TL ise son 12 ay FAVÖK'ü 2.300 + 800 = 3.100 milyon TL'dir. Bu tutarların değerlemede kullanımı FD/FAVÖK ve F/K oranı yazılarında anlatılıyor.
Enflasyon muhasebesi (TMS 29) gelir tablosunu nasıl etkiler?
KGK'nın 23 Kasım 2023 tarihli duyurusu ve SPK'nın 28 Aralık 2023 tarihli kararı uyarınca TFRS uygulayan şirketler, 31 Aralık 2023 ve sonrasında sona eren yıllık dönemlerden itibaren tablolarını TMS 29'a göre düzeltir. Düzenlemeler bir bitiş tarihi içermez; Ekim 2026 itibarıyla 2026 ara dönem tabloları da düzeltilmiş olarak yayımlanıyor. Bankalar ile finansal kiralama, faktoring, finansman, tasarruf finansman ve varlık yönetim şirketleri (BDDK'nın 18 Aralık 2025 tarihli ve 11340 sayılı kararı) ve sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri (SEDDK'nın 25 Aralık 2025 tarihli ve 2025/33 sayılı Genelgesi) enflasyon muhasebesi uygulamaz. Gelir tablosuna etkileri şunlardır:
- Her satır dönem sonu lirasıyla: Tüm gelir ve giderler ilk kaydedildikleri tarihten dönem sonuna kadar genel fiyat endeksindeki değişimle düzeltilir (paragraf 26). Ocak'taki bir satış, Eylül'deki aynı tutarlı satıştan daha yüksek bir tutarla tabloya girer.
- Maliyetler edinim tarihinden düzeltilir: Stoklar ve maddi duran varlıklar satın alma tarihlerinden itibaren endekslenir (paragraf 15). Satışların maliyeti ve amortisman hasılata göre daha büyük bir katsayıyla düzeltildiğinden, düzeltilmemiş tablolara göre brüt ve faaliyet marjları genellikle daha düşük çıkar.
- Net parasal pozisyon: Parasal borcu parasal varlığından fazla olan şirket enflasyonda satın alma gücü kazanır, tersi kaybeder; sonuç kâr veya zarara ayrı bir kalem olarak girer (paragraf 9 ve 27). Faiz gelir ve giderleri ile borçlanmalardan doğan kur farkları bu kalemle ilişkilidir; birlikte gösterilmeleri faydalı olabilir (paragraf 28).
- Geçmiş rakamlar değişir: Karşılaştırmalı rakamlar da son ölçüm birimine taşınır (paragraf 8 ve 34); geçen yılın kârı yeni raporda ilk yayımlandığından yüksek görünür. Endeks ve dönem içi değişimi dipnottadır (paragraf 39).
Düzeltmeler defter değeri ile vergiye esas değer arasında fark yarattığından ertelenmiş vergi etkileri doğar (paragraf 32); etkin vergi oranı bu yüzden dönemden döneme oynayabilir.
TFRS 18 ile 2027'den itibaren gelir tablosunda ne değişecek?
8 Mayıs 2025 tarihli ve 32894 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan TFRS 18, 1 Ocak 2027 ve sonrasında başlayan yıllık dönemlerde TMS 1'in yerini alacak (paragraf C1 ve C8). Standart geriye dönük uygulandığından (paragraf C2) 2027 raporlarındaki 2026 karşılaştırma rakamları da yeni sunuma göre düzenlenecek. Başlıca değişiklikler şunlardır:
- Beş bölüm, üç zorunlu ara toplam: Gelir ve giderler esas faaliyetler, yatırım faaliyetleri, finansman faaliyetleri, vergi ve durdurulan faaliyetler bölümlerine ayrılır; esas faaliyet kârı, finansman ve vergi öncesi kâr ve dönem kârı kural olarak zorunlu ara toplamlardır (paragraf 47 ve 69).
- Faiz ve kur farkının yeri: Ana faaliyeti varlıklara yatırım yapmak veya müşterilere finansman sağlamak olmayan şirketlerde nakit ve nakit benzerlerinden elde edilen gelirler yatırım bölümüne girer (paragraf 53 ve 56). Borçlanmaların faiz ve kur farkları finansman bölümünde, ticari alacakların kur farkları esas faaliyetlerde yer alır (paragraf 60 ve B66).
- Net parasal pozisyon esas faaliyetlere kayabilir: Bu kalem, faiz ve kur farkı gibi ilişkili gelir ve giderlerle birlikte sunulmadıkça esas faaliyetler bölümünde sınıflandırılır (paragraf B69). KGK'nın 1 Temmuz 2026'da kamuoyu görüşüne açtığı taslak formatta da net parasal pozisyon satırı esas faaliyet kârının hemen üstünde yer alıyor. Bugün finansman giderlerinin altında duran kalem esas faaliyet kârına girerse, bu ara toplam ve ondan hesaplanan oranlar 2027'den itibaren değişir. Nihai format taslaktan farklı olabilir.
- Gider çeşitleri tek dipnotta: Giderleri fonksiyon esasına göre sunan şirketler amortisman, itfa, çalışanlara sağlanan faydalar, değer düşüklükleri ve stok değer düşüklüklerinin toplamlarını tek bir dipnotta açıklar (paragraf 83).
- Yönetimin tanımladığı performans ölçütleri: Finansal tablolar dışında kamuya açıklanan ve yönetimin bakış açısını yansıtan ara toplamlar, mutabakatıyla birlikte dipnotta açıklanır (paragraf 117–123); brüt kâr bu tanımın dışındadır (paragraf 118).
TFRS 18 nakit akış tablosundaki faiz ve temettü sınıflamasını da değiştiriyor; ayrıntılar nakit akış tablosu nasıl okunur yazısında.
Gelir tablosunda nelere dikkat edilir?
- Tek seferlik kalemler: TMS 1, önemli gelir ve gider kalemlerinin niteliğinin ve tutarının ayrıca açıklanmasını ister; stok değer düşüklükleri, yeniden yapılandırma, duran varlık ve yatırım satışları, dava sonuçları ve karşılık iptalleri örnek olarak sayılır (paragraf 97 ve 98). Bu kalemler çıkarılarak tekrarlanabilir kâr ayrıca değerlendirilir.
- Kâr ile nakdin uyumu: Hasılat tahsil edilmeden kaydedilir; ticari alacaklar hasılattan hızlı artıyorsa kârın nakde dönüşmesi gecikiyor olabilir.
- Finansman giderinin dökümü: Bu satır faizin yanında kur farkı zararlarını da içerebilir; ayrım dipnottadır.
- Açıklanma zamanı: SPK'nın II-14.1 sayılı Tebliği'ne göre (Ekim 2026 itibarıyla) borsa şirketleri ara dönem raporlarını 30 gün (konsolide tablolarda 40 gün), yıllık raporlarını 60 gün (konsolide tablolarda 70 gün) içinde açıklar; sınırlı bağımsız denetimden geçen ara dönem tablolarında süreye 10 gün eklenir. Konsolide tablo hazırlayan ve dokuz aylık tablosu sınırlı denetimden geçmeyen bir şirket için 30 Eylül 2026 dönemi raporunun son günü 9 Kasım 2026'dır. Raporların takibi KAP bildirimleri yazısında anlatılıyor.
Hisseleri akıllı listelerle süzün
Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Esas faaliyet kârı ile net kâr arasındaki fark nedir?
Esas faaliyet kârı ana faaliyetlerin sonucudur; yatırım, finansman, net parasal pozisyon ve vergi kalemleri bu tutarın altında yer alır. Net kâr bunların tamamından sonra kalan tutardır ve borçlu şirketlerde ikisi arasındaki fark büyük olabilir.
Net parasal pozisyon kazancı nedir?
Enflasyon muhasebesi uygulayan ve parasal borçları parasal varlıklarından fazla olan bir şirketin, borcunun satın alma gücü azaldığı için kaydettiği kazançtır. Kâra girer ama nakit girişi yaratmaz; parasal varlıkları parasal borçlarından fazla olan şirket ise kayıp yazar.
Ana ortaklık payları ne anlama gelir?
Konsolide dönem kârından, bağlı ortaklıklardaki diğer ortaklara düşen kısım (kontrol gücü olmayan paylar) çıkarıldıktan sonra borsadaki şirketin ortaklarına kalan kârdır. F/K ve pay başına kazanç bu tutardan hesaplanır.
Geçen yılın kârı yeni raporda neden farklı görünüyor?
TMS 29 uygulayan şirketlerde önceki dönem rakamları son raporlama tarihinin satın alma gücüne taşınır. Aynı dönemin kârı her yeni raporda farklı bir tutarla yer alır; karşılaştırmalar son raporun sütunlarından yapılır.
Kaynaklar
- KGK: TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu (TFRS 2026 Seti), paragraf 10A, 81A, 81B, 82, 87, 97, 98, 99, 103 ve 104 (yeni sekmede açılır)
- KGK: Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi (2019-1 sayılı ilke kararı), kâr veya zarar tablosu formatı ve kalem açıklamaları (yeni sekmede açılır)
- KGK: TMS 34 Ara Dönem Finansal Raporlama (TFRS 2026 Seti), paragraf 20 (yeni sekmede açılır)
- KGK: TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama (TFRS 2026 Seti), paragraf 8, 9, 15, 26, 27, 28, 32, 34 ve 39 (yeni sekmede açılır)
- KGK: Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Finansal Tablolarının Enflasyona Göre Düzeltilmesi Hakkında Duyuru (23 Kasım 2023) (yeni sekmede açılır)
- MKK: Genel Mektup 999 (5 Ocak 2024), SPK'nın 28.12.2023 tarihli ve 81/1820 sayılı TMS 29 kararı (yeni sekmede açılır)
- BDDK: 18.12.2025 tarihli ve 11340 sayılı Kurul Kararı (enflasyon muhasebesi uygulanmaması) (yeni sekmede açılır)
- SEDDK: Sigortacılık Sektöründe Enflasyon Muhasebesi Uygulaması Hakkında Genelge (2025/33), EGM yayını (yeni sekmede açılır)
- KGK: TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama, paragraf 47, 53, 56, 60, 69, 83, 117, 118, B66, B69, C1, C2 ve C8 (yeni sekmede açılır)
- KGK: 2026-28 sayılı duyuru (1 Temmuz 2026), Finansal Tablo Formatları ve Kullanım Rehberi taslağı görüşe açıldı (yeni sekmede açılır)
- KGK: Finansal Tablo Formatları ve Kullanım Rehberi (taslak, TFRS 18'e uygun kâr veya zarar tablosu) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği (II-14.1), madde 10 ve 11 (yeni sekmede açılır)
- KAP: Bildirim sorgulama (finansal rapor bildirimleri) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.