Kısa cevap: Malulen emeklilik, çalışma gücünün en az %60'ını kaybettiği SGK Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalıya yaş şartı aranmadan malullük aylığı bağlanmasıdır. 5510 sayılı Kanun'un 26. maddesine göre en az 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim gerekir; başkasının sürekli bakımına muhtaç olanlarda sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün yeterlidir. Malullük aylığı alırken sigortalı olarak çalışmaya başlanırsa aylık kesilir.
Malulen emeklilik, yaşlılık aylığından farklı bir sigorta kolunun, malullük sigortasının sağladığı haktır. Belirleyici olan yaş veya uzun prim süresi değil, hastalık ya da engellilik nedeniyle çalışma gücünün ne ölçüde kaybedildiğidir ve bu oranı yalnızca SGK'nın sağlık kurulu karara bağlar.
Aşağıda malul sayılma ölçütü, aylık şartları, başvuru ve sağlık kurulu süreci, aylığın hesaplanması ve kesilmesi ile çalışma gücü kaybı %60'ın altında kalanlara uygulanan engelli emekliliği hükümleri 5510 sayılı Kanun ve SGK açıklamalarına dayanarak anlatılıyor. Kişinin hakkı her durumda kendi kayıtlarına ve sağlık kurulu kararına göre SGK tarafından belirlenir.
Malulen emeklilik nedir? Malul sayılma ölçütü
Malul sayılma, sigortalının çalışma gücünü belirli bir oranda kaybettiğinin SGK tarafından tespit edilmesi demektir. 5510 sayılı Kanun'un 25. maddesine göre yetkili sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen raporlar ve tıbbi belgeler incelenir; Kurum Sağlık Kurulu, sigortalının şu oranlarda kayıp yaşadığını tespit ederse sigortalı malul sayılır:
- 4/a (SSK) ve 4/b (Bağ-Kur): Çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ı.
- 4/c (Emekli Sandığı): Çalışma gücünün en az %60'ı veya vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü.
Malulen emeklilik yüzde kaç sorusunun cevabı bu nedenle %60'tır; %59 kayıp malullük aylığına yetmez, ama aşağıda anlatılan engelli emekliliği yollarından birine kapı açabilir.
Maddenin ikinci fıkrası önemli bir istisna içerir: sigortalının ilk kez çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün %60'ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, bu hastalık veya engellilik nedeniyle malullük aylığı bağlanmaz. Doğuştan veya işe girmeden önce oluşan engellilik için ayrı bir yaşlılık aylığı yolu vardır.
Malulen emeklilik şartları nelerdir?
Malullük aylığı için dört şartın birlikte sağlanması gerekir. 5510 sayılı Kanun'un 26. maddesine göre:
| Şart | Genel durum | Sürekli bakıma muhtaç malul |
|---|---|---|
| Malul sayılma | Çalışma gücü kaybı en az %60 | Çalışma gücü kaybı en az %60 ve başkasının sürekli bakımına muhtaçlık |
| Sigortalılık süresi | En az 10 yıl | Aranmaz |
| Prim günü | En az 1800 gün | En az 1800 gün |
| Başvuru | İşten ayrıldıktan veya işyeri kapatıldıktan sonra yazılı istek | Aynı |
4/b sigortalıları için ek bir şart vardır: kendi sigortalılığından doğan genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borcun ödenmiş olması zorunludur. Yaş şartı yoktur; şartları taşıyan 30 yaşındaki bir sigortalıya da aylık bağlanabilir.
Prim günü eksik olanlar için borçlanma (askerlik, doğum gibi) gün sayısını tamamlayabilir; borçlanma kuralları emeklilik yaşı nasıl hesaplanır yazısında anlatılıyor. Yaşlılık aylığının yaş ve gün tabloları da aynı yazıdadır.
Malulen emeklilik başvurusu nasıl yapılır?
Başvuru, sigortalının bağlı olduğu sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğüne maluliyet talep dilekçesiyle yapılır. SGK'nın malullük açıklamasına göre süreç şöyle ilerler:
- Sevk: Müdürlük, sigortalıyı sağlık kurulu raporu için yetkili bir hastaneye (devlet üniversite hastanesi, Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanesi veya askeri hastane; bunlar yoksa devlet hastanesi) sevk eder.
- Rapor: Hastanenin sağlık kurulu, muayene ve tetkiklere dayanan raporu düzenler.
- Kurum Sağlık Kurulu: Dosya SGK'nın sağlık kuruluna gönderilir. Kurul çalışma gücü kayıp oranını belirleyerek talebi kabul veya ret eder ya da ek bilgi isteyen ara karar verir.
- İtiraz: Karara itiraz edilirse dosya bir kez Yüksek Sağlık Kurulu'nda incelenir; bu inceleme hasta muayene edilmeden dosya üzerinden yapılır.
SGK'nın saydığı belgeler arasında maluliyet talep dilekçesi, ilk işe giriş bildirgesi, erkeklerde askerlik durum belgesi, işe giriş sağlık raporu veya beyanı, sağlık kurulu raporunun aslı, dayanağı tıbbi belgeler ile önceki raporlar ve epikrizler bulunur. İlk işe giriş belgeleri, malullüğün sigortalılıktan önce var olup olmadığının belirlenmesi için istenir.
SGK'ya göre 4/a ve 4/b sigortalılarında oran tespiti Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne, 4/c'de ise ilgili kurumların sağlık yönetmeliklerine göre yapılır.
Malullük aylığı nasıl hesaplanır?
Malullük aylığı, yaşlılık aylığıyla aynı formülle (ortalama aylık kazanç × aylık bağlama oranı) hesaplanır, ancak prim günü az olanlar için asgari bir gün sayısı varsayılır. 5510 sayılı Kanun'un 27. maddesine göre:
- 4/a: Prim günü 7200'den azsa aylık 7200 gün üzerinden hesaplanır.
- 4/b ve 4/c: Prim günü 9000'den azsa aylık 9000 gün üzerinden hesaplanır.
- Sürekli bakıma muhtaçlık: Aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.
29. maddeye göre aylık bağlama oranı her 360 gün için %2'dir. Böylece 4/a'da oran en az 7200 ÷ 360 × %2 = %40, 4/b ve 4/c'de en az 9000 ÷ 360 × %2 = %50 olur; bakıma muhtaçlıkta sırasıyla %50 ve %60'a çıkar. Ortalama aylık kazanç, her yılın prime esas kazancının güncelleme katsayısıyla bugüne taşınmasıyla bulunur.
Varsayımsal örnek: Tüm hizmeti Ekim 2008 sonrasına ait, 10 yıllık sigortalılığı ve 2.500 prim günü olan bir 4/a sigortalısının güncellenmiş ortalama aylık kazancı 45.000 TL olsun.
- Gün 7200'den az olduğundan oran %40: 45.000 × 0,40 = 18.000 TL.
- 5510 sayılı Kanun'un ek 19. maddesine göre malullük ve yaşlılık aylıkları ile birlikte yapılan ödemelerin toplamı, 5454 sayılı Kanun'a göre ödenen ek ödeme dahil, Ekim 2026 itibarıyla dosya bazında 23.552 TL'den az olamaz; hesaplanan tutar bunun altında kaldığı için fark Hazine'den tamamlanır ve toplam ödeme 23.552 TL olur.
- Aynı kişi sürekli bakıma muhtaç olsaydı oran %50 olur ve aylık 22.500 TL hesaplanırdı; bu tutar da alt sınırın altında olduğundan tamamlama yine yapılırdı.
- Aynı kazançla 4/b sigortalısında oran %50'den başlar: 22.500 TL.
Örnek yalnızca yöntemi gösterir; 2008 öncesi hizmeti olanlarda geçiş hükümleri nedeniyle hesap farklıdır. Bağlanan aylık her Ocak ve Temmuz'da enflasyon oranında artar; kural emekli zammı nasıl hesaplanır yazısında, tutarların güncel karşılaştırması emekli zammı hesaplama aracında yapılabilir.
Malullük aylığı ne zaman başlar, ne zaman kesilir?
Aylık, 27. maddeye göre rapor tarihi yazılı istekten önceyse istek tarihini, sonraysa rapor tarihini izleyen aybaşından başlar. 4/c kapsamında çalışanlarda başlangıç, malullük nedeniyle görevden ayrılma tarihini izleyen aybaşıdır.
Malulen emekli olan çalışabilir mi sorusunun cevabı da aynı maddededir: malullük aylığı alırken 5510 sayılı Kanun'a göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların aylığı, çalışmaya başladıkları tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilir ve çalıştıkları sürede tüm sigorta kollarına prim alınır. İşten ayrılıp yeniden yazılı istekte bulunanlara, kontrol muayenesinde malullüğün devam ettiği anlaşılırsa aylık yeniden hesaplanarak bağlanır.
94. madde SGK'ya kontrol muayenesi isteme yetkisi verir. Kontrol muayenesinde belirlenen yeni duruma göre aylık artırılabilir, azaltılabilir veya kesilebilir. Kabul edilebilir bir mazeret olmadan bildirilen tarihte kontrol muayenesine gitmeyenin aylığı, belirtilen tarihten sonraki ödeme dönemi başından kesilir. Sigortalı da durumu ağırlaşırsa veya bakıma muhtaç hale gelirse aylığının yeniden değerlendirilmesini isteyebilir.
Malulen emeklilik ile engelli emekliliği farkı
Engelli emekliliği, malullük aylığı değil, çalışma gücü kaybı nedeniyle yaş şartı aranmadan bağlanan bir yaşlılık aylığıdır. %60 eşiğine ulaşmayan veya engelliliği işe girişten önce oluşan sigortalılar için 5510 sayılı Kanun'un 28. maddesi şu yolları açar:
| Durum | Sigortalılık süresi | Prim günü |
|---|---|---|
| İşe girişten önce malul (%60 ve üzeri) | 15 yıl | 3960 gün |
| Çalışma gücü kaybı %50–59 | 16 yıl | 4320 gün |
| Çalışma gücü kaybı %40–49 | 18 yıl | 4680 gün |
4/a statüsünde aylık bağlanacaklar için gün sayıları geçici 6. maddeyle kademelendirildi. İşe girişten önce malul olanlarda 1 Ekim–31 Aralık 2008 arasında girenler için 3700 gün aranır ve sonraki her giriş yılı için 100 gün eklenir. 9 Ocak 2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanun'la %50–59 için 3700, %40–49 için 4100 gün, 31 Aralık 2008 (dahil) öncesinde sigortalı olanların tümüne uygulanır; sonraki girişlerde her yıl 100 gün eklenerek tablodaki sayılara ulaşılır. Sigortalılık süresi şartı (16 ve 18 yıl) değişmedi. İşe girişten önce malul olan ve 1 Ekim 2008'den önce 4/a sigortalısı olanlar için geçici 10. madde 15 yıl ve 3600 günü yeterli sayar.
Aynı Kanun, 15 Ocak 2025 tarihli ve 32783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlananlara yaşlılık aylığı bağlanması uygulamasını sona erdirdi. SGK'nın 7 Şubat 2025 tarihli 2025/4 sayılı Genelgesi'ne göre 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olup 15 Ocak 2025 (dahil) sonrasında talepte bulunanların hakkı, vergi indirim belgesine göre değil, SGK sağlık kurulunun belirlediği çalışma gücü kaybı oranına göre değerlendirilir; bu tarihten önce geçerli belgeyle başvuranlarda eski hükümler uygulanır. Bu yolla daha önce bağlanan aylıkların ödenmesine devam edilir, ancak bunlar da kontrol muayenesine tabidir. Vergi indirimi ise vergi mevzuatından doğan ayrı bir haktır.
Bireysel emeklilik sisteminde maluliyet ayrı bir ödeme nedenidir ve devlet katkısı ile stopaj açısından erken ayrılmadan farklı kurallara tabidir; ayrıntı BES'ten çıkış nasıl yapılır yazısında, sistemin genel işleyişi BES nedir yazısında anlatılıyor.
Emekli zammı hesaplama aracını kullanın
Bu yazıdaki hesap, Fincode'un ücretsiz hesaplama aracıyla kişiye özel rakamlarla birkaç saniyede yapılabilir. Sonuçlar girilen değerlere dayanır; kesin tutarlar için ilgili kurum esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Malulen emeklilik yüzde kaç?
Malullük aylığı için SGK Kurum Sağlık Kurulunun çalışma gücünde en az %60 kayıp tespit etmesi gerekir. %40–59 arasındaki kayıplar malullük aylığı değil, daha uzun süre ve prim günü isteyen engelli emekliliği hakkı sağlayabilir.
Malulen emeklilik için kaç gün gerekir?
En az 1800 gün prim ve 10 yıl sigortalılık gerekir. Başkasının sürekli bakımına muhtaç olanlarda 10 yıl şartı aranmaz, ancak 1800 gün yine gereklidir.
Malulen emekli olan çalışabilir mi?
Malullük aylığı alırken sigortalı olarak çalışmaya başlanırsa aylık, çalışmanın başladığı tarihi izleyen ödeme dönemi başında kesilir. İşten ayrılıp yeniden başvurulursa ve malullük devam ediyorsa aylık yeniden bağlanır.
Malulen emeklilik maaşı ne kadar?
Aylık, ortalama kazanç ile bağlama oranının çarpımıdır; 4/a'da en az 7200, 4/b ve 4/c'de en az 9000 gün varsayıldığı için oran en az %40 veya %50 olur. Ekim 2026 itibarıyla toplam ödeme dosya bazında 23.552 TL'den az olamaz.
Sağlık kurulu raporu reddedilirse ne olur?
SGK'nın açıklamasına göre karara itiraz edilirse dosya bir kez Yüksek Sağlık Kurulu'nda, muayene yapılmadan dosya üzerinden incelenir.
Doğuştan engelli olan malulen emekli olabilir mi?
İşe girişten önce var olan malullük nedeniyle malullük aylığı bağlanmaz. Bu durumdakiler 5510 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre 15 yıl sigortalılık ve 3960 gün (geçiş hükümleriyle daha az) primle yaş şartı olmadan yaşlılık aylığı alabilir.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (md. 25–29, 94, ek 19, geçici 6, 10) (yeni sekmede açılır)
- SGK: Maluliyet Aylığı (yeni sekmede açılır)
- SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Genelgesi 2025/4: 7538 Sayılı Kanunla Emeklilik İşlemlerinde Yapılan Değişiklikler (7 Şubat 2025, Alomaliye'deki tam metin kopyası) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 7538 sayılı Kanun (15 Ocak 2025, sayı 32783) (yeni sekmede açılır)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (geçici 87. maddenin 7538 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılması) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.