Kısa cevap: KDV (katma değer vergisi), 3065 sayılı Kanun'a göre Türkiye'de yapılan mal teslimleri, hizmetler ve ithalat üzerinden, işlemin bedeline oran uygulanarak alınan dolaylı bir vergidir. Ekim 2026 itibarıyla oranlar %1, %10 ve genel oran %20'dir. KDV hariç tutar × 1,20 KDV dahil fiyatı verir; KDV dahil fiyattan hariç tutar ise fiyat ÷ 1,20 ile bulunur, fiyat × 0,80 ile değil.
Market fişinden serbest meslek faturasına kadar hemen her alışverişte KDV bulunur. Tüketici için KDV fiyatın içine gömülü bir maliyettir; işletme için ise tahsil edip devlete aktardığı, alışlarında ödediğini düşebildiği bir vergidir. Hesaplamada en sık yapılan hata, KDV dahil fiyattan KDV'yi çıkarırken yanlış formül kullanmaktır.
Aşağıda KDV'nin konusu ve matrahı, Ekim 2026 itibarıyla geçerli oranlar ve hangi mal ve hizmet gruplarına uygulandığı, KDV dahil ve hariç hesap, indirim mekanizması ve tevkifat resmi kaynaklara dayanarak anlatılıyor. Tutarlar KDV hesaplama aracıyla da hesaplanabilir. Örnekler varsayımsaldır.
KDV nedir?
KDV, mal ve hizmetlerin üretimden tüketime her aşamasında, o aşamada eklenen değer üzerinden alınan bir tüketim vergisi demektir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesine göre ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetler, her türlü mal ve hizmet ithalatı ve kanunda sayılan diğer işlemler KDV'ye tabidir.
Vergiyi satıcı tahsil eder ve vergi dairesine beyan eder; yükünü ise zincirin sonundaki tüketici taşır. Her aşamadaki işletme, satışlarında hesapladığı KDV'den alışlarında ödediği KDV'yi düşer ve yalnızca farkı öder. Bu yüzden devlete toplamda nihai satış fiyatı üzerinden hesaplanan KDV kadar vergi ulaşır.
Matrah: KDV neyin üzerinden hesaplanır?
Kanun'un 20. maddesine göre teslim ve hizmetlerde matrah, işlemin karşılığını oluşturan bedeldir. 24. maddeye göre satıcının üstlendiği taşıma, ambalaj, sigorta ve komisyon giderleri ile vade farkı, fiyat farkı ve faiz gibi gelirler matraha dahildir. 25. maddeye göre faturada gösterilen ticari teamüllere uygun iskontolar ve hesaplanan KDV'nin kendisi matraha dahil değildir.
KDV oranları 2026: %1, %10 ve %20
Kanun'un 28. maddesi KDV oranını %10 olarak belirler ve Cumhurbaşkanına bu oranı dört katına kadar artırma, %1'e kadar indirme ve bu sınırlar içinde mal ve hizmetlere göre farklı oranlar belirleme yetkisi verir. Uygulanan oranlar, 30 Aralık 2007 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2007/13033 sayılı Karar ve ekli listelerle belirlenir. 7 Temmuz 2023 tarihli ve 32241 sayılı Resmî Gazete'deki 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 10 Temmuz 2023'ten itibaren genel oranı %18'den %20'ye, (II) sayılı listenin oranını %8'den %10'a çıkardı.
| Oran | Kapsam | Örnek gruplar |
|---|---|---|
| %1 | (I) sayılı liste | Sebze, meyve, hububat ve un, unlu mamuller, süt ve süt ürünleri gibi temel gıdaların çoğu; gazete ve dergiler; sertifikalı tohumluk ve fidanlar |
| %10 | (II) sayılı liste | Tekstil ve hazır giyim, ayakkabı ve çanta, kitap ve kırtasiye, eğitim hizmetleri, sinema ve tiyatro giriş ücretleri, beşeri tıbbi ürünler, tıbbi cihazlar, mobilya, lokanta ve kafe hizmetleri, konaklama tesislerinde geceleme, diş fırçası ve macunu |
| %20 | Listelerde yer almayan tüm işlemler | Elektronik eşya, akaryakıt, yeni otomobil, serbest meslek ve danışmanlık hizmetleri gibi |
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) güncel KDV oranları dokümanına göre listelerdeki son değişiklik 14 Kasım 2024 tarihli ve 9126 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla yapılmıştır; bu yazı hazırlanırken genel oranları değiştiren daha yeni bir karar tespit edilmemiştir. Bir malın hangi listede olduğu, Karar'daki tanımlara ve gümrük tarife pozisyonuna göre belirlenir. Konut teslimlerinde oran net alana ve başka koşullara göre değiştiğinden ayrıca kontrol edilir.
KDV nasıl hesaplanır? %20 KDV hesaplama
KDV hariç tutar biliniyorsa hesap tek adımdır: KDV = KDV hariç tutar × oran ve KDV dahil fiyat = KDV hariç tutar × (1 + oran). %20 KDV hesaplamasında çarpan 1,20, %10'da 1,10, %1'de 1,01'dir.
| Oran | KDV tutarı | KDV dahil fiyat |
|---|---|---|
| %1 | 10 TL | 1.010 TL |
| %10 | 100 TL | 1.100 TL |
| %20 | 200 TL | 1.200 TL |
Varsayımsal örnek: Bir danışmanlık hizmetinin KDV hariç bedeli 12.500 TL olsun. Hizmet genel orana tabidir.
- KDV: 12.500 × 0,20 = 2.500 TL
- Faturanın KDV dahil toplamı: 12.500 × 1,20 = 15.000 TL
Bedele faturada iskonto uygulanmışsa KDV, iskonto düşüldükten sonraki tutar üzerinden; satıcının üstlendiği taşıma gideri ayrıca faturalanmışsa bu gider de eklenerek hesaplanır.
Oranın değiştiği dönemlerde hangi oranın uygulanacağı, Kanun'un 10. maddesindeki vergiyi doğuran olaya, yani kural olarak malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihe göre belirlenir; fatura teslimden önce düzenlenmişse belgedeki tutar için fatura tarihi esas alınır. Yüzde hesaplarının genel mantığı için yüzde hesaplama aracı da kullanılabilir.
KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyat nasıl bulunur?
KDV dahil fiyattan hariç tutar, fiyatın (1 + oran) çarpanına bölünmesiyle bulunur: KDV hariç tutar = KDV dahil fiyat ÷ 1,20. KDV tutarı ise fiyat ile hariç tutar arasındaki farktır; %20 oranında bu, KDV dahil fiyatın altıda biri (%16,67) eder. Aynı pay %10 oranında %9,09, %1 oranında %0,99'dur.
Sık yapılan hata: fiyat × 0,80
KDV dahil 1.200 TL'lik bir fiyattan KDV'yi çıkarmak için fiyatı 0,80 ile çarpmak 960 TL verir. Doğru sonuç 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir. Hata, %20'nin KDV hariç tutarın yüzdesi olmasından kaynaklanır: KDV dahil fiyatın %20'si alınırsa KDV 240 TL olarak bulunur, oysa gerçek KDV 200 TL'dir. Fark her 1.200 TL'de 40 TL'dir.
Varsayımsal örnek: KDV dahil 2.500 TL'lik bir ürünün farklı oranlarda KDV hariç tutarı ve içerdiği KDV:
| Oran | Hesap | KDV hariç tutar | KDV |
|---|---|---|---|
| %1 | 2.500 ÷ 1,01 | 2.475,25 | 24,75 |
| %10 | 2.500 ÷ 1,10 | 2.272,73 | 227,27 |
| %20 | 2.500 ÷ 1,20 | 2.083,33 | 416,67 |
%20 oranında yanlış formül (2.500 × 0,80) 2.000 TL verir ve KDV'yi 500 TL olarak gösterir; hata 83,33 TL'dir.
Hesaplanan ve indirilecek KDV: ödenecek KDV nasıl bulunur?
KDV mükellefi işletme her dönem iki tutarı karşılaştırır: satışlarında müşteriden tahsil ettiği hesaplanan KDV ve alışlarında satıcılarına ödediği indirilecek KDV. Kanun'un 29. maddesine göre mükellefler, faaliyetleriyle ilgili olarak kendilerine düzenlenen fatura ve benzeri belgelerde gösterilen KDV'yi ve ithalatta ödedikleri KDV'yi hesaplanan KDV'den indirebilir.
Varsayımsal örnek: Bir işletmenin bir aylık işlemleri (tümü %20 oranlı):
- Satışlar 500.000 TL, hesaplanan KDV 100.000 TL
- Mal alışları 300.000 TL (KDV 60.000 TL) ve giderler 40.000 TL (KDV 8.000 TL); indirilecek KDV 68.000 TL
- Ödenecek KDV: 100.000 − 68.000 = 32.000 TL
Başka bir ay satışlar 150.000 TL (hesaplanan KDV 30.000 TL), alışlar 250.000 TL (indirilecek KDV 50.000 TL) olsun. Bu durumda ödenecek KDV çıkmaz; 20.000 TL sonraki döneme devreder.
29. maddenin ikinci fıkrasına göre indirilecek KDV hesaplanan KDV'den fazlaysa fark sonraki dönemlere devreder ve kural olarak iade edilmez; oran indirimine konu teslimler, ihracat ve tevkifat gibi kanunda sayılan haller için ayrı iade düzenlemeleri vardır. Nihai tüketici KDV mükellefi olmadığı için ödediği KDV'yi indiremez. KDV, gelir vergisinden ayrı bir vergidir; ücret ve diğer gelirlerin vergilendirmesi gelir vergisi dilimleri 2026 yazısında anlatılıyor.
KDV tevkifatı nedir?
KDV tevkifatı, satıcının hesapladığı KDV'nin tamamının veya bir kısmının alıcı tarafından satıcıya ödenmeyip doğrudan vergi dairesine beyan edilmesi demektir. Dayanağı Kanun'un 9. maddesidir: Bakanlık, vergi alacağının güvence altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. Uygulama, KDV Genel Uygulama Tebliği'nin (I/C) bölümünde düzenlenir; tamamının tevkif edildiği işlemlere tam tevkifat, bir kısmının tevkif edildiği işlemlere kısmi tevkifat denir.
| İşlem | Tevkifat oranı |
|---|---|
| Yapım işleri ve birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık, etüt-proje hizmetleri | 4/10 |
| Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 |
| Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım | 7/10 |
| Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 |
| İşgücü temin hizmetleri | 9/10 |
| Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 |
Tevkifatı uygulayacak alıcılar işlem türüne göre değişir: bazı işlemlerde KDV mükellefleri ile kamu idareleri gibi belirlenmiş alıcıların tamamı, bazı işlemlerde yalnızca belirlenmiş alıcılar tevkifat yapar. Temizlik ve işgücü temin hizmetlerinde her iki grup da tevkifat uygular. Tebliğ'e göre KDV dahil bedeli, işlemin yapıldığı yıl için Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre belirlenen fatura düzenleme sınırını aşmayan işlemlerde kısmi tevkifat uygulanmaz.
Varsayımsal örnek: Bir temizlik şirketi belirlenmiş alıcı bir kuruma 100.000 TL + %20 KDV fatura kessin. KDV 20.000 TL'dir. 9/10 oranında 18.000 TL'yi alıcı 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan eder; satıcıya 100.000 + 2.000 = 102.000 TL ödenir ve satıcı kalan 2.000 TL'yi kendi beyannamesine alır.
Fatura, fiş ve etiketlerde KDV
Tüketiciye yönelik fiyatlar KDV dahil gösterilir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 54. maddesine göre perakende satışa sunulan mallarda etikette tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dahil satış fiyatı yer alır; etiket ile kasa fiyatı farklıysa tüketici lehine olan fiyat uygulanır. KDV Kanunu'nun 20. maddesine göre belli bir tarifeye göre fiyatı belirlenen işlerde ve biletle tahsil edilen bedellerde tarife ve bilet bedeli KDV dahil olarak belirlenir.
İşletmeler arası satışlarda ise faturada KDV hariç bedel, oran ve KDV tutarı ayrıca gösterilir; alıcının bu KDV'yi indirebilmesi 29. maddeye göre verginin fatura veya benzeri belgede gösterilmiş olmasına bağlıdır. Bu nedenle bir teklifin KDV dahil mi hariç mi verildiği sözleşmede açıkça yazılmalıdır; %20 oranlı bir işte aradaki fark KDV hariç bedelin beşte biridir.
KDV oranı artırıldığında artış fiyata tamamen yansıtılırsa KDV dahil fiyat (1 + yeni oran) ÷ (1 + eski oran) katına çıkar: %18'den %20'ye geçişte KDV hariç 1.000 TL'lik bir malın fiyatı 1.180 TL'den 1.200 TL'ye, yani yaklaşık %1,7 yükselir. Fiyatlar genel düzeyinin nasıl ölçüldüğü enflasyon ve TÜFE yazısında; araç sahiplerinin ödediği bir başka vergi MTV yazısında anlatılıyor.
KDV hesaplama aracını kullanın
Bu yazıdaki hesap, Fincode'un ücretsiz hesaplama aracıyla kişiye özel rakamlarla birkaç saniyede yapılabilir. Sonuçlar girilen değerlere dayanır; kesin tutarlar için ilgili kurum esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
KDV oranları 2026'da kaç?
Ekim 2026 itibarıyla genel oran %20, (II) sayılı listedeki mal ve hizmetlerde %10, (I) sayılı listedekilerde %1'dir. %20 ve %10 oranları 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla 10 Temmuz 2023'ten beri uygulanmaktadır.
KDV dahil fiyattan KDV nasıl çıkarılır?
%20 oranında KDV dahil fiyat 1,20'ye bölünür; sonuç KDV hariç tutardır. KDV tutarı, fiyat ile bu tutar arasındaki farktır ve KDV dahil fiyatın altıda birine eşittir.
%20 KDV nasıl hesaplanır?
KDV hariç tutar 0,20 ile çarpılarak KDV, 1,20 ile çarpılarak KDV dahil fiyat bulunur. 1.000 TL için KDV 200 TL, KDV dahil fiyat 1.200 TL'dir.
KDV dahil fiyatı 0,80 ile çarpmak neden yanlış?
Çünkü %20, KDV dahil fiyatın değil KDV hariç tutarın yüzdesidir. 1.200 TL × 0,80 = 960 TL sonuç verir; doğru KDV hariç tutar 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir.
KDV tevkifatı nedir?
Satıcının hesapladığı KDV'nin tamamının veya bir kısmının alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine beyan edilmesidir. Örneğin KDV mükelleflerine ve belirlenmiş alıcılara verilen temizlik hizmetlerinde KDV'nin 9/10'u alıcı tarafından tevkif edilir.
Devreden KDV nedir?
Bir dönemde indirilecek KDV hesaplanan KDV'den fazlaysa aradaki fark, 3065 sayılı Kanun'un 29. maddesine göre sonraki dönemlere devreder ve kural olarak iade edilmez.
Kaynaklar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 1, 9, 10, 20, 24, 25, 28 ve 29 (yeni sekmede açılır)
- GİB: Güncel KDV Oranları (2007/13033 sayılı Karar ve ekli listeler) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, KDV oranlarında değişiklik (07.07.2023, 32241) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 2007/13033 sayılı Mal ve Hizmetlere Uygulanacak KDV Oranlarının Tespitine İlişkin Karar (30.12.2007, 26742) (yeni sekmede açılır)
- GİB: Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği (güncel metin, tevkifat bölümü I/C) (yeni sekmede açılır)
- GİB: KDV'de kısmi tevkifat uygulanan hizmetler ve tevkifat oranları (yeni sekmede açılır)
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 54 (fiyat etiketi) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.