Halka açıklık oranı nedir? Fiili dolaşım nasıl hesaplanır

Kısa cevap: Halka açıklık oranı, bir şirketin paylarından yatırımcılar arasında serbestçe el değiştirebilen kısmın sermayeye oranıdır. Borsa İstanbul'daki şirketler için bu oranın resmi ölçüsü fiili dolaşımdaki pay oranıdır (FDO). MKK, SPK'nın belirlediği kriterlere göre %10 ve üzeri ortakların, yöneticilerin, şirketin geri aldığı payların ve kısıtlı payların dışarıda bırakıldığı bu oranı 11 Eylül 2026'dan beri her gün hesaplar.

Bir şirketin borsada işlem görmesi, paylarının tamamının alınıp satılabildiği anlamına gelmez. Ana ortakların, yöneticilerin, kamu kurumlarının ya da şirketin kendisinin elindeki paylar çoğu zaman piyasaya gelmez. Halka açıklık oranı, piyasada gerçekten el değiştirebilecek pay miktarını ölçer ve endeks ağırlıklarından pazar geçişlerine kadar birçok kuralın girdisidir.

Türkiye'de bu ölçünün resmi adı fiili dolaşımdaki pay oranıdır. SPK kavramı Eylül 2026'da yeniden tanımladı; aşağıda Ekim 2026 itibarıyla geçerli kurallar anlatılıyor.

Halka açıklık oranı ile fiili dolaşımdaki pay oranı arasındaki fark

Gündelik kullanımda “halka açıklık oranı” farklı şeyler için kullanılır: halka arzda satılan payların sermayeye oranı, ortaklık yapısı tablosunda büyük ortakların dışında kalan “diğer” kısım ya da ana ortağın payı dışındaki her şey. Bu ölçüler aynı şirket için farklı sonuçlar verebilir.

SPK'nın 8 Eylül 2026 tarihli 2026/57 sayılı bülteninde yayımlanan 3 Eylül 2026 tarihli ve 54/1626 sayılı i-SPK.81.1 İlke Kararı'nda ise fiili dolaşımdaki pay, payları Borsa İstanbul Pay Piyasası'nda işlem gören şirketlerin halka açıklık oranlarını gösteren kavram olarak tanımlanır. Fiili dolaşımdaki pay oranı, MKK'nın izleyebildiği paylar üzerinden hesaplanan fiili dolaşımdaki pay adedinin MKK'nın izleyebildiği toplam pay adedine bölünmesiyle bulunur. Endeks kuralları, pazar ölçütleri ve SPK düzenlemeleri bu oranı kullanır.

Örnek (varsayımsal): 100 milyon paylı bir şirketin ortaklık yapısı şöyle olsun.

Pay sahibi	Pay (milyon)	Fiili dolaşımda mı?
Ana ortak holding	50	Hayır: %10 ve üzeri ortak
Yönetim kurulu üyesi	6	Hayır: yönetim kurulu üyesi
Serbest fon (katılma paylarının %40'ı holdingde)	5	2 milyonu hayır, 3 milyonu evet
Kurumsal yatırımcı	4	Evet: %10'un altında
Şirketin geri aldığı paylar	2	Hayır: geri alınan pay
Diğer yatırımcılar	33	Evet

Fiili dolaşımdaki pay 3 + 4 + 33 = 40 milyon, FDO %40'tır. Aynı şirket için “ana ortak dışındaki kısım” %50, ortaklık tablosundaki “diğer” kalemi %33 olarak okunabilir. Serbest fondaki dolaylı sahiplik kuralı olmasaydı oran %42 çıkardı.

Fiili dolaşımdaki pay nasıl hesaplanır? Eylül 2026 kriterleri

i-SPK.81.1 İlke Kararı'na göre şu paylar fiili dolaşımdaki pay tanımının dışında tutulur:

Kamu tüzel kişiliğinin mülkiyetindeki paylar,
Şirketin, kurucularının ve konsolidasyona tabi ilişkili kuruluşlarının payları,
Geri Alınan Paylar Tebliği (II-22.1) ve ilgili ilke kararları uyarınca geri alınan paylar,
Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların payları,
Yönetim ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdüre denk veya daha üst konumdakiler ile bunlara doğrudan bağlı genel müdür yardımcısı ve benzeri üst düzey yöneticilerin payları,
Şirketlerin sandık ve vakıflarının payları,
Teminat olarak verilen paylar (sermaye piyasası mevzuatı kapsamında özkaynak olarak verilenler, kredili işlemle alınıp teminata konu edilenler ve Takasbank piyasaları için verilenler hariç),
Hukuken kısıtlı olup alım satıma konu edilemeyen, yasaklı ve hacizli paylar,
Yurt dışı piyasalarda işlem gören paylar.

Kararda iki dolaylı sahiplik kuralı da yer alır. Dışarıda bırakılan paylara sahip kişilerin serbest fonlar (serbest özel fonlar dahil) ve borsada işlem gören halka açık şirketler aracılığıyla sahip olduğu paylar, fondaki veya şirketteki sahiplik oranları nispetinde fiili dolaşım dışında sayılır. %10 eşiği belirlenirken de bu dolaylı paylar aynı oranda hesaba katılır: doğrudan %8 payı olan bir ortak, sahibi olduğu serbest fon aracılığıyla %2'lik paya daha karşılık geliyorsa eşiğe ulaşmış sayılır.

MKK, 11 Eylül 2026'dan itibaren fiili dolaşımdaki pay adedini ve oranını günlük olarak hesaplayıp kamuya duyurur. Payları borsada işlem gören şirketler, kriterlere giren kişilerin kimlik ve unvan bilgilerini her ayın ilk iş günü MKK'ya bildirir; MKK'nın 10 Eylül 2026 tarihli 1074 sayılı Genel Mektubu'na göre bilgiler değişmemiş olsa bile her ay yeniden girilir. Karar, fiili dolaşıma ilişkin 2010, 2011, 2014 ve Haziran 2026 tarihli önceki kurul kararlarını yürürlükten kaldırmıştır.

Oran fiyat hareketiyle değil, pay sahipliğindeki değişimle oynar. Ana ortağın pay satması, şirketin pay geri alımı, bir yatırımcının payının %10'u aşması, yönetici değişiklikleri, payların teminata verilmesi veya teminattan çıkması ve sermaye artırımında yeni payların kime gittiği FDO'yu değiştirir.

Fiili dolaşım oranı nereden takip edilir?

Ekim 2026 itibarıyla güncel oranlar, MKK'nın Veri Analiz Platformu'nda (VAP) “Saklama Verileri” başlığı altındaki Fiili Dolaşım Raporu'ndan izlenir. Rapor, belirli bir tarihteki tüm şirketleri ya da tek bir şirketi tarih aralığıyla gösterecek şekilde alınabilir; oranlar bir önceki güne ait bakiyeler üzerinden hesaplanır.

Aynı oran farklı sistemlerde farklı sıklıkla güncellendiği için kaynaklar arasında farklar görülebilir:

Kullanım yeri	Güncelleme
MKK Fiili Dolaşım Raporu	Günlük
BIST pay endeksleri	Haftanın son iş günü verisi izlenir; oran %50 veya altındaysa 5 puan, üzerindeyse 10 puan değişince sonraki haftanın üçüncü işlem günü güncellenir
Borsa İstanbul işlem sistemindeki halka açıklık oranları	Pay Piyasası Prosedürü'ne göre aylık
Pazar değerlendirmeleri	Yılda en az iki kez yapılan dönemsel değerlendirmede

Ortaklık yapısındaki değişiklikler KAP'tan da izlenir. Aynı SPK bülteninde yayımlanan i-SPK.15.2 İlke Kararı'yla 11 Eylül 2026 gün sonundan itibaren, payların veya oy haklarının belirli oranlara ulaşması ya da altına düşmesi hâlinde yapılan açıklamaların alt sınırı %3'e indirildi. MKK, doğrudan %3 veya daha fazla paya ya da oy hakkına sahip olanları ve serbest fonlar ile halka açık şirketler üzerinden dolaylı sahiplikler de hesaba katıldığında %10 veya daha fazla paya sahip olanları gösteren tabloları değişiklik olduğunda derhal günceller; dolaylı sahiplik verileri bilgi amaçlı yayımlanır. Bu bildirimlerin nasıl okunacağı KAP bildirimleri yazısında anlatılıyor.

Halka açıklık oranı endeks ağırlığını nasıl etkiler?

Borsa İstanbul'un piyasa değeri ağırlıklı pay endekslerinde, BIST 100 dahil, her pay piyasa değerinin endekste kullanılan fiili dolaşımdaki pay oranıyla (kural setindeki kısaltmasıyla FDPO) çarpımıyla, yani halka açık piyasa değeriyle ağırlıklandırılır. Kural setine göre FDPO %1 ve üzerindeyse tam sayı hassasiyetinde kullanılır. Endekse seçimde de ortalama halka açık piyasa değeri sıralaması esas alındığından, FDO'su düşük bir şirket büyük bir piyasa değerine sahip olsa bile sıralamada geride kalabilir. Hesaplamanın ayrıntıları BIST 100 endeksi yazısında yer alıyor.

Örnek (varsayımsal): Bir payın piyasa değeri 40 milyar TL, endekste kullanılan FDPO'su %40 olsun; halka açık piyasa değeri 16 milyar TL'dir. Endeksteki tüm payların halka açık piyasa değeri toplamı 800 milyar TL ise ağırlığı %2'dir. MKK'nın ilan ettiği oran %33'e inerse değişim 7 puandır; oran %50'nin altında olduğu için 5 puanlık eşik aşılmıştır ve endeksteki oran takip eden haftanın üçüncü işlem günü güncellenir. Fiyat değişmese bile halka açık piyasa değeri 13,2 milyar TL'ye, ağırlık yaklaşık %1,66'ya iner. Bu endeksi birebir izleyen bir fonun da portföyündeki payı aynı oranda azaltması gerekir.

Borsaya kabul ve pazarlarda asgari halka açıklık şartları

Borsa İstanbul Kotasyon Yönergesi'nin 21 Eylül 2026 tarihli 13 numaralı revizyonuna göre payların ilk kotasyonunda, halka arz edilen payların nominal değerinin sermayeye oranı Yıldız Pazar için en az %10, Ana Pazar için en az %20, Alt Pazar için en az %25 olmalıdır. Yıldız Pazar başvurularında halka arz edilen payların piyasa değeri 6 milyar TL'nin üzerinde ve nominal değerlerinin sermayeye oranı %6'dan büyükse %10 şartı aranmaz. Halka arzda sermayenin %10'u ve üzerine karşılık gelen pay alan yatırımcıların payları ile yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerin aldığı paylar bu oranın ve halka açık kısmın piyasa değerinin hesabına katılmaz. Süreç halka arz nasıl alınır yazısında anlatılıyor.

İşlem görmeye başladıktan sonra pazar, Pay Piyasası Yönergesi'nin (21 Eylül 2026 tarihli 18 numaralı revizyon) 37. maddesindeki ölçütlere göre yılda en az iki kez yeniden değerlendirilir:

Ölçüt	Yıldız Pazar	Ana Pazar
Piyasa değeri	6 milyar TL'den büyük	1 milyar TL'den büyük
Fiili dolaşımdaki payların piyasa değeri	1 milyar TL'den büyük	400 milyon TL'den büyük
Fiili dolaşım oranı	%10'dan büyük	%10'dan büyük

Aynı maddeye göre FDO'su %5'in altında olan paylar Piyasa Öncesi İşlem Platformu'na (PÖİP) alınabilir; endeks kural setine göre PÖİP'teki paylar BIST pay endekslerine dahil edilmez. Yönergedeki diğer ölçütler ve pazarların işlem esasları Borsa İstanbul pazarları yazısında ele alınıyor.

FDO, ortakların borsa dışı satışlarını da sınırlar. SPK'nın 31 Ağustos 2026 tarihli ve 53/1590 sayılı i-SPK.128.31.a İlke Kararı'na göre Pay Tebliği'nin (VII-128.1) 27. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki kişiler, herhangi bir 12 aylık dönemde, FDO'su %50'nin üzerindeki şirketlerde sermayenin %2'sinden, %50 ve altındaki şirketlerde %4'ünden fazlasını özel emir, Toptan Satışlar Pazarı veya virman yoluyla borsa dışında satamaz; satış tarihindeki FDO esas alınır. Bu oranları aşan devirler ancak SPK'nın onayladığı bir pay satış bilgi formuyla yapılabilir. BIST 30 şirketleri ile yönetim hâkimiyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Varlık Fonu veya kamu kurumlarına ait şirketler bu sınırlamaya tabi değildir.

Düşük halka açıklık likiditeyi ve oynaklığı nasıl etkiler?

Halka açık kısım küçük olduğunda piyasada alınıp satılabilecek pay miktarı da azdır. Emir defterinin her fiyat kademesinde bekleyen miktarlar sınırlı kalır ve belirli büyüklükteki bir emir fiyatı daha fazla hareket ettirebilir. Aynı haber, halka açık kısmı dar bir payda daha sert fiyat tepkisine yol açabilir.

Örnek (varsayımsal): İki şirketin piyasa değeri 10'ar milyar TL olsun. A'nın FDO'su %8, B'ninki %60'tır; halka açık piyasa değerleri sırasıyla 0,8 milyar ve 6 milyar TL'dir. 50 milyon TL'lik bir alım, A'nın halka açık kısmının %6,25'ine, B'ninkinin yaklaşık %0,83'üne denk gelir. Aynı tutar A'da emir defterinde çok daha fazla kademe tüketebilir.

Pay Piyasası Yönergesi'ndeki pazar ölçütlerinde FDO ve halka açık piyasa değeri, likidite ve volatilite ölçütleriyle birlikte yer alır. Yine de yüksek FDO tek başına likiditeyi garanti etmez; işlem hacmi ve yatırımcı ilgisi de belirleyicidir. Düşük FDO da şirketin finansal durumu hakkında hüküm vermez; birçok şirkette kontrol ana ortakta kalacak şekilde sınırlı bir kısım halka arz edilir. Oran, fiyat hareketlerini ve endeks ağırlığını yorumlarken kullanılan bir bağlam bilgisidir.

Hisseleri akıllı listelerle süzün

Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.

Fiva'yı inceleyin Beta programına katılın

Sık sorulan sorular

Halka açıklık oranının yüksek olması iyi mi?

Tek başına iyi ya da kötü değildir. Yüksek oran genellikle daha geniş bir alıcı-satıcı tabanı ve endekste daha yüksek ağırlık anlamına gelir; düşük oran kontrolün ana ortakta yoğunlaştığını ve fiyatın daha küçük işlemlerle hareket edebileceğini gösterir. Şirketin finansal durumu ayrıca incelenir.

Fiili dolaşım oranı halka arzdaki orandan neden farklı olur?

Halka arzdan sonra ortaklar pay satabilir, şirket pay geri alabilir, yöneticiler veya %10'u aşan yatırımcılar pay edinebilir. Fiili dolaşım kriterleri teminattaki payları ve serbest fonlar ile halka açık şirketler üzerinden dolaylı sahiplikleri de dışarıda bıraktığı için oran halka arzdaki satış oranından farklılaşabilir.

Fiili dolaşım oranı ne sıklıkla güncellenir?

MKK, 11 Eylül 2026'dan itibaren oranı günlük olarak hesaplayıp yayımlar. BIST endeksleri ise haftalık veriyi izler ve endekste kullanılan oranı yalnızca belirlenen eşikleri aşan değişikliklerde günceller.

Fiili dolaşım oranı %5'in altına düşerse ne olur?

Pay Piyasası Yönergesi'ne göre FDO'su %5'in altında olan paylar Piyasa Öncesi İşlem Platformu'na alınabilir. Bu platformdaki paylar BIST pay endekslerine dahil edilmez.

Bir şirketin fiili dolaşım oranı nereden öğrenilir?

MKK'nın Veri Analiz Platformu'ndaki (vap.org.tr) Fiili Dolaşım Raporu'ndan tarih veya şirket bazında sorgulanabilir. Ortaklık yapısındaki değişiklikler ise KAP'taki pay sahipliği bildirimlerinden izlenir.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.