Kısa cevap: MKK, açılımıyla Merkezi Kayıt Kuruluşu, borsadaki paylar, fonlar ve tahviller gibi kaydi sermaye piyasası araçlarını yatırımcı bazında elektronik ortamda kaydeden ve saklayan kuruluştur. Her yatırımcıya tek bir MKK sicil numarası verilir. MKK ücretlerini yatırımcıdan değil banka ve aracı kurum gibi üyelerinden alır; Ekim 2026 itibarıyla geçerli 26 Şubat 2026 tarihli tarifedeki hesap bakım ve saklama ücretleri, kurumun kendi tarifesine göre yatırımcıya yansıtılabilir.
Bir aracı kurumdan alınan hisse kurumun ekranında görünür, ama payın hukuken kime ait olduğunu gösteren kayıt MKK'dadır. Hesap ekstresinde “MKK ücreti” veya “saklama ücreti” diye bir kalem görülmesi ya da bir şirketin KAP açıklaması: bunların hepsi aynı kuruluşa dayanır.
Bu yazı MKK'nın görevini, kaydi sistemin işleyişini, sicil numarasını ve MKK ücretlerinin nereden kaynaklandığını anlatır. MKK'nın yatırımcı uygulamasının kullanımı ayrıca e-YATIRIMCI yazısında ele alınıyor.
MKK nedir, ne iş yapar?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (SPKn) 81. maddesine göre Merkezi Kayıt Kuruluşu, sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri yapmak, bu araçları ve bunlara bağlı hakları elektronik ortamda üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden izlemek ve merkezi saklamasını yapmak üzere kurulmuş anonim şirkettir. Kanun'un 80. maddesi, kaydileştirilen sermaye piyasası araçlarının merkezi saklama kuruluşunun MKK olduğunu ayrıca belirtir.
MKK'ya göre kuruluş 2001'de kuruldu; ortakları Borsa İstanbul, Takasbank ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'dir (TSPB). Gözetim ve denetim mercii SPK'dır (md. 81/6). Kanun MKK'ya kayıt dışında şu görevleri de verir (md. 81/3):
- Şirketler ile ortakları ve yatırımcıları arasında iletişim için elektronik bir platform kurmak (kurumsal yönetim hizmetleri),
- Sermaye piyasası verilerini tek noktada toplayan bir veri bankası oluşturmak,
- İlgili mevzuata göre yetkilendirilmek kaydıyla lisanslı depoların düzenlediği ürün senetlerini kayden izlemek,
- Kurul'un verdiği diğer görevleri yürütmek.
Önemli bir sorumluluk hükmü de vardır: MKK ve üyeleri, kayıtların yanlış tutulmasından dolayı hak sahiplerinin uğrayacağı zararlardan kusurları oranında sorumludur (md. 81/5).
Kaydi sistem nasıl çalışır?
SPKn'nin 13. maddesine göre sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmadan elektronik ortamda kayden ihracı esastır. MKK'ya göre yatırım fonları 25 Nisan 2005'te, borsada işlem gören paylar 28 Kasım 2005'te topluca kaydileştirildi; bu tarihten sonra yeni araçlar baştan kaydi olarak ihraç edildi. Pay sahibinin haklarının bu kayda nasıl bağlandığı hisse senedi nedir yazısında anlatılıyor.
Sistem üye ve hesap yapısıyla çalışır:
- Üyeler: Aracı kurumlar, bankalar, portföy yönetim şirketleri ve ihraççılar MKK üyesidir. Yatırımcı MKK'nın doğrudan üyesi değildir.
- Hesap açma: SPK'ya göre yatırımcı hesapları Merkezi Kayıt Sistemi'nde yatırım kuruluşları tarafından açılır. MKK'ya göre yatırımcı MKK sisteminde doğrudan hesap açamaz, kapatamaz ve işlem yapamaz; bunlar hesabın bulunduğu kurum üzerinden yapılır.
- Yansıma: Ekim 2026 itibarıyla pay piyasasında takas T+2'dir; MKK'ya göre borsada alınan paylar işlemden iki iş günü sonra MKK sistemine yansır. Takasın nasıl yapıldığı Takasbank yazısında anlatılıyor.
- Haciz ve tedbir: Kayden izlenen paylara ilişkin tedbir ve haciz gibi talepler yalnızca MKK üyeleri tarafından yerine getirilir (md. 13).
Bu yapı, aracı kurumun ekranındaki bakiyeyi bağımsız bir kayıtla karşılaştırma imkânı verir. Payların kurumun malvarlığından ayrı tutulması ve kurum batarsa ne olacağı aracı kurum ve Yatırımcı Tazmin Merkezi yazılarında ele alınıyor.
MKK sicil numarası nedir, nereden öğrenilir?
SPK'ya göre Merkezi Kayıt Sistemi'nde her yatırımcı için ayrı ve tek bir sicil numarası üretilir. Numara, bir yatırım kuruluşunda ilk yatırım hesabı açıldığında oluşur; aynı kişinin farklı kurumlarda açtığı bütün hesaplar bu numaraya bağlanır. Kurum değiştirmek veya yeni hesap açmak yeni bir sicil numarası doğurmaz.
MKK'ya göre sicil bilgisi, yatırımcının MKK'daki hesaplarını kontrol edebilmesi için SPK düzenlemeleri uyarınca oluşturulur ve kendisine bildirilir. Sicil numarası şu yollarla öğrenilebilir:
- e-YATIRIMCI: e-Devlet ile giriş yapıldığında kimlik ve sicil bilgileri uygulamada görünür. Uygulamaya MKK sicil numarası ve şifresiyle de girilebilir.
- MKK bildirimi: İlk hesap açılışında yatırımcıya gönderilen bilgilendirme.
Sicil numarası tek başına işlem yetkisi vermez; e-YATIRIMCI'dan alım satım yapılmaz. Yine de şifreyle birlikte hesap bilgilerine erişim sağladığı için şifre kimseyle paylaşılmaz. Hiç yatırım hesabı açmamış birinin sicil numarası yoktur.
MKK ücreti nedir? Tarifedeki kalemler
MKK'nın ücret tarifesi, MKK Yönetmeliği'nin 28. maddesine dayanır. Tarifenin genel esaslarına göre ücretler aylık olarak üye bazında tahakkuk ettirilir ve izleyen ayın 15'ine kadar ödenir; ücretlere BSMV dahil değildir. MKK'nın kendi açıklaması da aynı yöndedir: MKK komisyonlarını yatırımcılardan değil, üyelerinden (yatırım kuruluşları, bankalar ve ihraççılar) tahsil eder; üyeler bu ücretleri yatırımcıya yansıtabilir.
Bu nedenle ekstrede görülen “MKK ücreti”, “MKK masrafı” veya “saklama ücreti”, MKK'nın kuruma kestiği ücretin kurum tarafından müşteriye yansıtılmış hâlidir. Yansıtılıp yansıtılmadığı, hangi tutarla ve hangi sıklıkla yansıtıldığı kurumun ücret tarifesinde ve çerçeve sözleşmede yazar. MKK'nın 26 Şubat 2026 tarihli tarifesinde yatırımcı hesaplarıyla ilgili başlıca kalemler şunlardır:
| Kalem | Ücret | Açıklama |
|---|---|---|
| Hesap açma | 17,7492 TL | Üyenin açtığı hesap başına |
| Yatırımcı bilgilendirme hizmeti | 55,6841 TL | MKK'da adına ilk kez sicil açılan yatırımcının ücretsiz bilgilendirme ve blokaj gibi hizmetlerden yararlanabilmesi için |
| Hesap bakım | Günlük 0,1091 TL | Saklama bakiyesinin piyasa değeri 1.000 TL ve üzeri olan hesaplardan |
| Saklama (borsada işlem görebilir paylar) | Yıllık on binde 0,8 | Piyasa değeri üzerinden, günlük bakiyelerle hesaplanır |
| Saklama (yatırım fonları) | Yıllık on binde 1 | Pay adedi × pay fiyatı üzerinden |
| Borsa alım satım kaydı | Kayıt başına 0,2083 TL | Hesap ve menkul kıymet bazında oluşan her borç ve alacak kaydı için |
Tarifeye göre Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın ihraç ettiği devlet iç borçlanma senetleri ve kira sertifikalarının üyelerin hesaplarında gün sonunda kalan bakiyeleri için saklama ücreti alınmaz. TEFAS'ta yapılan fon alım satımlarından TEFAS ücret tarifesi dışında ek bir MKK ücreti alınmaz. Tarife her yıl ocak ayında yeniden değerlendirilir; bazı limitler yeniden değerleme oranıyla artırılır. Bu nedenle tutarlar ileriki yıllar için geçerli kabul edilmemeli, MKK'nın Tarife sayfasındaki güncel belge kontrol edilmelidir.
MKK masrafı yıllık ne kadar tutar? Örnek hesap
Varsayımsal örnek: Bir yatırımcının iki farklı aracı kurumda birer yatırım hesabı olsun; iki hesaptaki payların toplam piyasa değeri yıl boyunca 200.000 TL'de sabit kalsın ve her hesabın değeri 1.000 TL'nin üzerinde olsun. Yıl içinde borsada toplam 40 alım satım kaydı oluşsun. Ücretin her gün işlediği varsayılmıştır.
- Hesap bakım: 2 hesap × 0,1091 TL × 365 gün = 79,64 TL
- Saklama: 200.000 TL × on binde 0,8 = 16,00 TL
- Alım satım kaydı: 40 × 0,2083 TL = 8,33 TL
- Toplam: yaklaşık 103,97 TL (BSMV hariç)
Bu tutar MKK'nın üyelere kestiği ücretlerin bu yatırımcıya düşen payıdır. Yatırımcının ekstresinde görülecek tutar, kurumların bu ücreti yansıtıp yansıtmamasına, BSMV eklenmesine ve kurumun kendi hesap işletim ücretine göre farklı olabilir. Tüm rakamlar varsayımsaldır.
Örnek iki sonuç gösterir. Birincisi, hesap bakım ücreti hesap sayısıyla artar: kullanılmayan ama içinde 1.000 TL'nin üzerinde kıymet bulunan her hesap ayrı ücret doğurur. İkincisi, saklama ücreti portföy büyüdükçe artar ama oranı düşüktür. MKK'ya göre kullanılmayan bir hesabın MKK kayıtlarında pasif konuma getirilmesi, hesabın bulunduğu kuruma talimat verilerek sağlanabilir. Aracı kurum komisyonu, borsa payı ve diğer işlem masrafları borsa komisyon oranları yazısında ele alınıyor.
MKK'nın diğer hizmetleri: KAP, e-GKS ve e-YATIRIMCI
MKK yalnızca kayıt tutmaz; yatırımcının günlük olarak kullandığı birkaç platform da MKK tarafından işletilir:
- KAP: Kamuyu Aydınlatma Platformu'nun işletimi MKK tarafından yürütülür. Şirketlerin özel durum açıklamaları, finansal raporları ve fon bildirimleri burada yayımlanır; okuma yöntemi KAP bildirimleri nasıl okunur yazısında.
- e-GKS: Payları borsada işlem gören şirketlerin genel kuruluna elektronik ortamda katılma ve oy kullanma sistemi.
- e-YATIRIMCI ve Yatırımcı Bildirim Servisi: Farklı kurumlardaki hesapların tek ekranda görülmesini, hesap hareketlerinin bildirimle izlenmesini ve paylara yatırımcı blokajı konmasını sağlar. MKK'ya göre uygulamanın kullanımı ile SMS ve e-posta bildirimleri ücretsizdir.
- Veri hizmetleri: e-VERİ veri bankası ve türev işlem raporlama platformu e-VEDO.
- Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi (KVMKS): MKK'nın tanıtımına göre geliştirme çalışmaları 2025'te başlayan bu sistemle yatırımcıların kripto varlık bakiyelerini izleyebilmesi de mümkün olacak.
Vefat eden bir yakının hisselerinin araştırılması da MKK üzerinden yapılır: MKK'ya göre veraset ilamı, kimlik fotokopisi ve dilekçeyle MKK'ya bizzat veya noter aracılığıyla başvurulur.
MKK ile Takasbank farkı nedir?
İki kuruluş aynı işlemin farklı adımlarında görev alır ve sık karıştırılır:
| Ölçüt | MKK | Takasbank |
|---|---|---|
| Kanuni rolü | Merkezi kayıt ve merkezi saklama kuruluşu (SPKn md. 80, 81) | Merkezi takas kuruluşu ve merkezi karşı taraf (SPKn md. 77, 78) |
| Ne yapar? | Payın kimin adına kayıtlı olduğunu tutar | Alıcının parasını ve satıcının payını el değiştirir |
| Yatırımcının gördüğü yüz | e-YATIRIMCI, sicil numarası, KAP | Takas tarihi, TEFAS'ın işleyişi |
| Statü | Anonim şirket | Banka |
Takas süresindeki değişiklik iki kuruluşu birlikte etkiler. Ekim 2026 itibarıyla pay piyasasında takas T+2'dir. MKK'nın Borsa İstanbul duyurularına atıf yapan 30 Mart 2026 tarihli duyurusuna göre takas süresinin T+2'den T+1'e kısaltılmasına yönelik çalışmaların 31 Aralık 2026 itibarıyla tamamlanması hedefleniyor; duyuruda yürürlük tarihi yer almıyor. Geçişle birlikte nakit kâr payı ve sermaye artırımı gibi hak kullanımlarında ödeme günü de T+2'den T+1'e çekilecek.
Hisseleri akıllı listelerle süzün
Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
MKK sicil numarası nereden öğrenilir?
Sicil numarası ilk yatırım hesabı açıldığında oluşur ve yatırımcıya bildirilir. e-Devlet ile e-YATIRIMCI'ya girildiğinde uygulamanın kimlik ve sicil bilgileri alanında görülür.
MKK ücreti neden kesilir?
MKK hesap açma, hesap bakım, saklama ve işlem kaydı gibi hizmetler için ücretini banka ve aracı kurum gibi üyelerinden alır. Kurumlar bu ücretleri kendi tarifelerine göre yatırımcıya yansıtabilir; ekstredeki MKK ücreti bu yansıtmadır.
MKK hesap bakım ücreti ne kadar?
MKK'nın 26 Şubat 2026 tarihli tarifesine göre saklama bakiyesinin piyasa değeri 1.000 TL ve üzeri olan hesaplar için günlük 0,1091 TL'dir; BSMV dahil değildir ve ücret üyeye tahakkuk eder. Yatırımcıya yansıyan tutar kurumun tarifesine bağlıdır.
MKK'da hesap kapatılabilir mi?
MKK'ya göre yatırımcı MKK sisteminde doğrudan hesap açamaz ve kapatamaz. Kullanılmayan bir hesap, hesabın bulunduğu kuruma verilen talimatla pasif konuma getirilir.
e-YATIRIMCI ücretli mi?
Hayır. MKK'ya göre e-YATIRIMCI web ve mobil uygulamasının kullanımı ile SMS ve e-posta bildirimleri ücretsizdir.
MKK devlet kurumu mu?
Hayır. 6362 sayılı Kanun'a göre MKK özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir anonim şirkettir; ortakları Borsa İstanbul, Takasbank ve TSPB'dir. Gözetim ve denetim mercii SPK'dır.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, madde 13, 77, 78, 80 ve 81 (yeni sekmede açılır)
- MKK: Biz kimiz (kuruluş, kaydileştirme tarihleri, hizmetler) (yeni sekmede açılır)
- MKK: Ortaklarımız (yeni sekmede açılır)
- MKK: Ücret Tarifesi (26.02.2026) (yeni sekmede açılır)
- MKK: Tarife sayfası (yeni sekmede açılır)
- MKK: Merak ettikleriniz (ücretlerin üyelerden tahsili, hesap açma ve kapama, T+2 yansıma, vefat) (yeni sekmede açılır)
- MKK: Merkezi saklama (yeni sekmede açılır)
- MKK: KAP Kamuyu Aydınlatma Platformu (yeni sekmede açılır)
- MKK: Pay takas süresinin T+2'den T+1'e kısaltılması projesi hakkında duyuru (30.03.2026) (yeni sekmede açılır)
- SPK: Yatırımların takibi (MKK ve sicil numarası) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.