Kısa cevap: Hisse senedi, mevzuattaki adıyla pay, bir anonim şirketin sermayesinin belirli bir bölümünü temsil eden ve sahibini şirkete ortak yapan menkul kıymettir. Pay sahibi şirketin alacaklısı değil ortağıdır: dağıtılmasına karar verilen kâra katılır, genel kurulda oy kullanır, sermaye artırımında yeni pay alma (rüçhan) hakkına sahiptir. Borsa İstanbul'da işlem gören paylar kâğıda basılmaz; Ekim 2026 itibarıyla MKK'da yatırımcı adına kayden izlenir.
Gündelik dilde hisse senedi denen kavram, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda (SPKn) pay olarak geçer. TTK'nın 329. maddesine göre anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan şirkettir; pay bu sermayenin bir parçasıdır. SPKn'nin 3. maddesi de payları menkul kıymetler arasında sayar.
Aşağıda payın nominal değeri ile borsa fiyatı arasındaki fark, payların nerede tutulduğu, pay sahibinin kanuni hakları, imtiyazlı paylar ve pay ile tahvil arasındaki fark Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre anlatılıyor. Örnekler varsayımsaldır; hesap açma ve emir verme adımları borsada hisse nasıl alınır yazısında yer alıyor.
Hisse senedi, pay ve pay senedi aynı şey mi?
Üç ifade aynı ortaklık ilişkisini anlatır, ancak hukuki karşılıkları farklıdır. Pay, sermayenin bölündüğü birimdir ve ortaklık haklarının kaynağıdır. Pay senedi, bu payın kâğıda bağlanmış hâlidir; TTK nama ve hamiline yazılı pay senetlerini ayrı ayrı düzenler. Hisse senedi ise uygulamada ikisinin yerine kullanılan genel addır.
Borsada işlem gören paylarda kâğıt senet aşaması yoktur. SPKn'nin 13. maddesine göre sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracı esastır; kaydi araçlar nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izlenir. Kaydileştirme kararından sonra teslim edilmeyen basılı senetler borsada işlem göremez ve aracı kurumlar bunların alım satımına aracılık edemez.
Pay sahibinin sorumluluğu sınırlıdır. TTK'nın 329. maddesine göre pay sahipleri yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payı ile ve şirkete karşı sorumludur; şirketin borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulmazlar. Bedeli ödenmiş payı borsadan alan yatırımcı için en kötü durum, payın değerinin sıfıra inmesidir.
Nominal değer ile piyasa fiyatı arasındaki fark
Nominal (itibari) değer, payın esas sözleşmede yazan değeridir. TTK'nın 476. maddesine göre bir payın itibari değeri en az bir kuruştur. Borsa İstanbul'da ise hesap birimi 1 TL nominaldir: Pay Piyasası Prosedürü'nün 21 Eylül 2026 tarihli 54. revizyonuna göre tüm pay işlemlerinde 1,00 TL nominal = 1 adet = 1 lot eşitliği uygulanır ve Borsa'nın ilan ettiği fiyat, 1 TL nominal değerli payın piyasa fiyatıdır.
Piyasa fiyatı alıcı ve satıcıların emirleriyle oluşur; nominal değerle doğrudan bağı yoktur. Nominal değer ise birkaç hesapta belirleyicidir: çıkarılmış sermaye pay sayısını, KAP'taki kâr payı açıklamalarında geçen brüt oran nominal değere göre ödenecek tutarı, bedelli sermaye artırımlarında ise çoğu zaman rüçhan hakkı kullanım fiyatını gösterir. Fiyat ile pay sayısının çarpımı piyasa değerini verir.
Örnek (varsayımsal): Çıkarılmış sermayesi 250.000.000 TL olan bir şirketin payları borsada 250 milyon lot olarak izlenir ve 1 lot 64,00 TL'den işlem görmektedir; piyasa değeri 250 milyon × 64 = 16 milyar TL'dir. 500 lot alan bir yatırımcının nominal değeri 500 TL, piyasa değeri 32.000 TL olan payı vardır.
Şirket nominal değere göre brüt %80 nakit kâr payı dağıtırsa pay başına brüt tutar 0,80 TL'dir. Yatırımcıya 400 TL brüt kâr payı düşer; Ekim 2026 itibarıyla gerçek kişiler için uygulanan %15 stopajla 60 TL kesilir ve hesaba 340 TL net geçer. Fiyata göre brüt verim 0,80 ÷ 64 = %1,25'tir. Şirket ayrıca %40 oranında bedelli sermaye artırımı yapar ve kullanım fiyatı 1 TL olursa yatırımcı 200 yeni pay için 200 TL öder.
Paylar nerede tutulur? MKK ve kayden izleme
SPKn'nin 81. maddesine göre Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), kaydileştirilen sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hakları üyeler ve hak sahipleri itibarıyla elektronik ortamda kayden izler ve bu araçların merkezi saklamasını yapar. Aracı kurumun ekranında görünen her lot, MKK'da yatırımcının sicil numarasına bağlı bir hesapta da kayıtlıdır; bu kaydın yatırımcı tarafından nasıl kontrol edildiği e-YATIRIMCI yazısında anlatılıyor.
SPKn'nin 13. maddesi kayden izlemeye üç hukuki sonuç bağlar:
- Hakların ileri sürülmesi: Kaydi paylar üzerindeki haklar üçüncü kişilere karşı ileri sürülürken MKK'ya yapılan bildirim tarihi esas alınır.
- Pay defteri: Payların devri şirketin pay defterine kaydedilirken ilgililerin başvurusu aranmaz; MKK'da izlenen kayıtlar esas alınır.
- Tedbir ve haciz: Kayden izlenen paylara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri idari ve adli talepler yalnızca MKK üyeleri tarafından yerine getirilir.
Payların aracı kurumun malvarlığından ayrı tutulması ve kurumun mali sıkıntıya düşmesi hâlinde ne olacağı aracı kurum yazısında ele alınıyor.
Pay sahibinin hakları nelerdir?
Pay sahibinin hakları TTK'da düzenlenir; payları borsada işlem gören halka açık ortaklıklarda SPKn ve SPK tebliğleri ek kurallar getirir. Başlıca haklar şunlardır:
| Hak | Dayanak | Uygulamada |
|---|---|---|
| Kâr payı | TTK md. 507, SPKn md. 19 | Dağıtılmasına karar verilen kârdan payı oranında pay almak |
| Oy ve genel kurula katılma | TTK md. 434, SPKn md. 30 | Payların itibari değeriyle orantılı oy; katılım MKK listesine göre |
| Yeni pay alma (rüçhan) | TTK md. 461, SPKn md. 18 | Sermaye artırımında yeni payları mevcut pay oranında almak; hak devredilebilir |
| Bilgi alma ve inceleme | TTK md. 437 | Finansal tablolar ve faaliyet raporu genel kuruldan en az 15 gün önce incelemeye açılır |
| Azlık hakları | TTK md. 411, SPKn md. 29 | Halka açık şirkette sermayenin %5'i genel kurul çağrısı ve gündem maddesi isteyebilir |
| Tasfiye payı | TTK md. 507 ve 543 | Şirket sona ererse borçlar ödendikten sonra kalan varlığa payı oranında katılmak |
| Ayrılma hakkı | SPKn md. 24 | Önemli nitelikteki işlemlere olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten ortağın paylarını şirkete satması |
Kâr payı hakkı
SPKn'nin 19. maddesine göre halka açık ortaklıklar kârlarını genel kurulun belirlediği kâr dağıtım politikası çerçevesinde dağıtır; kâr payı, dağıtım tarihindeki mevcut payların tümüne, ihraç ve iktisap tarihlerine bakılmaksızın eşit olarak ödenir. Kâr Payı Tebliği'ne (II-19.1) göre dağıtıma en geç kararın verildiği genel kurulun yapıldığı hesap dönemi sonunda başlanır ve kâr payı taksitle de ödenebilir. Hak, dağıtılmasına karar verilmiş kâr üzerindedir: şirket kâr etse bile genel kurul dağıtım yapmamaya karar verebilir.
Oy hakkı ve genel kurul
TTK'ya göre tek bir paya sahip olan pay sahibi de en az bir oy hakkına sahiptir. Halka açık ortaklıklar genel kurulu KAP'ta ve internet sitelerinde, toplantıdan en az üç hafta önce yayımlanan ilanla toplantıya çağırır. Katılım hakkı payların bir kuruluşa depo edilmesi şartına bağlanamaz; toplantıya, MKK'dan alınan pay sahipleri listesine göre hazırlanan hazır bulunanlar listesinde adı olanlar katılır. TTK'nın 1527. maddesine göre payları borsaya kote şirketlerde genel kurula elektronik ortamda katılma ve oy verme sistemi zorunludur; SPKn'ye göre bu katılım MKK'nın sağladığı elektronik ortamda yapılır.
Rüçhan, bilgi alma ve azlık hakları
Rüçhan hakkı, yeni çıkarılan payları mevcut payların sermayeye oranında alma hakkıdır ve devredilebilir. Kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık ortaklıklarda yönetim kurulu, esas sözleşmeyle yetkilendirilmişse bu hakkı kısıtlayabilir; SPKn'ye göre bu yetki pay sahipleri arasında eşitsizlik yaratacak şekilde kullanılamaz. Hakkın borsada nasıl kullanıldığı bedelli sermaye artırımı yazısında anlatılıyor. Bilgi alma ve inceleme hakkı esas sözleşmeyle veya şirket organlarının kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz. Halka açık şirketlerde sermayenin yirmide birini temsil eden pay sahipleri, yönetim kurulundan genel kurulu toplantıya çağırmasını veya gündeme madde eklemesini noter aracılığıyla isteyebilir.
İmtiyazlı paylar: A grubu ve B grubu ne demek?
TTK'nın 478. maddesine göre imtiyaz; kâr payı, tasfiye payı, rüçhan ve oy hakkı gibi haklarda bazı paylara esas sözleşmeyle tanınan üstün haktır. Borsadaki şirketlerde pay grupları genellikle A, B gibi harflerle adlandırılır. Sık görülen yapıda bir grup oyda veya yönetim kuruluna aday göstermede imtiyaz taşır ve borsada işlem görmez; diğer grup borsada işlem görür.
- Oyda imtiyaz: Bir paya en çok 15 oy hakkı tanınabilir; bu sınırdan ancak mahkeme kararıyla istisna sağlanabilir. Oyda imtiyaz esas sözleşme değişikliği ile ibra ve sorumluluk davası açılması kararlarında kullanılamaz (TTK md. 479).
- Yönetim kurulunda temsil: Belirli pay gruplarına yönetim kurulu üyesi seçme veya aday gösterme hakkı tanınabilir. Halka açık şirketlerde bu yolla tanınan temsil hakkı yönetim kurulu üye sayısının yarısını aşamaz ve bu paylar imtiyazlı sayılır (TTK md. 360).
- Kâr payı imtiyazı: Bir gruba kârdan öncelikli veya daha yüksek pay verilebilir; Kâr Payı Tebliği'ne göre bunun için esas sözleşmede hüküm bulunması zorunludur.
SPKn'nin 28. maddesi iki ek kural koyar: ilk halka arzda mevcut tüm imtiyazların şeffaf ve anlaşılır biçimde kamuya duyurulması zorunludur; üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklarda oy ve yönetim kurulunda temsil imtiyazları, kamuya ait paylar hariç, Kurul kararıyla kalkar. Pay gruplarının hakları esas sözleşmede ve izahnamede yazar.
Örnek (varsayımsal): 500 milyon paylı bir şirkette 50 milyon A grubu payın her biri 15 oy, 450 milyon B grubu payın her biri 1 oy taşısın. A grubunun oyu 50 milyon × 15 = 750 milyon, toplam oy 1,2 milyar olur; sermayenin %10'unu temsil eden A grubu oyların %62,5'ine sahiptir. Esas sözleşme değişikliği oylamasında ise oyda imtiyaz kullanılamadığı için A grubunun oy gücü sermayedeki payı olan %10'a iner. Kâr payında imtiyaz yoksa iki grup pay başına aynı tutarı alır.
Halka açık şirket payı ve borsada işlem gören pay
SPKn'ye göre halka açık ortaklık, payları halka arz edilmiş veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıktır. Payları borsada işlem görmeyen bir anonim şirkette pay sahibi sayısı 500'ü aşarsa paylar halka arz edilmiş sayılır ve şirket bu statüyü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde borsaya başvurmak zorundadır (md. 16).
Halka açık bir şirketin bütün payları borsada işlem görmeyebilir. Pay Tebliği'nin (VII-128.1) 15. maddesine göre borsada işlem görmeyen nitelikteki paylar, pay sahibinin MKK üyesi bir kuruluş aracılığıyla MKK'ya başvurması ve Kurul ücretini yatırmasıyla işlem gören niteliğe dönüşür; MKK başvuruyu KAP'ta duyurur ve paylar, Kurul aksini bildirmedikçe duyurudan itibaren iki iş günü geçtikten sonra satılabilir. Piyasada gerçekten el değiştirebilecek kısmın ölçüsü fiili dolaşım oranıdır; hesaplama yöntemi halka açıklık oranı yazısında anlatılıyor.
Borsa İstanbul'da paylar Yıldız Pazar, Ana Pazar, Alt Pazar ve Yakın İzleme Pazarı gibi pazarlarda işlem görür. Pazar; fiyat marjı, brüt takas ve kredili işlem gibi kuralları belirler, şirketin kalitesi hakkında hüküm vermez. Kriterler Borsa İstanbul pazarları yazısında yer alıyor.
Hisse senedi ile tahvil arasındaki fark nedir?
Pay ortaklık, tahvil ise borç ilişkisi kurar. Bu fark getirinin kaynağını, vadeyi ve şirket sona erdiğinde ödeme sırasını belirler:
| Ölçüt | Pay (hisse senedi) | Tahvil |
|---|---|---|
| Hukuki ilişki | Ortaklık | Alacak |
| Getiri | Genel kurul kararına bağlı kâr payı ve fiyat değişimi | Önceden belirlenen veya bir göstergeye bağlı faiz ile anapara |
| Vade | Yok | Var; vade sonunda anapara geri ödenir |
| Yönetime katılım | Genel kurulda oy | Oy hakkı yok |
| Tasfiyede sıra | Borçlar ödendikten sonra kalan varlığa katılır (TTK md. 543) | Şirketin alacaklısı olarak pay sahiplerinden önce gelir |
| Stopaj (gerçek kişi, Ekim 2026) | BIST paylarının alım satım kazancında %0 (menkul kıymet yatırım ortaklıkları hariç), kâr payında %15 | Tahvilin türüne ve alış tarihine göre değişir |
Tahvil türleri ve faizle fiyat arasındaki ilişki tahvil ve bono yazısında anlatılıyor. Bir payın sağladığı haklar fiyatının yükseleceği anlamına gelmez; şirketin kârlılığı, borçluluğu ve değerlemesi ayrıca incelenir.
Hisseleri akıllı listelerle süzün
Fiva'da "Temettü verimi %6 üzeri" veya "F/K 8 altı" gibi hazır akıllı listeler kriterlere uyan hisseleri tek dokunuşla süzer; BIST, NASDAQ ve Avrupa borsalarındaki hisseler ve sektörler tek ekranda izlenir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Halka açık bir şirketin bütün hisseleri borsada işlem görür mü?
Görmeyebilir. Pay Tebliği'nin 15. maddesine göre borsada işlem görmeyen nitelikteki paylar, pay sahibinin MKK üyesi bir kuruluş aracılığıyla MKK'ya başvurması ve Kurul ücretini yatırmasıyla işlem gören niteliğe dönüşür. MKK başvuruyu KAP'ta duyurur; paylar, Kurul aksini bildirmedikçe duyurudan itibaren iki iş günü geçtikten sonra satılabilir.
Hisse senedi sahibi şirketin borçlarından sorumlu olur mu?
Hayır. TTK'nın 329. maddesine göre pay sahipleri yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payı ile ve şirkete karşı sorumludur. Bedeli ödenmiş payı borsadan alan yatırımcının riski, payın değer kaybetmesiyle sınırlıdır.
Her hisse senedi oy hakkı verir mi?
Kural olarak evet. TTK'ya göre her pay sahibi en az bir oy hakkına sahiptir ve oylar payların itibari değeriyle orantılıdır; şirketin geri aldığı kendi payları ise TTK'nın 389. maddesine göre pay sahipliği hakkı vermez. İmtiyazlı paylara bir payda en çok 15 oy tanınabilir ve esas sözleşme değişikliği gibi bazı kararlarda bu imtiyaz kullanılamaz.
Temettü almak için genel kurula katılmak gerekir mi?
Hayır. Halka açık ortaklıklarda kâr payı, dağıtım tarihi itibarıyla mevcut payların tümüne eşit olarak ödenir ve MKK kayıtları üzerinden hesaba geçer. Genel kurula katılmak oy kullanmak için gereklidir, kâr payı almak için değil.
Nominal değeri 1 TL olan hisse neden çok daha yüksek fiyattan işlem görür?
Nominal değer esas sözleşmedeki itibari değerdir; borsa fiyatı ise alıcı ve satıcıların emirleriyle oluşur ve şirketin kârlılık ve büyüme beklentilerini yansıtır. Borsa İstanbul'un ilan ettiği fiyat, 1 TL nominal değerli payın piyasa fiyatıdır.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 329, 360, 389, 411, 434, 437, 461, 476, 478, 479, 507, 543 ve 1527 (yeni sekmede açılır)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, madde 3, 13, 16, 18, 19, 24, 28, 29, 30 ve 81 (yeni sekmede açılır)
- Mevzuat Bilgi Sistemi: SPK Pay Tebliği (VII-128.1), madde 15 (yeni sekmede açılır)
- SPK Mevzuat Sistemi: Kâr Payı Tebliği (II-19.1), madde 4 ve 5 (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: Pay Piyasası Prosedürü, Revizyon 54 (21/09/2026), 5.1.1 İşlem Birimi ve 5.1.5 Fiyat İlanı (yeni sekmede açılır)
- MKK: Merak ettikleriniz (hesapların yatırım kuruluşlarınca MKK'da açılması) (yeni sekmede açılır)
- GİB: Menkul sermaye iradı elde eden mükellefler için rehber (2025), 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %15 kâr payı stopajı (yeni sekmede açılır)
- GİB: GVK geçici 67. madde kapsamında kesinti oranları (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.