Altın mı dolar mı borsa mı? Yatırım araçları karşılaştırması

Kısa cevap: Yatırım araçları tek bir "en iyi" sırasıyla değil, aynı ölçütlerle karşılaştırılır: getirinin kaynağı, fiyat oynaklığı, paraya çevrilme süresi, vergi, güvence ve masraf. TÜİK'e göre Eylül 2025–Eylül 2026 döneminde TÜFE'den arındırılmış en yüksek reel getiri %5,30 ile külçe altında, en düşük −%10,97 ile euroda gerçekleşti; aynı altın son altı ayda reel olarak %15,73 kaybettirdi. Sıralama döneme göre değişir.

"Altın mı dolar mı?", "Mevduat mı fon mu?" soruları genellikle son dönemde en çok kazandıran araca bakılarak sorulur. Oysa araçlar farklı risklerin karşılığında farklı kaynaklardan getiri sağlar; vergileri, güvenceleri ve paraya çevrilme süreleri de aynı değildir. Bir dönemde öne çıkan aracın sonraki dönemde geride kalması sıradan bir durumdur.

Bu yazı başlıca yatırım araçlarını aynı ölçütlerle karşılaştırıyor, geçmiş getiri kıyası için yalnızca TÜİK'in resmi bültenini kullanıyor ve kararı vade ile hedefe göre düşünmek için bir çerçeve sunuyor. Kişiye özel öneri içermez. Yatırıma başlamadan önceki adımlar yatırıma nasıl başlanır yazısında ele alınıyor.

Yatırım araçları hangi ölçütlerle karşılaştırılır?

Getirinin kaynağı: Faiz, şirket kârı ve kâr payı, fiyat değişimi veya kur farkı. Faiz önceden bilinir, fiyat değişimi bilinmez.
Risk ve oynaklık: Değerin kısa sürede ne kadar dalgalanabildiği ve kalıcı kayıp olasılığı. Oynaklığın ölçümü volatilite yazısında anlatılıyor.
Likidite ve valör: Varlığın ne kadar sürede ve hangi maliyetle nakde dönüştüğü. Vadeli mevduat vade bozulunca faiz kaybettirir; fon satışlarında para fon türüne göre farklı günlerde hesaba geçer.
Vergi: Kazançtan kesilen stopaj araca, vadeye ve alış tarihine göre değişir.
Güvence: Kurum batarsa ne olacağı. Mevduat sigortası ile yatırımcı tazmini farklı riskleri kapsar; hiçbiri fiyat düşüşünü karşılamaz.
Masraf: Alış-satış makası, komisyon, fon yönetim giderleri ve saklama ücretleri.
Reel sonuç: Bütün bunlardan sonra kalan getirinin enflasyonu aşıp aşmadığı. Hesap yöntemi reel getiri yazısında yer alıyor.

Yatırım araçları karşılaştırma tablosu: risk, likidite, vergi, güvence

Aşağıdaki iki tablo Ekim 2026 itibarıyla yurt içinde yerleşik gerçek kişiler için geçerli kuralları özetler. Getiri sütunu kazancın nereden geldiğini gösterir, beklenen getiri düzeyini değil.

Getiri kaynağı, başlıca risk ve likidite
Araç	Getiri kaynağı	Başlıca risk	Likidite
TL mevduat ve katılma hesabı	Faiz veya kâr payı	Enflasyonun getiriyi aşması	Vade sonunda; bozulursa getiri kaybı
Devlet iç borçlanma senedi	Faiz veya iskonto	Vadeden önce satışta faiz riski	İkincil piyasada satılabilir
Para piyasası fonu	Kısa vadeli faiz, gider düşülmüş	Faiz düşüşüyle getirinin azalması	Fon valörüne göre, genellikle kısa
Altın	Fiyat değişimi	Ons fiyatı ve kur hareketi	Araca göre; fizikide makas yüksek
Döviz	Kur farkı, varsa faiz	Kurun beklenenden az artması veya düşmesi	Yüksek
Borsa İstanbul payı	Fiyat artışı ve kâr payı	Şirket ve piyasa riski, yüksek oynaklık	Seans içinde, T+2 takas
Hisse senedi yoğun fon	Pay portföyünün getirisi	Piyasa riski, yönetim farkı	Fon valörüne göre
BES	Emeklilik fonlarının getirisi ve devlet katkısı	Fon riski, erken çıkışta kesintiler	Düşük; uzun vadeli sistem
Kripto varlık	Fiyat değişimi	Çok yüksek oynaklık, platform riski	Platforma bağlı

Vergi, güvence ve masraf (Ekim 2026 itibarıyla)
Araç	Kazançta stopaj	Güvence	Başlıca masraf
TL mevduat ve katılma hesabı	9 Temmuz 2025'ten itibaren açılan veya yenilenen hesaplarda vadesiz ve 6 aya kadar %17,5; 1 yıla kadar %15; 1 yıldan uzun %10	TMSF: kişi başına her bankada 1.200.000 TL'ye kadar	Yok
Döviz tevdiat hesabı	Faizde %25	TMSF kapsamında	Alış-satış kuru farkı
Banka altın hesabı	Fiyat farkında kesinti yok	TMSF kapsamında	Alış-satış farkı
DİBS	22 Aralık 2021–31 Aralık 2026 arasında alınanlarda %0	TMSF kapsamında değil; ihraççı Hazine	Komisyon, makas
Para piyasası ve diğer fonlar (hisse senedi yoğun fonlar hariç)	9 Temmuz 2025'ten itibaren alınan paylarda genel oran %17,5; bazı fon türleri ve elde tutma süreleri için istisnalar var	TMSF kapsamında değil	Yıllık gider tavanı para piyasası fonunda %1,65, kısa vadeli borçlanma araçları fonunda %2,56, kıymetli madenler fonunda %2,19, fon sepeti fonunda %4,38, Ek-4'te diğer fonlar olarak sayılanlarda %3,65
Hisse senedi yoğun fon	Kural olarak %0	TMSF kapsamında değil	Gider tavanı %3,65, endeks fonlarında %2,19
Borsa İstanbul payı	Alım satım kazancında %0; nakit kâr payında %15	YTM: kurumun iade edemediği varlık için 2.065.145 TL'ye kadar	Komisyon, saklama
BES	Çıkışta yalnızca getiriden, süreye göre değişen oranda	Fon varlıkları SPK'nın uygun gördüğü saklayıcıda tutulur	Fon işletim gideri, olası kesintiler
Kripto varlık	Özel bir vergi düzenlemesi yok	Mevduat sigortası ve yatırımcı tazmini yok	Platform komisyonu, transfer ücreti

TMSF'ye göre bankalar aracılığıyla satılan devlet tahvili, hazine bonosu, yatırım fonu ve kripto varlıklar mevduat sigortası kapsamında değildir. 6362 sayılı Kanun'un 35/C maddesi de kripto varlıkların yatırımcı tazmin hükümlerine tabi olmadığını belirtir. Yatırımcı Tazmin Merkezi'nin ödemesi yalnızca kurumun yatırımcıya ait nakit veya sermaye piyasası aracını iade edemediği durumlar içindir; fiyat düşüşünü karşılamaz. BES'te devlet katkısı Ekim 2026 itibarıyla %20'dir; ayrıntılar BES nedir yazısında.

TÜİK'e göre hangi yatırım aracı ne kazandırdı?

TÜİK her ay Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları bültenini yayımlar. Bülten mevduat faizi (brüt), BIST 100 endeksi, külçe altın, ABD doları, euro ve DİBS'in aylık, üç aylık, altı aylık ve yıllık getirilerini hem TÜFE hem Yİ-ÜFE ile enflasyondan arındırarak verir. 8 Ekim 2026'da yayımlanan Eylül 2026 bültenine göre:

Finansal yatırım araçlarının reel getiri oranları, Eylül 2026 (TÜİK)
Araç	Aylık, TÜFE ile	Yıllık, TÜFE ile	Yıllık, Yİ-ÜFE ile
Külçe altın	−%2,02	%5,30	%7,25
DİBS	%1,40	%3,93	%5,85
Mevduat faizi (brüt)	%1,19	%0,32	%2,17
BIST 100 endeksi	−%5,79	−%4,56	−%2,80
ABD doları	−%0,22	−%9,26	−%7,58
Euro	−%0,89	−%10,97	−%9,33

Üç aylık değerlendirmede en yüksek reel getiri TÜFE ile %4,11 ve Yİ-ÜFE ile %3,42 oranlarıyla mevduat faizinde, en büyük kayıp TÜFE ile −%9,29 oranıyla BIST 100 endeksinde oldu. Altı aylık değerlendirmede yine mevduat faizi TÜFE ile %3,15 oranıyla ilk sırada yer alırken külçe altın TÜFE ile −%15,73 oranıyla en çok kaybettiren araç oldu. Bir sonraki bültenin yayım tarihi 9 Kasım 2026'dır.

Rakamlar okunurken TÜİK'in yöntem belgesindeki tanımlar dikkate alınır: mevduat getirisi, toplam mevduatın %90'ına sahip bankalarda fiilen açılan tasarruf mevduatının ağırlıklı ortalama faizinden ve stopaj düşülmeden (brüt) hesaplanır. BIST 100 için endeksin aylık ortalaması kullanılır; kâr payları dahil değildir. Altında İstanbul Altın Borsası aylık ortalama külçe fiyatı, dövizde TCMB alış kurunun aylık ortalaması, DİBS'te BIST-KYD DİBS Tüm Endeksi esas alınır. Bireysel yatırımcının elde ettiği sonuç; stopaj, makas, komisyon ve alım-satım zamanı nedeniyle bu oranlardan farklıdır.

En çok kazandıran yatırım aracı sorusu neden yanıltıcı?

Aynı bültende sıralama döneme göre tamamen değişiyor: külçe altın yıllık değerlendirmede ilk sırada, altı aylık değerlendirmede son sırada; mevduat üç ve altı aylık dönemde ilk sırada, yıllık değerlendirmede altın ve DİBS'in gerisinde. Geçmiş dönemin birincisine bakarak yapılan seçim, o aracın en yüksek fiyattan alınması riskini taşır.

Örnek: Eylül 2025'te her araca 100.000 TL yatırıldığı varsayılsın. TÜİK'in yıllık TÜFE bazlı reel getirileriyle bu tutarların Eylül 2026'daki satın alma gücü, Eylül 2025 fiyatlarıyla şöyle olur:

Külçe altın: 105.300 TL
DİBS: 103.930 TL
Mevduat (brüt): 100.320 TL
BIST 100: 95.440 TL
ABD doları: 90.740 TL
Euro: 89.030 TL

Altına Mart 2026'da girilseydi altı aylık reel sonuç −%15,73 olurdu; 100.000 TL yaklaşık 84.270 TL'lik satın alma gücüne inerdi. Hesap vergi ve maliyetleri içermez; sonraki dönemler hakkında bilgi vermez.

Fonlarda da aynı sorun vardır: geçmiş getiri sıralamaları dönem seçimine ve hayatta kalan fonlara göre değişir. Sıralamaların nasıl okunacağı en çok kazandıran fonlar nasıl bulunur yazısında anlatılıyor.

Altın mı dolar mı, altın mı borsa mı?

Bu araçlar farklı etkenlere bağlı olduğu için hangisinin daha iyi olduğu değil, hangi riski taşıdığı karşılaştırılır:

Altın: Faiz veya kâr payı getirmez; TL karşılığı ons fiyatı ile dolar/TL kurunun birleşik hareketine bağlıdır. Bu yüzden kur sabitken bile ons düşüşüyle kaybettirebilir. Ons fiyatının gram altına çevrilmesi ons altın yazısında yer alıyor.
Dolar: TL bazlı getiri yalnızca kur artışından gelir; döviz tevdiat hesabında faiz düşük, stopaj %25'tir. TL faizi yüksekken kur artışı TL faizini aşmadıkça dolar tutmak TL varlığın gerisinde kalır. Yıllık bültende dolar ve euronun reel olarak kaybettirmesi bu durumu yansıtır.
Borsa: Getiri şirket kârlarına ve kâr paylarına dayanır; şirket kârları nominal olarak enflasyonla birlikte artabilir ya da azalabilir ve kısa vadede oynaklık yüksektir. Bültendeki üç aylık −%9,29 bunun örneğidir.

Üç aracın getirileri her dönem aynı yönde hareket etmez; araçlar arasındaki ilişkinin (korelasyonun) düşük olması, birlikte tutulduklarında toplam oynaklığın tek tek araçlarınkinden düşük kalabilmesi anlamına gelir. Korelasyonun portföy riskine etkisi portföy çeşitlendirmesi yazısında hesaplanıyor.

Mevduat mı fon mu?

Kısa vadeli birikim için en sık karşılaştırılan iki seçenek TL mevduat ve para piyasası fonudur. Mevduatta faiz açılışta sabitlenir, banka başına 1.200.000 TL'ye kadar TMSF güvencesi vardır, ancak vade bozulursa faiz kaybedilir. Para piyasası fonunda getiri günlük oluşur, faiz değişimini kısa sürede yansıtır, gider düşülmüş olarak fiyata yansır ve mevduat sigortası yoktur; buna karşılık fon payı için satış talimatı her iş günü verilebilir.

Vergide fark vadeye bağlıdır: 6 aya kadar vadeli mevduatta stopaj %17,5, 1 yıldan uzun vadede %10'dur; 9 Temmuz 2025'ten itibaren alınan para piyasası fonu paylarında oran %17,5'tir. Para piyasası fonunun yasal gider tavanı yıllık %1,65'tir. Fon getirisinin nasıl oluştuğu para piyasası fonu, satış bedelinin hesaba geçme süresi fon valörü yazısında anlatılıyor.

Birikim nasıl değerlendirilir? Vade ve hedefe göre çerçeve

Aşağıdaki çerçeve araç seçimi değil, düşünme sırasıdır; kişinin geliri, borçları ve risk toleransı sonucu değiştirir:

Paranın ne zaman gerekeceği: Birkaç ay içinde gerekecek para için değeri kısa sürede düşebilecek araçlar uygun olmayabilir; altı aylık bültende altının −%15,73, üç aylıkta BIST 100'ün −%9,29 reel kaybı bu riskin ölçüsüdür.
Acil durum payı: Beklenmedik harcamalar için ayrılan tutarın hızla ve kayıpsız nakde dönebilmesi önceliklidir.
Uzun vadeli hedefler: Vade uzadıkça kısa dönem dalgalanmalara katlanma imkânı artar; yine de geçmiş getiri gelecek için güvence değildir.
Net ve reel getiri: Karşılaştırma brüt değil stopaj ve masraflar düşülmüş, enflasyondan arındırılmış getiriyle yapılır.
Dağılım: Tek bir araca bağlı kalmak, o aracın kötü dönemine tamamen maruz kalmak demektir.

Banka ve aracı kurumlar, yatırım hizmeti vermeden önce uygunluk testiyle müşterinin bilgi ve deneyimini değerlendirir. Kişiye özel tavsiye yalnızca SPK'dan yetkili kurumlarca, yatırım danışmanlığı sözleşmesiyle verilebilir; ayrıntılar yatırım danışmanlığı yazısında yer alıyor.

Sık sorulan sorular

En çok kazandıran yatırım aracı hangisi?

Döneme göre değişir. TÜİK'in Eylül 2026 bültenine göre yıllık TÜFE bazlı en yüksek reel getiri %5,30 ile külçe altında, üç ve altı aylık dönemde ise brüt mevduat faizindeydi; aynı bültende altın altı ayda reel olarak %15,73 kaybettirdi.

Altın mı dolar mı daha az riskli?

İkisi farklı risk taşır. Altının TL fiyatı hem ons fiyatına hem kura bağlıdır, doların TL getirisi yalnızca kura bağlıdır. Eylül 2026 bültenine göre son bir yılda dolar TÜFE'ye göre reel olarak %9,26 kaybettirirken altın %5,30 kazandırdı; bu sıralama başka dönemlerde farklı olabilir.

Mevduat mı fon mu daha avantajlı?

Mevduatta faiz sabittir ve TMSF güvencesi vardır, fonda getiri günlük değişir ve sigorta yoktur ama satış talimatı her iş günü verilebilir. Stopaj mevduatta vadeye göre %10 ile %17,5 arasında, 9 Temmuz 2025 sonrası alınan fonlarda çoğunlukla %17,5'tir; hisse senedi yoğun fonlarda kural olarak %0'dır.

TÜİK reel getiri bülteni ne zaman açıklanır?

Bülten aylık yayımlanır; Eylül 2026 bülteni 8 Ekim 2026'da yayımlandı, Ekim 2026 bülteninin yayım tarihi 9 Kasım 2026'dır. Mevduat getirisi stopaj öncesi, BIST 100 getirisi kâr payları hariç hesaplanır.

Yatırım fonu ve devlet tahvili TMSF güvencesinde mi?

Hayır. TMSF'ye göre bankalar aracılığıyla satılan devlet tahvili, hazine bonosu, yatırım fonu ve kripto varlıklar mevduat sigortası kapsamında değildir. Yatırım hesabındaki varlıklar kurumdan ayrı izlenir ve iade edilemeyen varlıklar için YTM 2026'da 2.065.145 TL'ye kadar öder.

Kaynaklar

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.