Kısa cevap: Katılım bankası, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'na göre özel cari ve katılma hesapları yoluyla fon toplayan ve faizsiz yöntemlerle finansman sağlayan bankadır; mevduat kabul edemez. Katılma hesabında önceden belirlenmiş bir getiri yoktur: hesap sahibi, fonların kullandırılmasından doğan kâra hesap açılırken belirlenen oranda, zarara ise tamamen katılır ve kâr payı vade sonunda birim değere göre hesaplanır.
Katılma hesabı kâr payı hesaplama aracıyla bu hesap kişiye özel rakamlarla yapılabilir.
Türkiye'de bankalar Bankacılık Kanunu'nda üç gruba ayrılır: mevduat bankaları, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları. Katılım bankalarını ayıran özellik, topladıkları paranın karşılığında faiz değil, kâr ve zarara katılma esasına dayalı bir getiri ödemeleridir. BDDK'nın kuruluş listesinde 19 Ekim 2026 itibarıyla 10 katılım bankası yer alıyor; bunların 3'ü dijital banka olarak işaretli.
Bu yazıda katılım bankasının yasal tanımı, hesap türleri, kâr payının hangi yöntemle hesaplandığı, vergisi ve güvencesi mevzuata dayanarak anlatılıyor. Dini değerlendirme yapılmıyor; "faizsiz bankacılık" ifadesi mevzuattaki teknik anlamıyla kullanılıyor.
Katılım bankası nedir? Yasal tanımı
5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3. maddesi katılım bankasını, bu Kanun'a göre özel cari ve katılma hesapları yoluyla fon toplamak ve kredi kullandırmak esas olmak üzere faaliyet gösteren kuruluş olarak tanımlar. Kanun'un 4. maddesine göre katılım bankaları mevduat kabul edemez, mevduat bankaları da katılım fonu kabul edemez. Katılım fonu, özel cari ve katılma hesaplarında yer alan paranın tamamını ifade eder.
Kanun'un 2. maddesine göre katılım bankaları da mevduat bankaları gibi Bankacılık Kanunu'na tabidir; 65. maddeye göre BDDK'nın denetim ve gözetimi altındadır. Kanun'un 79. maddesine göre faaliyet izni aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Türkiye Katılım Bankaları Birliği'ne (TKBB) üye olmak zorundadırlar. Kanun'un 77. maddesi, katılım bankalarınca faizsiz yöntemlerle gerçekleştirilebilecek faaliyetlerin usul ve esaslarını belirleme yetkisini BDDK'ya verir.
Finansman tarafında katılım bankaları fon kullandırırken satış, kiralama, ortaklık ve vekâlet gibi yöntemler kullanır. BDDK'nın faizsiz bankacılık bilgilendirme tebliğine göre banka, fon kullandırdığı müşteriye bu yöntemlerden hangisinin uygulandığını ve geç ödeme hâlinde izleyeceği politikayı açıkça bildirmek zorundadır.
Katılma hesabı nedir? Özel cari hesaptan farkı
Katılım bankasında iki tür hesap açılır. Tanımlar 5411 sayılı Kanun'un 3. maddesindedir:
| Özellik | Özel cari hesap | Katılma hesabı |
|---|---|---|
| Para çekme | İstenildiğinde kısmen veya tamamen her an çekilebilir | Vade sonunda; vadeden önce çekim bankanın onayına bağlıdır |
| Getiri | Herhangi bir getiri ödenmez | Fonların kullandırılmasından doğan kâr veya zarara katılır |
| Getiri önceden belli mi | Getiri yok | Hayır; önceden belirlenmiş getiri ödenmez |
| Anapara | Yatırılan tutar kadar talep hakkı vardır | Aynen geri ödenmesi garanti edilmez; talep hakkı vade sonundaki birim hesap değeri kadardır |
| Mevduat bankasındaki karşılığı | Vadesiz hesap | Vadeli hesap |
BDDK'nın Mevduat ve Katılım Fonunun Kabulüne ilişkin Yönetmeliği'ne göre katılma hesapları iki sözleşme türüne dayanabilir:
- Kâr zarar ortaklığı sözleşmesi: Hesap sahibi havuzun kâr veya zararına katılır. Bireysel hesapların dayandığı türdür.
- Yatırım vekâleti sözleşmesi: Banka, fonu hesap sahibinin vekili olarak işletir ve sözleşmede bir tahmini kâr oranı belirlenir. Yönetmelik 23 Ocak 2024'teki değişiklikten beri bu hesabı yalnızca kamu kurum ve kuruluşları, fonlar ve tüzel kişi müşteriler için öngörür.
İki sözleşme türüne dayalı hesaplar ayrı fon havuzlarında işletilir. Vadesinde kapatılmayan kâr zarar ortaklığı hesabı, aynı vade ve yenileme tarihinde geçerli kâra katılma oranıyla yenilenmiş sayılır.
Katılım bankası kâr payı nasıl belirlenir?
Kâr payında belirleyici iki unsur vardır: kâra katılma oranı ve fon havuzunun gerçekleşen getirisi.
Kâra katılma oranı
Hesap açılırken havuz kârının yüzde kaçının hesap sahibine, yüzde kaçının bankaya ait olacağı belirlenir. Yönetmeliğin 6. maddesine göre katılım bankaları bu oranı serbestçe belirler; hesabın açıldığı anda geçerli oran hesap cüzdanına yazılır ve vade sonuna kadar değiştirilemez. Kanun'un 144. maddesi TCMB'ye katılma hesaplarındaki kâr ve zarara katılma oranlarını tespit etme yetkisi verir.
Zarara katılma
Zarar tarafında oran yoktur: yönetmeliğe göre katılma hesaplarında zarara katılma oranı %100'dür ve bu husus hesap cüzdanında yer almak zorundadır. Banka zararı ancak iki yolla üstlenebilir: kârlı dönemlerde ayırdığı kâr dengeleme rezervini kullanarak veya süreklilik arz etmemek kaydıyla kendi özkaynaklarından karşılayarak. Dağıtılacak kâr payı da hesap sahipleri lehine artırılabilir; bu artırım kâr dengeleme rezervinin kullanılmasıyla veya süreklilik arz etmemek kaydıyla bankanın kendi lehine tahakkuk eden kâr payından feragat etmesiyle yapılır. Her iki uygulama da yükümlülük değil, bankanın tercihidir.
İlan edilen kâr payı oranları neyi gösterir?
Yönetmeliğin 4. maddesine göre katılım bankaları katılma hesaplarına uygulayacakları kâra katılma oranlarını ilan ederek uygular. Bankaların ayrıca yayımladığı kâr payı oranları ise yeni açılan bir hesabın getirisini bağlamaz: hesap açılırken cüzdana yazılan ve vade sonuna kadar değişmeyen şey getiri oranı değil, kâra katılma oranıdır; hesap sahibinin talep hakkı vade sonundaki birim hesap değeri kadardır. Mevduatta ise hesap açılırken belirlenen faiz oranı vade sonuna kadar değiştirilemez. Kısa vadeli katılım ürünlerinde gösterge olarak Borsa İstanbul'un hesapladığı ve kurallarını Borsa İstanbul ile TKBB temsilcilerinden oluşan komitenin belirlediği TLREFK (Türk Lirası Gecelik Katılım Referans Getiri Oranı) da kullanılır.
Kâr payı hesaplama: birim değer yöntemi
Yönetmelik kâr payını birim değer üzerinden hesaplatır. Her vade ve para cinsine göre ayrılan havuzun birim değeri, havuza fon kabul edilen ilk gün 100 kabul edilir ve kâr ya da zarar kaydedilen günlerde değişir. Hesap sahibinin payı iki adımda bulunur:
- Hesap değeri = Yatırılan tutar ÷ Valör tarihindeki birim değer
- Birim hesap değeri = Hesap değeri × Vade sonundaki birim değer
Hesap sahibinin vade sonunda talep edebileceği tutar birim hesap değeridir; kâr payı bu tutar ile yatırılan tutar arasındaki farktır.
Örnek (varsayımsal): 100.000 TL, kâr zarar ortaklığına dayalı 92 gün vadeli TL katılma hesabına yatırılsın. Havuzun birim değeri hesabın açıldığı gün 250, vade sonunda 270 olsun; bu artışın hesap sahiplerine düşen kârı yansıttığı varsayılsın.
- Hesap değeri: 100.000 ÷ 250 = 400
- Vade sonundaki birim hesap değeri: 400 × 270 = 108.000 TL
- Brüt kâr payı: 8.000 TL (92 günde %8; yıllık basit karşılığı 8 × 365 ÷ 92 ≈ %31,7)
- Stopaj (6 aya kadar vade, %17,5): 1.400 TL
- Net kâr payı: 6.600 TL (yıllık basit karşılığı yaklaşık %26,2)
Havuz aynı dönemde zarar etseydi ve birim değer 250'den 245'e düşseydi birim hesap değeri 400 × 245 = 98.000 TL olurdu; banka rezerv veya özkaynakla üstlenmedikçe 2.000 TL'lik zarar hesap sahibine yansırdı.
Hesap bankanın onayıyla vadeden önce kapatılırsa BDDK'nın faizsiz bankacılık bilgilendirme tebliğinin 7. maddesine göre hesabın ait olduğu vade grubu o tarihte kârdaysa yalnızca yatırılan tutar ödenir, zarardaysa birim hesap değeri kadar ödeme yapılır. Farklı tutar ve vadelerle tahmini hesap için kâr payı hesaplama aracı kullanılabilir; araçtaki oran bir varsayımdır, gerçekleşen kâr payı vade sonunda belli olur.
Kâr payı stopajı ve vergisi (Ekim 2026)
Kâr payı faiz olmasa da vergilendirmede mevduat faiziyle aynı kurala bağlıdır. Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesine göre katılım bankası ödeme sırasında stopaj keser ve gerçek kişiler için bu kesinti nihai vergidir; kâr payı için ayrıca beyanname verilmez. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın kesinti oranları tablosuna göre Ekim 2026 itibarıyla oranlar şöyledir:
| Hesap | Stopaj oranı | Dayanak |
|---|---|---|
| TL, 6 aya kadar (6 ay dahil) vadeli | %17,5 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| TL, 1 yıla kadar (1 yıl dahil) vadeli | %15 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| TL, 1 yıldan uzun vadeli | %10 | 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| Döviz katılma hesabı | %25 | 7332 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
TL oranlar 9 Temmuz 2025 ve sonrasında açılan veya vadesi yenilenen hesaplara uygulanır ve TL mevduattaki oranlarla aynıdır. Önceki dönemlerin oranları ve mevduatla karşılaştırma mevduat faizi stopaj oranları yazısında yer alıyor. Net getirinin enflasyon karşısındaki durumu reel getiri hesabıyla ölçülür.
Katılım bankası güvenli mi? TMSF güvencesi
5411 sayılı Kanun'un 63. maddesine göre kredi kuruluşlarındaki mevduat ve katılım fonları, resmi kuruluşlara, kredi kuruluşlarına ve finansal kuruluşlara ait olanlar hariç, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından sigortalanır. TMSF'nin açıklamasına göre 2026'da sigorta tutarı her bir kredi kuruluşunda her bir kişi için 1.200.000 TL'dir ve katılma hesaplarının birim hesap değerleri ile özel cari hesaplar bu kapsamdadır. TL, döviz ve kıymetli maden cinsinden hesaplar sigortalıdır; ödemeler TL olarak yapılır.
Sigortanın kapsamı bankanın faaliyet izninin kaldırılması durumudur; havuzun normal işleyişte zarar etmesine karşı bir güvence değildir. Aynı bankadaki tüm hesaplar tek limit içinde toplanır, farklı bankalardaki hesaplar için ayrı limit uygulanır. Kanun'un 64. maddesine göre bankanın hâkim ortaklarına ve yöneticilerine ait hesaplar sigorta kapsamı dışındadır. TMSF'ye göre bankalar aracılığıyla satılan devlet tahvili, hazine bonosu ve yatırım fonu gibi yatırım araçları sigorta kapsamında değildir; katılım bankası üzerinden alınan kira sertifikaları ve katılım fonları da birer yatırım aracıdır. Bu araçların işleyişi kira sertifikası ve katılım fonu yazılarında anlatılıyor.
Danışma komitesi ve katılım esasları
Ürünlerin faizsiz bankacılık ilkelerine uygunluğu iki katmanlı bir yapıyla denetlenir. BDDK'nın 19 Aralık 2025 tarihli ve 33112 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Katılım Esaslarına Uyum Tebliği'ne göre:
- Merkezi Danışma Komitesi: Katılım esaslarına ilişkin meslek ilke ve standartlarını belirlemek üzere Türkiye Bankalar Birliği, TKBB ve Finansal Kurumlar Birliği tarafından oluşturulur; sekretaryasını TKBB yürütür. Yedi üyeden oluşur ve üyeler BDDK onayıyla görevlendirilir. Tebliğ, komitenin yayımdan itibaren altı ay içinde kurulmasını ve kurulana kadar görevin TKBB nezdindeki Danışma Kurulu tarafından yürütülmesini öngörür.
- Bankanın danışma komitesi: Her katılım bankası, faaliyetlerinin katılım esaslarına uygunluğunu sağlamak için yönetim kuruluna bağlı, en az üç üyeli bir danışma komitesi kurmakla yükümlüdür.
- Uyum faaliyetleri: Ürünler, sözleşmeler, reklamlar ve kamuya yapılan açıklamalar katılım esaslarına ve danışma komitesi kararlarına uyum açısından kontrol edilir.
Bankalar ayrıca bir ürünün hangi akde dayandığını ve müşterinin bu akitteki konumunu, ilk sözleşmeden önce bilgilendirme formuyla anlatmak zorundadır. Aynı ilkeler sermaye piyasasında da kullanılır: katılım endekslerindeki pay taraması BIST katılım endeksi yazısında, faiz ve kâr payı arasındaki hesap farkı faiz nedir yazısında ele alınıyor.
Banka faizlerini Fiva'da karşılaştırın
Fiva'da banka bazında mevduat ve kredi faizleri takip edilebilir; yatırım fonları, altın ve döviz aynı uygulamada izlenebilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Katılım bankasında anapara garantili mi?
Hayır. 5411 sayılı Kanun'a göre katılma hesabında anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmez ve hesap sahibi zarara %100 katılır. Bankanın faaliyet izni kaldırılırsa TMSF güvencesi 2026'da kişi başına her banka için 1.200.000 TL'ye kadar geçerlidir.
Kâr payı oranı hesap açılırken belli olur mu?
Bireysel katılma hesaplarında hayır. Hesap açılırken kâra katılma oranı sabitlenir; kâr payı tutarı havuzun vade sonundaki birim değerine göre belli olur. İlan edilen kâr payı oranları yeni hesap için bağlayıcı değildir.
Katılım bankasında kâr payı stopajı yüzde kaç?
Ekim 2026 itibarıyla TL katılma hesaplarında 6 aya kadar vadede %17,5, 1 yıla kadar vadede %15, 1 yıldan uzun vadede %10'dur. Döviz katılma hesaplarında oran %25'tir.
Özel cari hesap nedir?
Katılım bankasındaki vadesiz hesaptır. Para istenildiğinde çekilebilir ve karşılığında herhangi bir getiri ödenmez.
Katılma hesabı vadeden önce bozulursa ne olur?
Vadeden önce çekim bankanın onayına bağlıdır. Onay verilirse havuz o tarihte kârdaysa yalnızca yatırılan tutar ödenir, zarardaysa birim hesap değeri kadar ödeme yapılır.
Katılım bankası ile katılım fonu aynı şey mi?
Hayır. Katılım bankası BDDK denetimindeki bir bankadır ve katılma hesapları TMSF güvencesindedir. Katılım fonu ise SPK düzenlemesine tabi bir yatırım fonudur ve mevduat sigortası kapsamında değildir.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, madde 3, 4, 63, 64, 77, 79 ve 144 (yeni sekmede açılır)
- BDDK: Mevduat ve Katılım Fonunun Kabulüne, Çekilmesine ve Zamanaşımına Uğrayan Mevduat, Katılım Fonu, Emanet ve Alacaklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (1 Kasım 2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete; 23 Ocak 2024 değişikliğiyle), madde 3, 4 ve 6 (yeni sekmede açılır)
- BDDK: Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartları Kapsamında Müşterilerin ve Kamuoyunun Bilgilendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ, madde 4, 6 ve 7 (yeni sekmede açılır)
- BDDK: Katılım Esaslarına Uyum Tebliği (19 Aralık 2025 tarihli ve 33112 sayılı Resmî Gazete) (yeni sekmede açılır)
- BDDK: Kuruluş listesi, bankalar (katılım bankaları) (yeni sekmede açılır)
- TMSF: Mevduat ve katılım fonu sigortası sık sorulan sorular (2026 sigorta tutarı) (yeni sekmede açılır)
- GİB: GVK geçici 67. madde kapsamında kesinti oranları (katılma hesabı kâr payları) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (9 Temmuz 2025, sayı 32951), mevduat faizi ve kâr payı stopajı (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: TLREFK Türk Lirası Gecelik Katılım Referans Getiri Oranı (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.