Kısa cevap: Ichimoku (Ichimoku Kinko Hyo), beş çizgiden oluşan bir trend göstergesidir: Tenkan (son 9 dönemin en yüksek ve en düşük fiyatının ortası), Kijun (son 26 dönemin ortası), Senkou Span A (Tenkan ile Kijun'un ortalaması), Senkou Span B (son 52 dönemin ortası) ve Chikou (kapanış). İki Senkou çizgisi 26 dönem ileri, Chikou 26 dönem geri kaydırılarak çizilir; Senkou çizgileri arasındaki alan bulut olarak adlandırılır. Gösterge geçmiş fiyatlardan hesaplanır ve ileri çizilmesine rağmen geleceği tahmin etmez.
Ichimoku Kinko Hyo, StockCharts'ın çevirisiyle "bir bakışta denge grafiği" anlamına gelir. Göstergeyi Japon gazeteci Goichi Hosoda geliştirdi; StockCharts yöntemin 1969'da yayımlanan bir kitapla tanıtıldığını, TradingView ise 1960'ların sonunu aktarır. Bąk'ın Nicole Elliott'a dayanarak aktardığına göre fikrin kökeni İkinci Dünya Savaşı öncesine uzanır. Amaç trendin yönünü, gücünü ve olası destek-direnç bölgelerini tek bir grafikte göstermektir.
Aşağıda beş bileşenin formülleri, bulutun neden ileri kaydırıldığı, varsayımsal bir hesap tablosu, yorum kuralları, 9-26-52 ayarlarının farklı piyasalara uyarlanması, Pine Script v6 ile bir test örneği ve göstergenin sınırlamaları ele alınıyor. Göstergelerin genel çerçevesi teknik analiz nedir, çizgilerin üzerine çizildiği mumların okunuşu mum formasyonları yazısında anlatılıyor.
Ichimoku bileşenleri nelerdir? Formüller
StockCharts'ın varsayılan ayarlarla (9, 26, 52) verdiği formüller şöyledir:
| Bileşen | Diğer adı | Formül | Çizildiği yer |
|---|---|---|---|
| Tenkan | Dönüş çizgisi (conversion line) | (9 dönemin en yükseği + 9 dönemin en düşüğü) ÷ 2 | Güncel çubuk |
| Kijun | Baz çizgisi (base line) | (26 dönemin en yükseği + 26 dönemin en düşüğü) ÷ 2 | Güncel çubuk |
| Senkou Span A | Öncü çizgi A (leading span A) | (Tenkan + Kijun) ÷ 2 | 26 dönem ileri |
| Senkou Span B | Öncü çizgi B (leading span B) | (52 dönemin en yükseği + 52 dönemin en düşüğü) ÷ 2 | 26 dönem ileri |
| Chikou Span | Gecikmeli çizgi (lagging span) | Kapanış | 26 dönem geri |
Tenkan, Kijun ve Span B hareketli ortalama değildir: kapanışların ortalaması yerine dönemin en yüksek ve en düşük fiyatının orta noktasıdır. Bu nedenle pencereye yeni bir uç fiyat girmedikçe ya da eski uç fiyat pencereden çıkmadıkça düz kalırlar ve grafikte basamaklı görünürler. Aynı en yüksek-en düşük penceresi stokastik osilatörde de kullanılır; stokastik kapanışın bu aralıktaki yerini, Ichimoku ise aralığın ortasını izler.
Span A ile Span B arasındaki alan buluttur (kumo). StockCharts, Span A'nın Span B'nin üzerinde olduğu bulutu yeşil (yükseliş yönlü), altında olduğu bulutu kırmızı (düşüş yönlü) gösterir; TradingView'ın açıklaması da aynı renk ayrımını kullanır.
Bulut neden 26 dönem ileri kaydırılır?
Span A ve Span B bugün hesaplanır, ama grafikte 26 dönem sonrasının hizasına çizilir. Tersinden bakıldığında bugünkü fiyatın yanında görülen bulut, 26 dönem önce hesaplanmış değerlerden oluşur. StockCharts bu kaydırmanın olası destek ve direnç bölgelerine ileriye dönük bir bakış sunduğunu belirtir; aynı kaynağa göre kaydırma miktarını baz çizgisinin uzunluğu (26) belirler.
Chikou ise bugünkü kapanışın 26 dönem geriye çizilmesidir. Chikou'nun grafikte 26 dönem önceki fiyatın üzerinde görünmesi, bugünkü kapanışın 26 dönem önceki kapanıştan yüksek olduğu anlamına gelir. Çizgi yeni bir bilgi taşımaz; bu karşılaştırmayı görsel hale getirir.
Kaydırma tahmin anlamına gelmez. TradingView, değerleri ileriye çizilse de göstergenin geçmiş verilere dayandığını ve gelecekteki trendleri öngöremeyeceğini vurgular. Pine Script kılavuzu da geçmişe değer çizen scriptleri yanıltıcı olabilecek yeniden çizim (repainting) örnekleri arasında sayar ve Ichimoku'yu adıyla anar: geçmiş bir çubuğun hizasında görünen Chikou değeri, o çubuk kapandığında henüz bilinmeyen bir fiyattır.
Ichimoku nasıl hesaplanır? Varsayımsal örnek
| Gün | 9 dönem en yüksek / en düşük | Tenkan | 26 dönem en yüksek / en düşük | Kijun | Span A | 52 dönem en yüksek / en düşük | Span B |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 104,00 / 98,00 | 101,00 | 110,00 / 96,00 | 103,00 | 102,00 | 118,00 / 92,00 | 105,00 |
| 2 | 105,50 / 98,00 | 101,75 | 110,00 / 96,00 | 103,00 | 102,38 | 118,00 / 92,00 | 105,00 |
| 3 | 107,00 / 99,00 | 103,00 | 110,00 / 96,00 | 103,00 | 103,00 | 118,00 / 92,00 | 105,00 |
| 4 | 109,00 / 99,00 | 104,00 | 110,00 / 96,00 | 103,00 | 103,50 | 118,00 / 92,00 | 105,00 |
| 5 | 111,50 / 100,00 | 105,75 | 111,50 / 96,00 | 103,75 | 104,75 | 118,00 / 92,00 | 105,00 |
Tablodaki değerler varsayımsaldır; Span A ikinci gün 102,375'ten yuvarlanmıştır. Tenkan ilk üç günde Kijun'a yaklaşır, üçüncü gün eşitlenir ve dördüncü gün üzerine çıkar: dönüş çizgisi ile baz çizgisinin yukarı kesişimi dördüncü gün oluşur. Kijun ilk dört gün 103,00 TL'de sabit kalır, çünkü 26 günlük pencerenin uç fiyatları değişmemiştir; beşinci gün 111,50 TL'lik yeni zirve pencereye girince 103,75 TL'ye çıkar. Tablodaki Span A ve Span B değerleri bugünün değil, 26 gün sonrasının bulutunu oluşturur; beş günün hepsinde Span A Span B'nin altında kaldığı için o tarihlerin bulutu kırmızı çizilecektir.
Örnek (varsayımsal): Aynı hissede beşinci gün kapanış 108,00 TL olsun. Bugünün hizasındaki bulut 26 gün önce hesaplanmış değerlerden oluşur; bunlar Span A için 99,00 TL, Span B için 101,50 TL olsun. Bulut 99,00–101,50 TL aralığındadır ve kapanış bulutun üzerindedir. 26 gün önceki kapanış 97,00 TL ise Chikou (108,00 TL) o günün fiyatının üzerinde çizilir. Fiyatın bulutun ve Kijun'un (103,75 TL) üzerinde olması ve Tenkan'ın (105,75 TL) Kijun'un üzerinde olması yükseliş yönlü koşullardır. Ancak bugünkü bulutta Span A, Span B'nin altında olduğu için bulut kırmızıdır; koşullar tam olarak aynı yönü göstermez.
Ichimoku nasıl yorumlanır?
StockCharts'ın yorum kuralları şöyle özetlenebilir:
- Fiyat ve bulut: Fiyat bulutun üzerindeyse trend yukarı, altındaysa aşağı, içindeyse yataydır. İleri kaydırılmış bulut olası destek ve direnç bölgesi olarak da izlenir; seviyelerin genel mantığı destek ve direnç yazısında anlatılıyor.
- Bulutun rengi: Yeşil bulut yükseliş trendini, kırmızı bulut düşüş trendini güçlendirir. Trend değişiminin ilk işareti bulutun kırılması, ikincisi bulutun renk değiştirmesidir.
- Tenkan-Kijun kesişimi: Yükseliş trendinde Tenkan'ın Kijun'u yukarı kesmesi yükseliş yönlü, düşüş trendinde aşağı kesmesi düşüş yönlü sinyaldir. StockCharts bu kesişimin güçlü trendlerde seyrek olabileceğini ve daha fazla sinyal için fiyatın Kijun'u kesmesinin kullanılabileceğini belirtir.
- Güçlü ve zayıf sinyal: Yükseliş yönlü sinyaller fiyat yeşil bulutun üzerindeyken, düşüş yönlü sinyaller fiyat kırmızı bulutun altındayken tercih edilir; trendin tersine oluşan sinyaller daha zayıf sayılır.
Tenkan-Kijun kesişimi, iki farklı uzunluktaki trend çizgisinin kesişimi olduğu için MACD ya da hareketli ortalama kesişimleriyle aynı gecikme sorununu taşır. TradingView ayrıca çok sayıda çizginin grafiği kalabalıklaştırabileceğini ve fiyat buluttan uzun süre uzak kaldığında bulutun yararının azaldığını, bu dönemlerde fiyata daha yakın seyreden Tenkan ve Kijun'un öne çıktığını belirtir.
Ichimoku ayarları: 9-26-52 her piyasada aynı mı kalmalı?
9, 26 ve 52 takvim süresi değil çubuk sayısıdır. Haftada beş gün işlem gören bir hissenin günlük grafiğinde 26 çubuk yaklaşık 5,2 haftayı, haftanın yedi günü işlem gören bir kripto varlığın günlük grafiğinde yaklaşık 3,7 haftayı kapsar; 52 çubuk sırasıyla yaklaşık 10,4 ve 7,4 haftaya karşılık gelir. Saatlik grafikte aynı sayılar, piyasanın günde kaç saat açık olduğuna göre farklı sürelere denk gelir; Borsa İstanbul'un seans yapısı seans saatleri yazısında anlatılıyor.
Örnek: Beş günlük işlem haftasındaki takvim süresini yedi günlük bir piyasada korumak isteyen bir kullanıcı uzunlukları 7/5 oranında büyütebilir: 9 × 1,4 = 12,6, 26 × 1,4 = 36,4 ve 52 × 1,4 = 72,8; yuvarlanınca yaklaşık 13, 36 ve 73. Bu bir ölçekleme örneğidir, önerilen bir ayar değildir.
StockCharts sayıların işlem ve yatırım tarzına göre ayarlanabileceğini belirtir; aynı kaynağa göre baz çizgisi uzatıldığında bulut da o kadar ileri kayar ve grafiğe ek çubuk eklenmesi gerekebilir. Ayar değişikliği yine de bir parametre seçimidir: farklı üçlüleri deneyip geçmişte en iyi sonucu vereni seçmek o dönemin rastlantılarına uyum sağlar. Ayarın gerekçesi (örneğin aynı takvim süresini kapsamak) önceden tanımlanmalı ve sonuç geliştirmede kullanılmayan veride sınanmalıdır.
Pine Script'te Ichimoku nasıl kodlanır?
Ekim 2026 itibarıyla güncel Pine Script sürümü v6'dır ve dilde Ichimoku için hazır bir fonksiyon yoktur. Bileşenler ta.highest(), ta.lowest() ve math.avg() ile hesaplanır; kaydırma plot() fonksiyonunun offset parametresiyle yapılır. Kılavuza göre pozitif offset çizimi geleceğe, negatif offset geçmişe kaydırır ve bu değer çalışma boyunca değişmeyen "simple" bir değer olmalıdır. Dilin temelleri Pine Script nedir yazısında anlatılıyor.
//@version=6
strategy("Varsayımsal Ichimoku testi", overlay = true,
initial_capital = 100000, default_qty_type = strategy.percent_of_equity,
default_qty_value = 10, commission_type = strategy.commission.percent,
commission_value = 0.1, slippage = 2)
tenkanUzunluk = input.int(9, "Tenkan uzunluğu", minval = 1)
kijunUzunluk = input.int(26, "Kijun uzunluğu", minval = 1)
spanBUzunluk = input.int(52, "Senkou Span B uzunluğu", minval = 1)
kaydirma = input.int(26, "Kaydırma", minval = 1)
// En yüksek ve en düşük fiyatın orta noktası
ortaNokta(uzunluk) => math.avg(ta.highest(high, uzunluk), ta.lowest(low, uzunluk))
tenkan = ortaNokta(tenkanUzunluk)
kijun = ortaNokta(kijunUzunluk)
spanA = math.avg(tenkan, kijun)
spanB = ortaNokta(spanBUzunluk)
// Bugünkü çubuğun hizasındaki bulut, kaydirma kadar önce hesaplanan değerlerdir
bulutUst = math.max(spanA[kaydirma], spanB[kaydirma])
tkYukari = ta.crossover(tenkan, kijun)
kijunAlti = ta.crossunder(close, kijun)
// Chikou koşulu: bugünkü kapanış, kaydirma kadar önceki kapanıştan yüksek
girisSinyali = tkYukari and close > bulutUst and close > close[kaydirma]
if girisSinyali
strategy.entry("Uzun", strategy.long)
if kijunAlti
strategy.close("Uzun")
plot(tenkan, "Tenkan", color.blue)
plot(kijun, "Kijun", color.maroon)
plot(close, "Chikou Span", color.gray, offset = -kaydirma)
spanACizgi = plot(spanA, "Senkou Span A", color.green, offset = kaydirma)
spanBCizgi = plot(spanB, "Senkou Span B", color.red, offset = kaydirma)
fill(spanACizgi, spanBCizgi, spanA > spanB ? color.new(color.green, 85) : color.new(color.red, 85), "Bulut")Koddaki kritik ayrıntı, sinyalin yalnızca o çubukta bilinen verilerle kurulmasıdır. Bugünün hizasındaki bulut spanA[kaydirma] ve spanB[kaydirma] ile, Chikou koşulu ise bugünkü kapanışın 26 çubuk önceki kapanışla karşılaştırılmasıyla yazılmıştır. Grafikte geriye kaydırılmış Chikou çizgisini geçmiş bir çubukta okuyan bir kural, o anda bilinmeyen bir fiyatı kullanır ve testte gerçekte elde edilemeyecek sonuçlar üretir. Örnekte komisyon %0,1 ve kayma 2 tick varsayılmıştır; kılavuza göre komisyon belirtilmezse emirlere hiç komisyon uygulanmaz. Kod bir işlem önerisi değildir.
Ichimoku'nun sınırlamaları ve akademik bulgular
- Gecikme: Tüm çizgiler geçmiş en yüksek ve en düşük fiyatlardan hesaplanır; 52 dönemlik Span B uzun süre düz kalabilir ve dönüşleri geç gösterir.
- Yatay piyasa: Fiyat bulutun içinde ya da çevresinde gidip geldiğinde kesişimler sık ve çelişkili sinyaller üretir.
- Yorum serbestliği: Beş çizgi, renk ve kesişimler birlikte yorumlandığında hangi koşulun belirleyici sayılacağı kullanıcıya kalır; kurallar önceden yazılmazsa geriye dönük seçici yorum kolaylaşır.
- Düzeltilmemiş veri: Fiyat serisi bedelsiz veya temettü için düzeltilmemişse 52 dönemlik en yüksek-en düşük aralığı aylarca bozulur.
Akademik tarafta iki örnek çalışma dikkat çeker. Bąk (2015), WIG20 endeksi vadeli işlem sözleşmesinde 3 Ocak 2000–30 Nisan 2015 dönemine ait günlük veriyle Ichimoku sinyallerine dayalı 24 stratejiyi sınadı; 22'si puan bazında kâr, ikisi zarar gösterdi. Ancak çalışma vergi, komisyon ve günlük teminat hesaplaşmasını dışarıda bıraktı, sınırsız likidite varsaydı ve yazar gerçek uygulamada işlem maliyetlerinin de hesaba katılması gerektiğini belirtti. Lutey ve Rayome (2020) ise ABD hisselerinin 1967–2019 dönemine ait aylık verisiyle yaptıkları öngörü regresyonlarında, öncü ve gecikmeli çizgiler arasındaki mesafenin medyanın altında kaldığı durumlarda satış yönlü sinyallerin öngörü gücü taşıdığını ve fazla getirinin Fama-French 3 ve 5 faktör modellerinde de sürdüğünü raporladı.
Tek bir piyasadan, maliyetler dışarıda bırakılarak ya da çok sayıda kural arasından elde edilen sonuçlar genellenmeden önce maliyetler dahil, farklı veride sınanmalıdır; çok sayıda kural denemenin yarattığı yanılgı backtest nedir yazısında anlatılıyor. Bu yazıdaki tüm örnekler varsayımsaldır ve bir al-sat önerisi değildir.
Sık sorulan sorular
Ichimoku ayarları kaç olmalı?
Klasik ve StockCharts'ta varsayılan ayarlar 9, 26 ve 52'dir. Sayılar çubuk adedi olduğundan farklı işlem takvimine sahip piyasalarda farklı süreleri kapsar; değiştirilen ayarlar önceden belirlenmiş bir gerekçeyle seçilip test edilmelidir.
Fiyatın bulutun üzerinde olması ne anlama gelir?
StockCharts'a göre trendin yukarı yönlü olduğu anlamına gelir. Fiyatın yükselmeye devam edeceğini göstermez; bugünkü bulut 26 dönem önceki verilerden hesaplanmıştır.
Tenkan ve Kijun nedir?
Tenkan son 9 dönemin, Kijun son 26 dönemin en yüksek ve en düşük fiyatının orta noktasıdır. Kapanışların ortalaması olmadıkları için pencereye yeni bir uç fiyat girmedikçe düz kalırlar.
Chikou span neden geriye kaydırılır?
Bugünkü kapanışı 26 dönem önceki fiyatla görsel olarak karşılaştırmak için. Yeni bilgi içermez; bir kuralda bugünkü kapanışın 26 dönem önceki kapanışla karşılaştırılmasına eşdeğerdir.
Ichimoku geleceği tahmin eder mi?
Hayır. Bulut ileriye çizilse de değerleri geçmiş fiyatlardan hesaplanır. TradingView de göstergenin gelecekteki trendleri öngöremeyeceğini vurgular.
Kaynaklar
- StockCharts ChartSchool: Ichimoku Cloud (yeni sekmede açılır)
- TradingView Help Center: Ichimoku Cloud (yeni sekmede açılır)
- TradingView: Pine Script v6 Reference Manual (ta.highest, ta.lowest, math.avg, plot, fill, ta.crossover) (yeni sekmede açılır)
- TradingView: Pine Script v6 User Manual, Plots (offset parametresi) (yeni sekmede açılır)
- TradingView: Pine Script v6 User Manual, Repainting (Ichimoku ve geçmişe çizim) (yeni sekmede açılır)
- TradingView: Pine Script v6 User Manual, Strategies (komisyon ve kayma) (yeni sekmede açılır)
- Bartłomiej Bąk: Effectiveness of Ichimoku Technique on the Example of Index Futures on WIG20 (Annales UMCS, sectio H, 49(4), 2015) (yeni sekmede açılır)
- Lutey ve Rayome: A Primer on the Ichimoku Cloud Indicator (Journal of Marketing Development and Competitiveness 14(3), 2020) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.