Kısa cevap: Engelli vergi indirimi, Gelir Vergisi Kanunu'nun 31. maddesine göre çalışma gücünün en az %40'ını kaybetmiş ücretlilerin veya bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretlilerin gelir vergisi matrahından her ay düşülen sabit bir tutardır. 2026'da aylık indirim birinci derece (%80 ve üzeri kayıp) için 12.000 TL, ikinci derece (%60) için 7.000 TL, üçüncü derece (%40) için 3.000 TL'dir. Maaşa yansıyan tutar indirimin ücretin girdiği vergi dilimi oranıyla çarpımı kadardır; %15 dilimindeki birinci derece engelli çalışanın aylık vergisi 1.800 TL azalır, ancak asgari ücret istisnası nedeniyle vergisi zaten düşük olanlarda etki daha sınırlı kalır.
Engelli vergi indirimi bir vergi iadesi veya ödeme değildir; işverenin her ay hesapladığı gelir vergisi matrahını küçülterek kesilen vergiyi azaltır. Bu nedenle indirimin net maaşa etkisi, ücretin büyüklüğüne ve yıl içinde hangi vergi dilimine girildiğine göre değişir. İndirimden yararlanmak için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bünyesindeki Merkez Sağlık Kurulunun değerlendirdiği bir sağlık kurulu raporu ve başvuru gerekir.
Aşağıda indirimden kimlerin yararlandığı, 2026 tutarları, bordroda hesaplanışı, maaşa yansıma tablosu, başvuru adımları ve indirimin başlangıç tarihi Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre anlatılıyor. Brütten nete hesabın genel mantığı ayrı bir yazının konusudur; örneklerdeki ücretler varsayımsaldır.
Engelli vergi indirimi nedir, kimler yararlanır?
Engelli vergi indirimi, Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 31. maddesinde engellilik indirimi adıyla düzenlenen ve çalışma gücü kaybı oranına göre üç dereceye ayrılan aylık matrah indirimidir. Kanuna göre çalışma gücünün en az %80'ini kaybetmiş hizmet erbabı birinci, en az %60'ını kaybetmiş olan ikinci, en az %40'ını kaybetmiş olan üçüncü derece engelli sayılır. GİB'in engelliler için vergi rehberine göre indirimden şu kişiler yararlanır:
- Engelli ücretli;
- Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli;
- Engelli serbest meslek erbabı ve bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı (GVK md. 89/3, yıllık beyannamede).
Bakmakla yükümlü olunan kişi, engellinin tabi olduğu çalışma veya sosyal güvenlik mevzuatına göre belirlenir; rehber 5510 sayılı Kanun'a göre 18 yaşından küçük çocukları, belirli şartlarla 20 ve 25 yaşına kadar öğrenim gören çocukları, çalışmayan eşi, yaş sınırı olmadan engelli çocukları ve geçimi sigortalı tarafından sağlanan anne ve babayı sayar. Dar mükellefler (GVK md. 36) ve gerçek usulde ticari kazanç elde edenler indirimden yararlanamaz. Emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayan ve ücretinden vergi kesilen kişiler ise yararlanabilir. Çalışma gücü kaybına bağlı başka bir hak olan malulen emeklilik ayrı şartlara tabidir.
Engelli vergi indirimi ne kadar? 2026 tutarları
2026'da engelli vergi indirimi aylık 12.000 TL, 7.000 TL ve 3.000 TL'dir; tutarlar 31 Aralık 2025 tarihli Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No 332 ile belirlendi ve GİB'in Şubat 2026 tarihli ücret rehberinde yer alır. 2025'te aylık tutarlar 9.900 TL, 5.700 TL ve 2.400 TL idi.
| Derece | Çalışma gücü kaybı | Aylık indirim | Yıllık indirim | %15 dilimde aylık vergi etkisi |
|---|---|---|---|---|
| Birinci derece | En az %80 | 12.000 TL | 144.000 TL | 1.800 TL |
| İkinci derece | En az %60 | 7.000 TL | 84.000 TL | 1.050 TL |
| Üçüncü derece | En az %40 | 3.000 TL | 36.000 TL | 450 TL |
Kaynak: GVK md. 31, GİB Ücret Geliri Rehberi (Şubat 2026). Son sütun indirimin %15 ile çarpımıdır; ücret yıl içinde %20 veya %27 dilimine geçtiğinde aynı indirimin vergi etkisi büyür. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; 2027 tutarları Ekim 2026 itibarıyla açıklanmadı ve yeni yıl tebliğiyle ilan edilecek. GVK'nın mükerrer 123. maddesine göre hesaplanan tutarın %5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz ve Cumhurbaşkanı tutarları %50'sine kadar artırıp indirebilir.
Engelli vergi indirimi nasıl hesaplanır?
Engelli vergi indirimi, brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primleri düşüldükten sonra bulunan aylık gelir vergisi matrahından indirilir; vergi kalan matraha kümülatif olarak uygulanan tarifeyle hesaplanır. Ardından asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşülür. GİB'in ücret rehberine göre istisna nedeniyle alınmayan vergi, o ay asgari ücret üzerinden hesaplanan vergiyi aşamaz ve ödenecek vergi sıfırın altına inmez. Rehber, asgari ücretle çalışıp istisna nedeniyle vergi ödemeyen çalışanın engellilik indiriminden faydalanamayacağını, asgari ücretin üzerinde kazananların ise matrahları yeterliyse her ikisinden yararlanacağını belirtir. Rehbere göre aylık matrahı aşan indirim kısmı için iade de yapılmaz.
Varsayımsal örnek, Ocak 2026: Brüt ücret 60.000 TL, çalışanın bakmakla yükümlü olduğu birinci derece engelli bir çocuğu var.
- SGK işçi payı 8.400 TL ve işsizlik payı 600 TL düşülünce matrah 51.000 TL.
- Engellilik indirimi 12.000 TL; vergiye tabi matrah 39.000 TL, hesaplanan vergi %15 ile 5.850 TL.
- Ocak ayı asgari ücret istisnası 4.211,33 TL düşülünce ödenecek gelir vergisi 1.638,67 TL.
- İndirim olmasaydı vergi 51.000 × %15 − 4.211,33 = 3.438,67 TL olacaktı; net ücret 1.800 TL artar.
İndirim kümülatif matrahı da küçülttüğü için üst dilime geçiş gecikir. Bordrodaki kümülatif matrah ve asgari ücret istisnasının aylara göre tutarları net maaş nasıl hesaplanır yazısında, tarifenin dilimleri gelir vergisi dilimleri 2026 yazısında anlatılıyor. Asgari ücretin kendisi asgari ücret nasıl belirlenir yazısında ele alınıyor.
Engelli vergi indirimi maaşa ne kadar yansır?
Engelli vergi indirimi maaşa, indirim tutarının ücretin o ay girdiği vergi dilimi oranıyla çarpımı kadar yansır; asgari ücret istisnası hesaplanan vergiyi sıfırlıyorsa yansıma o kadar küçülür. Aşağıdaki tablo, 2026'nın her ayında aynı brüt ücreti alan ve başka indirimi olmayan varsayımsal çalışanlar için yıllık gelir vergisini gösterir; tutarlar aylık kümülatif matrah ve her ayın asgari ücret istisnası dikkate alınarak hesaplandı, damga vergisi hariçtir.
| Aylık brüt ücret | İndirimsiz | Birinci derece | İkinci derece | Üçüncü derece |
|---|---|---|---|---|
| 40.000 TL | 14.778,77 TL | 0 TL | 0 TL | 7.018,77 TL |
| 60.000 TL | 69.858,77 TL | 30.978,77 TL | 47.178,77 TL | 60.138,77 TL |
| 100.000 TL | 180.018,77 TL | 141.138,77 TL | 157.338,77 TL | 170.298,77 TL |
Tablodan üç sonuç çıkar:
- Yüksek dilimde etki büyür: 60.000 TL ve 100.000 TL brüt ücrette birinci derece indirimin yıllık etkisi 38.880 TL'dir; bu, 144.000 TL'lik indirimin %27 ile çarpımıdır. GİB rehberindeki yıllık 21.600 TL tutarı ilk dilim oranı %15 ile hesaplanmıştır.
- Ay ilerledikçe artar: 60.000 TL brüt ücrette birinci derece indirim Ocak'ta neti 1.800 TL, Aralık'ta 12.000 × %27 = 3.240 TL artırır.
- Düşük ücrette sınırlıdır: 40.000 TL brüt ücrette birinci ve ikinci derece indirim kalan vergiyi tamamen sıfırlar; kazanç, indirimsiz ödenecek 14.778,77 TL ile sınırlı kalır.
Farklı bir brüt ücretle neti görmek için net brüt maaş hesaplama aracı kullanılabilir; engellilik indirimi aracın varsayımları dışında kalıyorsa sonuç bordroyla karşılaştırılmalıdır.
Engelli vergi indirimi başvurusu nasıl yapılır?
Engelli vergi indirimi başvurusu, dilekçe ve belgelerle defterdarlığa, bağımsız vergi dairesi bulunan ilçelerde vergi dairesine, bulunmayan ilçelerde malmüdürlüğüne yapılır. GİB'in Eylül 2026 tarihli Engelliler İçin Vergi Rehberi'ne göre dilekçe Dijital Vergi Dairesi'nden de verilebilir: sisteme girildikten sonra Dilekçelerim, Yeni Dilekçe Oluştur, Dilekçe Türleri ve Engellilik Vergi İndirim Dilekçesi adımları izlenir.
- Engelli ücretli için: Başvuru dilekçesi, işverenden alınan çalıştığını gösteren imzalı ve kaşeli yazı, T.C. kimlik numaralı kimlik fotokopisi ve yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu varsa aslı ya da noter veya hastane onaylı örneği.
- Bakmakla yükümlü olunan engelli için: Aynı belgelere ek olarak engelli kişinin kimlik fotokopisi ve bakmakla yükümlü olunduğunu gösteren belge.
Rapor şartı: İndirimde, Sağlık Bakanlığına bağlı yetkili hastanelerce düzenlenen ve Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilerek çalışma gücünün en az %40'ının kaybedildiğine karar verilen raporlar geçerlidir. İşe giriş, engelli kimlik kartı veya sosyal yardım için alınan raporlar, Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmedikçe tek başına yeterli değildir; yönetmelik formatına uygun olanlar değerlendirmeye sunulabilir. Kurul raporları 18 yaş üstü için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'e, 18 yaş altı için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik'e göre inceler; hastayı muayene etmez.
EVİS: GİB'in Engelli Vergi İndirimi Sistemi, raporları Sağlık Bakanlığı sisteminden elektronik olarak alır, nüfus bilgilerini MERNİS'ten kontrol eder ve kurul kararını ilgili defterdarlığa sistem üzerinden iletir.
Engelli vergi indirimi ne zaman başlar, nasıl sorgulanır?
Engelli vergi indirimi, rapor defterdarlığın sevkiyle alınmışsa rapor tarihinden, mevcut bir raporla başvurulmuşsa başvuru tarihinden itibaren uygulanır. GİB rehberine göre yargı yoluyla alınan raporlarda son rapor tarihi, hakem hastane raporlarında o raporun tarihi esas alınır; idari işlemlerdeki veya kurul aşamasındaki gecikmeler engelliyi olumsuz etkilemez.
- Sonucun bildirilmesi: Kurulun belirlediği derece defterdarlığa bildirilir, defterdarlık sonucu başvuru sahibine, ücretlilerde işverene ve işveren aracılığıyla çalışana tebliğ eder. EVİS'te başvurunun sonuçlandığı ayrıca SMS ile bildirilir.
- Bordroda kontrol: İşveren indirimi aylık matrahtan düşer; bordrodaki gelir vergisi matrahının indirim tutarı kadar azaldığı kontrol edilerek indirimin uygulanıp uygulanmadığı görülür.
- İş değişikliği: İşyerini değiştiren ücretli yeni rapor almaz; işlem yaptırdığı birime yeni işyerini bildirip yeni işverene hitaben yazı alır.
- İtiraz: Rapora engellinin kendisi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum il sağlık müdürlüğü aracılığıyla itiraz edebilir; GİB'e intikal eden rapor sonuçları için yeniden inceleme de istenebilir.
Yıllık beyanname veren ücretliler, yıl içinde bordroda düşülen indirimi beyannamede ikinci kez düşemez; beyannamenin düzenlenmesi hazır beyan sistemi yazısında anlatılıyor. Engelliler için emlak vergisi gibi diğer vergilerdeki haklar ayrı şartlara bağlıdır; tek konutu olan engellilere uygulanan sıfır oran emlak vergisi yazısında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Engelli vergi indirimi 2026'da ne kadar?
Aylık indirim birinci derece engelliler için 12.000 TL, ikinci derece için 7.000 TL, üçüncü derece için 3.000 TL'dir. Bu tutarlar gelir vergisi matrahından düşülür; vergiye etkisi indirimin dilim oranıyla çarpımıdır.
Engelli vergi indirimi maaşa ne kadar yansır?
Ücret %15 dilimindeyken birinci derece indirim aylık vergiyi 1.800 TL, %27 dilimindeyken 3.240 TL azaltır. Asgari ücret istisnası nedeniyle vergisi zaten düşük olan çalışanlarda yansıma daha az olur.
Asgari ücretle çalışan engelli vergi indiriminden yararlanır mı?
Asgari ücretle çalışan kişi istisna nedeniyle gelir vergisi ödemediği için indirimin fiili bir etkisi olmaz. GİB'e göre asgari ücretin üzerinde ücret alanlar, matrahları yeterliyse hem indirimden hem istisnadan yararlanır.
Engelli vergi indirimi başvurusu nereye yapılır?
Defterdarlığa, vergi dairesine veya malmüdürlüğüne dilekçe ve belgelerle yapılır; dilekçe Dijital Vergi Dairesi'ndeki Engellilik Vergi İndirim Dilekçesi bölümünden de verilebilir. Rapor Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilir.
Engelli vergi indirimi ne zaman başlar?
Defterdarlığın sevkiyle alınan raporda rapor tarihinden, mevcut raporla yapılan başvuruda başvuru tarihinden itibaren uygulanır. Sonuç işverene bildirilir ve indirim bordroya yansıtılır.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (md. 23, 31, 36, 89, mükerrer 123) (yeni sekmede açılır)
- Gelir İdaresi Başkanlığı: Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi (Şubat 2026) (yeni sekmede açılır)
- Gelir İdaresi Başkanlığı: Engelliler İçin Vergi Rehberi (Eylül 2026, Yayın No 619) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332), 31 Aralık 2025, 2026 engellilik indirimi tutarları ve tarife (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı 2025/1 (26 Aralık 2025, sayı 33119) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.