Kısa cevap: Repo, bir menkul kıymetin belirli bir tarihte geri alınması taahhüdüyle satılmasıdır; aynı işlem karşı taraf için ters repodur. Ekonomik olarak menkul kıymet teminatlı kısa vadeli borçlanmadır: repo yapan taraf nakit borçlanır, ters repo yapan taraf nakit borç verir ve vade sonunda parasını faiziyle geri alır. Ekim 2026 itibarıyla repo gelirinden %15 stopaj kesilir.
Repo, Türkiye'de kısa vadeli Türk lirası faizlerinin oluştuğu piyasanın merkezindedir. TCMB politika faizini bir hafta vadeli repo ihalesiyle uygular, bankalar ve aracı kurumlar kısa vadeli nakit ihtiyacını Borsa İstanbul'daki repo pazarlarında karşılar, para piyasası fonları nakitlerini ters repoda da değerlendirebilir. Türk lirası gecelik referans faizi TLREF de Borsa İstanbul'daki gecelik repo işlemlerinden hesaplanır.
Aşağıda repo ile ters reponun farkı, faizin hesaplanması, işlemlerin yapıldığı piyasalar, TCMB'nin repo ihalesi, TLREF'in hesaplama yöntemi ve bireysel yatırımcı açısından repo resmi kaynaklara dayanarak anlatılıyor.
Repo ve ters repo nedir?
Borsa İstanbul'un tanımına göre repo, bir menkul kıymetin başlangıç valöründe geri alım vaadiyle satılması ve bitiş valöründe geri alınmasıdır. Ters repo ise menkul kıymetin geri satım vaadiyle alınması ve vade sonunda geri satılmasıdır. Tek bir işlemin iki tarafı vardır: bir taraf için repo olan işlem, diğer taraf için ters repodur.
| Aşama | Repo yapan | Ters repo yapan |
|---|---|---|
| Başlangıçta | Menkul kıymeti verir, nakit alır | Nakit verir, menkul kıymeti alır |
| Vade sonunda | Anapara ve faizi öder, menkul kıymeti geri alır | Anapara ve faizi alır, menkul kıymeti iade eder |
| Ekonomik anlamı | Teminatlı borçlanma | Teminatlı borç verme |
Teminat olarak devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) gibi borçlanma araçları kullanılır; Borsa İstanbul'da paylara dayalı repo için ayrı bir pazar da bulunur. Faiz oranı ve vade işlem başında belirlenir, bu yüzden ters repo yapan taraf vade sonunda alacağı tutarı baştan bilir. Karşı taraf yükümlülüğünü yerine getirmezse alacak teminattan karşılanacağı için teminatın değeri ve nakde çevrilebilirliği önemlidir.
Repo faizi nasıl hesaplanır?
Türk lirası repo işlemlerinde getiri, yıllık basit faiz oranı üzerinden gün sayısı esas alınarak hesaplanır; Borsa İstanbul da TLREF'i fiili gün/365 esasıyla yıllık yüzde olarak ilan eder. Temel formül şöyledir:
Brüt faiz = Anapara × Yıllık faiz oranı × Gün sayısı ÷ 365
Net faiz = Brüt faiz × (1 − Stopaj oranı)Örnek: Bir bankada 500.000 TL ile 7 gün vadeli, yıllık %38 brüt faizli varsayımsal bir ters repo yapılsın.
- Brüt faiz: 500.000 × 0,38 × 7 ÷ 365 = 3.643,84 TL
- %15 stopaj: 3.643,84 × 0,15 = 546,58 TL
- Net faiz: 3.643,84 − 546,58 = 3.097,26 TL
Vade sonunda hesaba 503.097,26 TL geçer. Net yıllık oran yaklaşık %38 × 0,85 = %32,3'tür. Tutar her vade sonunda aynı oranla yeniden repoya verilirse faiz anaparaya eklenerek bileşik büyür; gerçekte yenileme günün faiziyle yapılır.
Repo nerede yapılır? Borsa İstanbul ve Takasbank piyasaları
Kurumlar arası repo işlemleri için organize piyasalar bulunur. Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası'nda repo için birden fazla pazar bulunur; bu piyasada TCMB, Borsa İstanbul üyesi aracı kurumlar ve bankalar işlem yapabilir, takas işlemlerini İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) gerçekleştirir.
| Pazar | Kuruluş | Kapsam |
|---|---|---|
| Repo-Ters Repo Pazarı | 17 Şubat 1993 | Repo ve ters repo işlemleri |
| Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı | 17 Aralık 2010 | Menkul kıymet tercihli repo işlemleri |
| Pay Senedi Repo Pazarı | 7 Aralık 2012 | BIST 50 endeksine dahil, Borsa'nın uygun gördüğü paylara dayalı repo |
| Taahhütlü İşlemler Pazarı | 2 Temmuz 2018 | Geri alma veya geri satma taahhüdüyle yapılan işlemler |
Takasbank'ın 1996'dan beri işlettiği Takasbank Para Piyasası (TPP) ise fon fazlası olan ve fon ihtiyacı olan üyelerin talep ve tekliflerini buluşturur. TPP'de Takasbank işlemlere taraf olmaz ve kotasyon vermez, ancak işlemlerden doğan yükümlülükleri garanti eder; karşı taraf bilgisi paylaşılmaz. Bankalar ve aracı kurumların yanı sıra finansman, faktoring, sigorta ve emeklilik şirketleri gibi kuruluşlar da TPP'ye üye olabilir.
TCMB repo ihalesi ve politika faizi
TCMB'nin temel politika aracı, miktar ihalesi yöntemiyle düzenlenen bir hafta vadeli repo ihalesinin faiz oranıdır. İhalede bankalar menkul kıymet teminatı göstererek TCMB'den bir hafta vadeli Türk lirası borçlanır. Ekim 2026 itibarıyla son karar 22 Ekim 2026'da alındı: politika faizi %37'den %36'ya, gecelik borç verme faizi %40'tan %39'a, gecelik borçlanma faizi %35,5'ten %34,5'e indirildi.
2026 Para Politikası metnine göre Türk lirası likidite yönetiminin amaçlarından biri, gecelik piyasa faizlerinin politika faizi etrafında oluşmasıdır. Metnin ekindeki araç tablosuna göre TCMB gecelik vadede hazır imkânlar sunar; Borsa İstanbul Repo Pazarı'ndaki gecelik repo ve ters repo işlemleri ise nihai kredi mercii işlemleri arasında yer alır. Gecelik borç verme ve borçlanma faizleri, piyasa faizinin dalgalanabileceği koridorun üst ve alt sınırlarını oluşturur.
Koridor içindeki konum likidite koşullarına ve TCMB'nin fonlama yöntemine bağlıdır. TCMB 1 Mart 2026 tarihli duyuruyla bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verdi; 18 Mart 2026'da yayımlanan toplantı özetine göre ihalelere ara verilmesinin ardından ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin üst bant olan %40'ta oluşması sağlandı. İhalelere 23 Ağustos 2026 tarihli duyuruyla yeniden başlandı. Faiz kararlarının nasıl okunacağı PPK faiz kararı yazısında ele alınıyor.
TLREF nedir, nasıl hesaplanır?
TLREF (Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı), kredi, likidite ve diğer risklerin asgari olduğu koşullarda Türk lirası borç alma ve verme faizini göstermek amacıyla Borsa İstanbul tarafından hesaplanır. Finansal ürünlerde, borçlanma araçlarında ve sözleşmelerde dayanak veya karşılaştırma ölçütü olarak kullanılabilir. Hesaplamanın gözetiminde Hazine ve Maliye Bakanlığı, TCMB, BDDK, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, Takasbank ve Borsa İstanbul temsilcilerinden oluşan TLREF Komitesi görev yapar.
29 Ocak 2026'da yürürlüğe giren yönteme göre:
- Kapsam: Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'nda saat 15.30'a kadar gerçekleşen, başlangıç valörü aynı gün olan, Türk lirası cinsi devlet iç borçlanma senetleri ve TCMB likidite senetleri teminatlı gecelik repo işlemleri kullanılır.
- Uç değerlerin ayıklanması: İşlemler faiz oranına göre sıralanır; hacmin en yüksek ve en düşük faizli %15'lik dilimleri çıkarılır, ortadaki %70 kullanılır.
- Ortalama: Kalan işlemlerin hacim ağırlıklı ortalaması alınır ve fiili gün/365 esasıyla yıllık yüzde olarak ifade edilir.
- Yayım: Oran tam iş günlerinde 15.50'de, yarım günlerde 12.35'te BISTECH Veri Yayın Sistemi'nden yayımlanır; Borsa İstanbul'un sitesindeki raporlar 16.00'dan sonra güncellenir.
- Yetersiz veri: Yöntemde işlem sayısı, karşı taraf sayısı ve hacim için alt sınırlar tanımlıdır. Veri yetersiz sayılırsa TLREF, TCMB'nin ağırlıklı ortalama fonlama maliyetine önceki beş yayım gününün ortalama farkı eklenerek belirlenir.
Örnek: Bir günde toplam 100 milyar TL hacimli beş varsayımsal gecelik repo işlemi gerçekleşsin.
| Faiz | Hacim | Hesaba giren hacim |
|---|---|---|
| %36,90 | 10 milyar TL | 0 (en düşük %15'lik dilimde) |
| %37,00 | 20 milyar TL | 15 milyar TL |
| %37,10 | 40 milyar TL | 40 milyar TL |
| %37,20 | 20 milyar TL | 15 milyar TL |
| %39,00 | 10 milyar TL | 0 (en yüksek %15'lik dilimde) |
Ayıklanmış ortalama: (15 × 37,00 + 40 × 37,10 + 15 × 37,20) ÷ 70 = %37,10. Tüm hacmin ağırlıklı ortalaması ise %37,27 olurdu. Ayıklama, tek bir uç işlemin oranı yukarı ya da aşağı çekmesini önler.
TLREF'in getirisini izleyen BIST TLREF Endeksi, 14 Haziran 2019 itibarıyla 1.000 başlangıç değeriyle 17 Haziran 2019'da yayımlanmaya başladı. VİOP'un faiz türev pazarında TLREF'e dayalı 1 aylık vadeli işlem sözleşmeleri işlem görür; vadeli işlemlerin işleyişi VİOP yazısında anlatılıyor. TLREF mevduatta da referans olarak kullanılabilir: TCMB 21 Haziran 2025 tarihli makroihtiyati duyurusunda TÜFE, ÜFE ve TLREF'e endeksli Türk lirası mevduat için zorunlu karşılık oranını tüm vadelerde %10 olarak belirlemişti.
Bireysel yatırımcı için repo nasıl çalışır?
Borçlanma Araçları Piyasası'nda TCMB, Borsa İstanbul üyesi aracı kurumlar ve bankalar işlem yapabildiği için bireysel yatırımcı repoya banka veya aracı kurum üzerinden ulaşır. Yatırımcı açısından işlem ters repodur: nakit kuruma verilir, karşılığında menkul kıymet teminat gösterilir ve vade sonunda anapara faiziyle geri ödenir. Vade, oran ve teminat kurumun sunduğu koşullara göre değişir.
Vergilendirme
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) Şubat 2026 tarihli geçici 67. madde rehberine göre repo gelirleri %15 oranında tevkifata tabidir ve bu gelirler için yıllık beyanname verilmez. Tevkifatta gelir sahibinin gerçek veya tüzel kişi, tam veya dar mükellef olması sonucu değiştirmez. Ekim 2026 itibarıyla bu oran, mevduat faizine vadeye göre uygulanan oranlardan ve para piyasası fonlarına uygulanan orandan farklıdır.
| Özellik | Ters repo | Vadeli mevduat | Para piyasası fonu |
|---|---|---|---|
| Getiri | Oran işlem başında belli | Oran hesap açılışında belli | Günlük piyasa faizlerine göre oluşur |
| Stopaj | %15 | Vadeye göre %10, %15 veya %17,5 | %17,5 (9 Temmuz 2025 ve sonrası alımlar) |
| Alacağın dayanağı | Teminat gösterilen menkul kıymet | Banka bilançosu ve mevduat sigortası | Kurucudan ayrı fon portföyü |
Repo ile para piyasası fonunun getirisi aynı kısa vadeli faiz ortamından beslenir, çünkü fonlar da nakitlerini ters repo ve kısa vadeli araçlarda değerlendirir. Fonun işleyişi para piyasası fonu yazısında, mevduattaki kesinti oranları mevduat faizi stopaj oranları yazısında ayrıntılandırılıyor.
Riskler
- Karşı taraf riski: Kurum yükümlülüğünü yerine getiremezse teminatın değeri ve nakde çevrilebilirliği belirleyici olur.
- Yeniden yatırım riski: Kısa vadeli repo her vade sonunda o günkü faizle yenilenir; faizler düşerse getiri de düşer.
- Teminatın fiyat riski: Teminat olarak gösterilen tahvilin piyasa fiyatı faizlerle değişir; bu ilişki tahvil ve bono yazısında anlatılıyor.
- Enflasyon riski: Net faiz enflasyonun altında kalırsa nominal kazanca rağmen satın alma gücü azalır.
Banka faizlerini Fiva'da karşılaştırın
Fiva'da banka bazında mevduat ve kredi faizleri takip edilebilir; yatırım fonları, altın ve döviz aynı uygulamada izlenebilir. Fiva yatırım tavsiyesi vermez ve uygulama üzerinden alım-satım işlemi yapılmaz.
Sık sorulan sorular
Repo stopajı yüzde kaç?
Ekim 2026 itibarıyla repo gelirlerinden %15 tevkifat yapılır ve bu gelirler için yıllık beyanname verilmez. Oran gerçek ve tüzel kişiler için aynıdır.
Repo mu mevduat mı?
İkisinde de oran baştan bellidir. Mevduat bankanın borcudur ve limit dahilinde sigorta kapsamındadır; repoda alacak, teminat gösterilen menkul kıymetle desteklenir. Stopaj oranları da farklıdır: repoda %15, mevduatta vadeye göre %10 ile %17,5 arasındadır.
TLREF saat kaçta açıklanır?
Saat 15.30'a kadar gerçekleşen gecelik repo işlemleriyle hesaplanan TLREF tam iş günlerinde 15.50'de, yarım günlerde 12.35'te yayımlanır. Borsa İstanbul'un sitesindeki raporlar 16.00'dan, yarım günlerde 12.45'ten sonra güncellenir.
Gecelik repo faizi neden politika faizinden farklı olabilir?
Gecelik faizler, gecelik borçlanma ve borç verme faizlerinin oluşturduğu koridor içinde likidite koşullarına göre oluşur. TCMB 1 Mart 2026'da bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verdikten sonra, 18 Mart 2026 tarihli toplantı özetine göre ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin %40'ta, yani politika faizinin üzerinde oluşması sağlandı; ihalelere 23 Ağustos 2026'da yeniden başlandı.
Pay senedi karşılığında repo yapılabilir mi?
Evet. Borsa İstanbul'un 7 Aralık 2012'de kurulan Pay Senedi Repo Pazarı'nda BIST 50 endeksine dahil ve Borsa'nın uygun gördüğü paylara dayalı repo işlemleri yapılır.
Kaynaklar
- Borsa İstanbul: Repo / Reverse Repo (Borçlanma Araçları Piyasası ürünleri) (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: Borçlanma Araçları Piyasası ve pazarları (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: TLREF Turkish Lira Overnight Reference Rate Methodology (29 Ocak 2026) (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: TLREF (yeni sekmede açılır)
- Takasbank: Takasbank Para Piyasası (TPP) genel tanım (yeni sekmede açılır)
- TCMB: 2026 Para Politikası (28 Aralık 2025) (yeni sekmede açılır)
- TCMB: Faiz Oranlarına İlişkin Basın Duyurusu (2026-45, 22 Ekim 2026) (yeni sekmede açılır)
- TCMB: Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti (2026-14, 18 Mart 2026) (yeni sekmede açılır)
- TCMB: Türk Lirası Likidite Yönetimine İlişkin Basın Duyurusu (2026-11, 1 Mart 2026) (yeni sekmede açılır)
- TCMB: Türk Lirası Likidite Yönetimine İlişkin Basın Duyurusu (2026-35, 23 Ağustos 2026) (yeni sekmede açılır)
- TCMB: Makroihtiyati Çerçeveye İlişkin Basın Duyurusu (2025-38, 21 Haziran 2025) (yeni sekmede açılır)
- GİB: Gelir Vergisi Kanunu geçici 67. madde kapsamında kesinti oranları (yeni sekmede açılır)
- GİB: GVK geçici 67. madde uygulaması ile ilgili gerçek kişilere yönelik vergi rehberi (Şubat 2026) (yeni sekmede açılır)
- Borsa İstanbul: Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Prosedürü (revizyon 70, 1 Temmuz 2026; 1 Aylık TLREF Vadeli İşlem Sözleşmeleri) (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.