Kısa cevap: İsteğe bağlı sigorta primi, sigortalının alt ve üst sınır arasında kendi belirlediği aylık prime esas kazancın %33'üdür: 5510 sayılı Kanun'un 52. maddesine göre %21'i malullük, yaşlılık ve ölüm, %12'si genel sağlık sigortası primidir. SGK'ya göre 2026'da alt sınırdan ödenen en düşük aylık prim 10.899,90 TL'dir; üst sınır 297.270 TL üzerinden en yüksek prim 98.099,10 TL olarak hesaplanır. 2027 tutarı, 2027 brüt asgari ücreti Resmî Gazete'de yayımlanınca belli olacak.
İsteğe bağlı sigorta, zorunlu sigortalı olarak çalışmayan birinin prim ödeyerek emeklilik için gün biriktirmesini ve aynı zamanda genel sağlık sigortasından yararlanmasını sağlar. Ev hanımları, işsizler, işini bırakıp emekliliğe kalan günlerini tamamlamak isteyenler ve ay içinde 30 günden az çalışanlar en sık başvuran gruplardır.
Aşağıda isteğe bağlı sigortanın şartları, prim oranı ve 2026 tutarları, hesap örneği, ödeme süresi ve ödenmeyen ayların sonucu, başvuru ve sona erme, isteğe bağlı günlerin emeklilikte nasıl sayıldığı ve 2027 tutarının nasıl belirleneceği Ekim 2026 itibarıyla 5510 sayılı Kanun ve SGK'nın isteğe bağlı sigorta sayfasına göre anlatılıyor. Emeklilik yaşı ve gün tabloları emeklilik yaşı nasıl hesaplanır yazısında yer aldığı için burada tekrarlanmıyor.
İsteğe bağlı sigorta nedir, kimler yararlanabilir?
İsteğe bağlı sigorta, 5510 sayılı Kanun'un 50. maddesine göre kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödeyerek uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm) ve genel sağlık sigortasına tabi olmasını sağlayan sigortadır. Kısa vadeli sigorta kollarını kapsamadığı için iş kazası, meslek hastalığı, hastalık veya analık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği sağlamaz.
Türkiye'de ikamet edenler ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde yaşayan Türk vatandaşları şu şartlarla isteğe bağlı sigortalı olabilir:
- Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak ya da sigortalı çalışmakla birlikte ay içinde 30 günden az veya tam gün olmayacak şekilde çalışmak,
- Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
- 18 yaşını doldurmuş olmak,
- İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesi veya giriş bildirgesiyle Kuruma başvurmak.
Daha önce hiç sigortalı olmamak şart değildir; ilk kez sigortalı olacak kişi de isteğe bağlı sigortayla başlayabilir. İsteğe bağlı sigortalı, 52. maddeye göre bir başkasının bakmakla yükümlü olduğu kişi olsa bile genel sağlık sigortası primini de öder ve 60. maddenin (b) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır.
İsteğe bağlı sigorta primi nasıl hesaplanır?
İsteğe bağlı sigorta primi, seçilen aylık prime esas kazancın %33'ü olarak hesaplanır. 52. maddeye göre kazanç, 82. maddedeki alt ve üst sınır arasında sigortalının kendisi tarafından belirlenir; oranın %21'i malullük, yaşlılık ve ölüm, %12'si genel sağlık sigortası primidir. Oran, 4 Aralık 2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle 1 Ocak 2026'dan itibaren %32'den %33'e çıktı; artış malullük, yaşlılık ve ölüm payının %20'den %21'e yükselmesinden kaynaklanır.
Bağ-Kur'dan farklı olarak isteğe bağlı sigortada 5 puanlık Hazine indirimi yoktur: 81. maddenin (j) bendi indirimi isteğe bağlı sigortalılar ve muhtarlar dışındaki 4/b sigortalılarına tanır. Bu yüzden aynı kazanç üzerinden isteğe bağlı prim, indirimli Bağ-Kur priminden yüksek çıkabilir; karşılaştırma Bağkur primi nasıl hesaplanır yazısında yer alıyor.
Varsayımsal örnek (2026): Alt sınırdan prim ödeyen kişi için aylık prim 33.030 × %33 = 10.899,90 TL'dir: 6.936,30 TL malullük, yaşlılık ve ölüm, 3.963,60 TL genel sağlık sigortası. Aylık 50.000 TL kazanç seçen biri ise 50.000 × %33 = 16.500 TL öder. Yüksek kazanç seçmek primi artırır, buna karşılık bu yıllar için emekli aylığının hesabına giren kazancı da yükseltir.
Seçilen kazancın aylığa etkisi emekli maaşı nasıl hesaplanır yazısında, sınırların belirlenme yöntemi prime esas kazanç nedir yazısında anlatılıyor.
İsteğe bağlı sigorta primi ne kadar 2026?
2026'da isteğe bağlı sigorta primi alt sınırdan aylık 10.899,90 TL, üst sınırdan 98.099,10 TL'dir. Alt sınır tutarı SGK'nın açıkladığı rakamdır; üst sınır tutarı, SGK'nın duyurduğu 297.270 TL'lik aylık kazanç tavanının %33'ü olarak hesaplanmıştır.
| Seçilen aylık kazanç | Malullük, yaşlılık ve ölüm (%21) | Genel sağlık sigortası (%12) | Toplam prim |
|---|---|---|---|
| 33.030,00 TL (alt sınır) | 6.936,30 TL | 3.963,60 TL | 10.899,90 TL |
| 50.000,00 TL (varsayımsal) | 10.500,00 TL | 6.000,00 TL | 16.500,00 TL |
| 297.270,00 TL (üst sınır) | 62.426,70 TL | 35.672,40 TL | 98.099,10 TL |
Ay içinde 30 günden az çalışan kısmi süreli sigortalılar için hesap gün bazındadır. 52. maddeye göre bu kişiler, alt ve üst sınır arasında belirledikleri günlük kazanç ve eksik gün sayısı üzerinden prim öder; 51. maddeye göre bu şekilde ödenen günler, ayın zorunlu prim gün sayısına 30 günü geçmemek üzere eklenir ve hizmet akdiyle çalışma (4/a) süresi sayılır.
İsteğe bağlı sigorta primi ne zaman ödenir?
İsteğe bağlı sigorta primi her ay için, ait olduğu ayı izleyen ay içinde ödenir. 88. maddeye göre isteğe bağlı sigortalılar primlerini takip eden ayda Kurumca belirlenen günün sonuna kadar öder; primi en fazla 360 gün için peşin ödeyebilir ve erken ödenen her gün için 6183 sayılı Kanun'a göre erken ödeme indirimi alır. Peşin ödenen süre dolmadan isteğe bağlı sigortalılık sona ererse, sigortalılık süresine sayılmayan günlerin primi iade edilir.
Gecikmenin sonucu, ödenmeyen ayın hizmetten düşmesidir. 52. maddeye göre ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte ödenmeyen süreler sigortalılık süresinden sayılmaz ve bu 12 aydan sonra yapılan ödemeler iade edilir. SGK da 12 ay içinde ödenmeyen ay için prim ödeme hakkının düştüğünü ve o ay için hizmet verilemediğini belirtir. Aynı maddeye göre kişinin zorunlu sigortalılıktan doğan prim borcu varsa, isteğe bağlı olarak ödediği tutar önce bu borca mahsup edilir.
Sağlık hizmeti açısından kural Bağ-Kur'dan daha sıkıdır: 67. maddeye göre isteğe bağlı sigortalı ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanabilmesi için başvuru tarihinde hiçbir prim borcunun bulunmaması ve son bir yılda en az 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısı olması gerekir.
İsteğe bağlı sigortaya nasıl başvurulur, nasıl sona erer?
Başvuru e-Devlet Kapısı'ndaki "4B İsteğe Bağlı İlk Tescil Kaydı" hizmetiyle (ay içinde 30 günden az çalışanlar için "4A İsteğe Bağlı İlk Tescil Kaydı") ya da ikamet edilen yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğü veya merkezine giriş bildirgesi verilerek yapılır. Daha önce isteğe bağlı sigortalı olup ayrılanlar dilekçeyle yeniden başlayabilir. 51. maddeye göre isteğe bağlı sigortalılık, başvurunun Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihi izleyen günden başlar; geçmiş aylar için başvuru yapılamaz.
İsteğe bağlı sigortalılık şu hallerde sona erer:
- Sona erdirme talebinde bulunulursa primi ödenmiş son günü izleyen günden,
- Aylık talebinde bulunulursa, aylığa hak kazanılmış olması şartıyla talep tarihinden,
- Sigortalının ölümü halinde ölüm tarihinden,
- 53. maddeye göre 4/a, 4/b veya 4/c kapsamında zorunlu sigortalı olarak çalışmaya başlanırsa (ay içinde 30 günden az çalışma hali hariç).
Zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı aylar 51. maddeye göre iptal edilir ve primleri iade edilir; aynı ay için iki kez hizmet kazanılmaz.
İsteğe bağlı sigorta ne zaman emekli olabilirim? Gün sayısına etkisi
İsteğe bağlı sigortada ödenen her tam ay 30 prim günü olarak sayılır, ancak emeklilik tarihi bu günlerin hangi statüde değerlendirildiğine de bağlıdır. 51. maddenin son fıkrasına göre isteğe bağlı prim ödenen süreler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası hükümlerinde dikkate alınır ve 4/b kapsamında sigortalılık süresi sayılır; SGK bu kuralın 1 Ekim 2008'den itibaren ödenen süreler için geçerli olduğunu belirtir. Kısmi süreli çalışanların eksik günlerini tamamlayan ödemeler ise 4/a süresi sayılır.
Birden fazla statüde hizmeti olanlarda aylığın hangi statüden bağlanacağı ayrıca belirlenir. 53. maddeye göre 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra ilk kez sigortalı olanlarda en fazla sigortalılığın geçtiği statü, süreler eşitse son statü esas alınır. Daha önce sigortalı olanlarda statü tespiti geçici 2. madde uyarınca mülga 2829 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır. Statü, gereken gün sayısını ve aylığın hesabını değiştirebileceği için uzun süre isteğe bağlı prim ödemeden önce kişisel durumun SGK kaydından kontrol edilmesi gerekir.
Varsayımsal örnek: İlk kez 2012'de sigortalı olan ve 5.000 gün hizmet akdiyle çalışmışken işten ayrılan bir kişi, 2026 başından itibaren 36 ay alt sınırdan isteğe bağlı prim ödesin. Hizmetine 36 × 30 = 1.080 gün eklenir ve toplam 6.080 güne ulaşır. 5.000 gün 4/a, 1.080 gün 4/b statüsünde olduğu için en fazla sigortalılık 4/a'dadır. 2026'nın 12 ayının primi 12 × 10.899,90 = 130.798,80 TL'dir; sonraki yılların tutarı o yılların asgari ücretine göre değişecektir.
Kişiye özel emeklilik tarihi e-Devlet'teki "Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim?" hizmetinden sorgulanır.
2027 isteğe bağlı sigorta primi ne kadar olacak?
2027 isteğe bağlı sigorta primi, 2027 brüt asgari ücreti Resmî Gazete'de yayımlandığında hesaplanabilir; Ekim 2026 itibarıyla 2027 asgari ücreti açıklanmadı. Oran kanunla değişmedikçe en düşük prim yeni aylık brüt asgari ücretin %33'ü, en yüksek prim bunun 9 katının %33'ü olur.
Varsayımsal örnek (tahmin değildir): 2027 brüt asgari ücretinin aylık 40.000 TL olarak belirlendiği varsayılsın. En düşük isteğe bağlı prim 40.000 × %33 = 13.200 TL, tavandan prim 360.000 × %33 = 118.800 TL olur.
İsteğe bağlı sigorta ile bireysel emeklilik sistemi birbirinin yerine geçmez. İsteğe bağlı sigortada ödenen prim SGK'da emeklilik günü ve genel sağlık sigortası sağlar; BES ise SGK aylığına gün eklemeyen, birikimi kişinin hesabında fonlarla değerlendirilen gönüllü bir tasarruf sistemidir. İşleyişi BES nedir yazısında anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
İsteğe bağlı sigorta primi ne kadar 2026?
SGK'ya göre 2026'da alt sınırdan ödenen en düşük aylık prim 10.899,90 TL'dir. Prim, seçilen kazancın %33'ü olduğundan üst sınır olan 297.270 TL'den ödendiğinde aylık 98.099,10 TL'ye çıkar.
İsteğe bağlı sigorta primi ödenmezse ne olur?
Ait olduğu aydan itibaren 12 ay içinde gecikme cezası ve zammıyla birlikte ödenmeyen ay sigortalılık süresinden sayılmaz ve sonradan ödenemez. Prim borcu olan isteğe bağlı sigortalı genel sağlık sigortasından da yararlanamaz.
Ev hanımı isteğe bağlı sigorta yapabilir mi?
Yapabilir. 18 yaşını doldurmuş, zorunlu sigortalı çalışmayan ve kendi sigortalılığından aylık almayan herkes, daha önce hiç sigortalı olmasa bile isteğe bağlı sigortaya başvurabilir.
İsteğe bağlı sigortada 5 puan indirim var mı?
Yok. 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinin (j) bendindeki 5 puanlık Hazine indirimi isteğe bağlı sigortalıları ve muhtarları kapsamaz; prim seçilen kazancın %33'ü olarak ödenir.
İsteğe bağlı sigortayla ne zaman emekli olunur?
Tarih, ilk sigorta giriş tarihine, toplam gün sayısına ve aylığın bağlanacağı statüye göre değişir. İsteğe bağlı günler 4/b süresi sayıldığı için kişisel durum e-Devlet'teki emeklilik sorgusu ve hizmet dökümüyle kontrol edilmelidir.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 5510 sayılı Kanun (madde 50, 51, 52, 53, 60, 67, 81, 82, 88, geçici 2) (yeni sekmede açılır)
- SGK: İlk Defa İsteğe Bağlı Sigortalı Olanlar (2026 prim tutarı) (yeni sekmede açılır)
- SGK: Prime Esas Kazanç Miktarları (2026) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 7566 sayılı Kanun, madde 22 (19 Aralık 2025, sayı 33112) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı 2025/1 (26 Aralık 2025, sayı 33119) (yeni sekmede açılır)
- e-Devlet Kapısı: 4B İsteğe Bağlı İlk Tescil Kaydı (yeni sekmede açılır)
- e-Devlet Kapısı: 4A İsteğe Bağlı İlk Tescil Kaydı (yeni sekmede açılır)
- e-Devlet Kapısı: Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim? (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.