Basit usul nedir? Şartları, 2026 hadleri ve 2027

Kısa cevap: Basit usul, Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 46–51. maddelerine göre küçük ticaret ve sanat erbabının kazancının defter tutulmadan, belgelere dayanarak hasılat ile giderlerin farkı olarak belirlendiği usuldür ve bu kazanç GVK'nın mükerrer 20/A maddesiyle gelir vergisinden istisnadır. 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'ne göre 2026'da işyerinin yıllık kirası büyükşehirde 99.000 TL'yi, diğer yerlerde 60.000 TL'yi; alım-satımda yıllık alışlar 1.200.000 TL'yi veya satışlar 1.900.000 TL'yi, diğer işlerde hasılat 600.000 TL'yi aşmamalıdır. Ekim 2026 itibarıyla basit usulü kaldıran bir kanun yoktur; ancak 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehir belediyesi olan illerde nüfusu 30.000'i aşan ilçelerde emtia imalatı ve alım-satımı, inşaat, oto tamiri, lokanta, eğlence yeri ve şehir içi yolcu taşımacılığı, kararda sayılan istisnalar dışında gerçek usule alındı.

Mahalle bakkalından kuaföre kadar pek çok küçük işletme yıllarca basit usulde vergilendirildi. 2021'den bu yana bu kazançlar gelir vergisinden istisna olduğu için usulün kapsamı, işletmenin vergi yükünü doğrudan belirler. 2026'da büyükşehirlerde yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı ise kapsamı daralttı ve "basit usul kalkıyor mu" sorusunu gündeme taşıdı.

Aşağıda basit usulün tanımı, genel ve özel şartları, Ekim 2026 itibarıyla geçerli hadler, büyükşehir kararı, vergi ve belge yükümlülükleri, hadler aşılınca gerçek usule geçiş ve 2027 için kesinleşmiş değişiklikler yürürlükteki mevzuata göre anlatılıyor. Örnekler varsayımsaldır.

Basit usul nedir?

Basit usul, ticari kazancın bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki olumlu fark olarak, alınması ve verilmesi zorunlu belgelerdeki tutarlara göre hesaplandığı kazanç tespit usulü demektir. GVK'nın 46. maddesine göre emtia ticareti yapanlarda dönem sonu mal mevcudu hasılata, dönem başı mevcudu giderlere eklenir; Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) rehberine göre kullanılan sabit kıymetler gider yazılmaz ve amortisman ayrılmaz.

Basit usul mükellefi defter tutmaz. Alış, gider ve hasılat belgeleri ayrı dosyalarda saklanır; GİB rehberine göre kayıtlar, mükellefin aracılık ve sorumluluk sözleşmesi yaptığı meslek odası veya meslek mensubu aracılığıyla 1 Ocak 2018'den beri zorunlu olan Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutulur. Kanuna göre bu mükellefler kazancın tespiti ve defter tutma dışında bildirme, belge, muhafaza, ibraz ve ceza hükümleri bakımından ikinci sınıf tüccarlara ilişkin hükümlere tabidir.

Basit usul şartları nelerdir?

Basit usulden yararlanmak için GVK'nın 47. maddesindeki genel şartlarla 48. maddedeki özel şartların birlikte sağlanması gerekir.

• Bilfiil çalışma: İşin başında bizzat çalışmak veya bulunmak. Yardımcı işçi ve çırak çalıştırmak ile hastalık, askerlik, seyahat gibi zorunlu ayrılıklar bu şartı bozmaz.
• Kira sınırı: İşyeri kiralıksa yıllık kira bedeli, mülk sahibinin kendisine aitse emsal kira bedeli büyükşehir belediye sınırları içinde ve diğer yerlerde ayrı tutarları aşmamalıdır.
• Gerçek usulde vergilendirilmemek: Ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak.
• İş hacmi: Alım-satım yapanlarda yıllık alış veya satış tutarı, diğer işlerde yıllık gayrisafi iş hasılatı, iki işin birlikte yapılmasında satış ile hasılatın toplamı kanundaki hadleri aşmamalıdır.

Kira ve gerçek usul şartlarına öteden beri faaliyette olanlarda takvim yılı başındaki, yeni başlayanlarda işe başlama tarihindeki durumla bakılır. Aynı işte ortaklıkta kira ve iş hacmi ölçüleri ortaklık için toplu, diğer şartlar her ortak için ayrı aranır. GVK'nın 51. maddesi bazı faaliyetleri şartlar taşınsa bile basit usulün dışında tutar: kollektif şirket ortakları ve komandite ortaklar, ikrazatçılar, sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı yapanlar, sigorta prodüktörleri, ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar, gayrimenkul ve gemi alım satımı yapanlar, tavassut işi yapanlar, maden ve taş ocağı işletenler ile şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar bunlardandır.

Basit usul hadleri 2026

Hadler her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 tutarları 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (5. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlendi.

Kaynak: Resmî Gazete, 30 Aralık 2024 tarihli 329 ve 31 Aralık 2025 tarihli 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri. Alım-satım yapanlarda alış ve satış hadlerinden birinin aşılması yeterlidir. GVK'ya göre kâr haddi emsallerine göre belirgin biçimde düşük olan akaryakıt, şeker ve millî piyango bileti gibi mallarda bu hadler yerine Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen özel hadler uygulanır; 2026 tutarları 332 Seri No'lu Tebliğ'in 4. maddesinde ilan edildi.

Basit usul 2026: büyükşehirlerde ne değişti?

2026'nın asıl değişikliği hadlerde değil kapsamdadır. GVK'nın 51. maddesinin 12 numaralı bendi, Cumhurbaşkanına iş grupları, sektörler, il ve ilçeler ile nüfusa göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekenleri belirleme yetkisi verir. Bu yetkiye dayanan 8 Eylül 2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı 9 Eylül 2025 tarihli ve 33012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Karara göre büyükşehir belediyesi olan illerde, aşağıdaki faaliyetleri yürütenler gerçek usulde vergilendirilir:

1. Her türlü emtia imalatı (a)
2. Her türlü emtia alım-satımı; münhasıran işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibiyle perakende satış yapanlar hariç (b)
3. İnşaatla ilgili her türlü iş (c)
4. Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarımı (ç)
5. Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri (d)
6. Eğlence ve istirahat yerleri (e)
7. Şehir içi yolcu taşımacılığı (f)

(b) bendindeki gezici ve pazar satıcısı istisnası dışında karar iki yer istisnası içerir. Birincisi, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK'in yayımladığı son verilere göre nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçelerdir. İkincisi, 10 Aralık 2025 tarihli ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eklendi: 5216 ve 6360 sayılı Kanunlar kapsamında tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000'i geçmeyen belde belediyeleri ve köyler, şehir içi yolcu taşımacılığı (f) dışındaki faaliyetler bakımından kapsam dışıdır. Bu yerlerdeki mükellefler 47 ve 48. maddelerdeki şartları taşıdıkça basit usulde kalabilir. Kararda sayılmayan faaliyetler, örneğin emtia satışı yapılmaksızın yalnızca hizmet sunulan işler, bu karar nedeniyle gerçek usule geçmez.

Basit usul ne kadar vergi öder?

Basit usul mükellefi ticari kazancı için gelir vergisi ödemez. GVK'nın mükerrer 20/A maddesi (7338 sayılı Kanun) basit usulde tespit edilen kazancı istisna eder; GİB rehberine göre bu kazanç için yıllık beyanname verilmez, başka gelirler için beyanname verilse bile bu kazanç beyannameye eklenmez. Rehbere göre diğer yükümlülükler de sınırlıdır:

• KDV: Teslim ve hizmetler KDV'den istisnadır, KDV beyannamesi verilmez; alışlarda ödenen KDV gider veya maliyet olarak dikkate alınır. Belgede KDV gösteren veya "KDV dahildir" şerhi düşen mükellef, bu KDV'yi izleyen ayın 28'ine kadar beyan edip öder.
• Geçici vergi ve stopaj: Geçici vergi beyannamesi verilmez; vergi tevkifatı yapılmaz. Sigortalı çalıştıranlar muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verir.

Gelir vergisi istisnası sosyal güvenlik primini kapsamaz; esnafın ödediği Bağ-Kur primi Bağ-Kur primi nasıl hesaplanır yazısında, tarife ise gelir vergisi dilimleri 2026 yazısında anlatılıyor. KDV'nin genel işleyişi KDV nedir, nasıl hesaplanır yazısında yer alıyor.

Basit usul ne kadar fatura kesebilir?

Belge başına bir üst tutar yoktur; sınırlayıcı olan yıllık hadlerdir. Basit usul mükellefleri VUK'un 232. maddesinde sayılır: birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, serbest meslek erbabına, diğer basit usul mükelleflerine, defter tutan çiftçilere ve vergiden muaf esnafa yaptıkları satışlarda tutardan bağımsız olarak fatura verir ve alırlar; bunlar dışında kalanlara, örneğin nihai tüketiciye yapılan satışlarda 2026'da 12.000 TL'yi geçen veya alıcının istediği satışlar faturalanır. Ayrıntılar fatura düzenleme sınırı yazısında.

Belgenin biçimi için 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği geçerlidir. 589 Sıra No'lu değişiklikle basit usul mükellefleri 31 Aralık 2026'ya kadar vergiler dahil toplam tutarı 3.000 TL'yi aşan faturalarını, tebliğdeki istisnai durumlar dışında, GİB'in e-Belge düzenleme portalı veya izinli özel entegratörler aracılığıyla e-Arşiv olarak düzenler; 1 Ocak 2027'den itibaren tüm faturalar tutarına bakılmaksızın e-Arşiv olur. e-Fatura ile farkı e-fatura geçiş sınırı yazısında anlatılıyor.

Hadler aşılınca gerçek usule geçiş nasıl olur?

GVK'nın 46. maddesine göre basit usulün şartlarından birini takvim yılı içinde kaybedenler ertesi takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilir. GİB rehberine göre şartların aşıldığı yılın kazancı için istisnadan yararlanılmaya devam edilir. Madde ayrıca şu kuralları koyar:

• Şartları taşıyanlar basit usulden yararlanmak istemediklerini yazıyla bildirerek gerçek usule geçebilir.
• Gerçek usuldeyken 47. maddedeki şartları taşıyan ve arka arkaya iki hesap döneminde iş hacmi 48. maddedeki hadlerin altında kalanlar, yazılı talep üzerine izleyen yıldan itibaren basit usule dönebilir.
• Gerçek usuldeyken işini terk edenler ile basit usul şartlarını kaybedip gerçek usule geçmeden işini terk edenler, terk tarihini izleyen yılın başından itibaren iki yıl geçmeden basit usule dönemez; sahte veya yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilenlerin kazancı hiçbir şekilde basit usulde tespit edilmez.

Gerçek usule geçen mükellef, iş hacmine göre işletme hesabı esasına veya bilanço esasına göre defter tutar. 588 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'ne göre 2026'da yıllık alışları 2.500.000 TL'yi veya satışları 3.500.000 TL'yi, yıllık iş hasılatı 1.200.000 TL'yi ya da iki iş birlikte yapılıyorsa iş hasılatının beş katı ile satışların toplamı 2.500.000 TL'yi aşanlar bilanço esasına göre defter tutar.

Basit usul ne zaman kalkacak? 2027'de ne olacak?

Ekim 2026 itibarıyla basit usulü kaldıran bir kanun Resmî Gazete'de yayımlanmadı; Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel GVK metninde 46–51. maddeler ve mükerrer 20/A maddesindeki istisna yürürlüktedir. Kapsamdaki daralma kanunla değil, 51. maddenin verdiği yetkiyle çıkarılan Cumhurbaşkanı Kararıyla yapıldı ve Ekim 2026 itibarıyla büyükşehir illerindeki belirli faaliyetlerle sınırlıdır. Basit usulün tamamen kaldırılması için kanun değişikliği gerekir; bu konuda bir düzenleme yasalaşmadıkça mevcut kurallar uygulanır.

2027 için Ekim 2026 itibarıyla bilinen üç başlık vardır:

• Hadler: GVK'nın mükerrer 123. maddesine göre 2026 yılı yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve Gelir Vergisi Genel Tebliği ile ilan edilir (2026 tutarları 31 Aralık 2025'te yayımlandı); 2027 tutarları henüz açıklanmadı. Yöntem yeniden değerleme oranı nedir yazısında anlatılıyor.
• e-Arşiv: 1 Ocak 2027'den itibaren basit usul mükelleflerinin tüm faturaları e-Arşiv olarak düzenlenecek.
• Nüfus ölçütü: 10380 sayılı Karar her yıl bir önceki yılın son günü itibarıyla yayımlanmış TÜİK nüfus verisine bakar; bir ilçenin nüfusu 30.000 eşiğini aşarsa veya altına inerse mükelleflerin durumu da değişebilir.

Sık sorulan sorular

Basit usul nedir?

Küçük esnafın ticari kazancının defter tutulmadan, belgelere dayanarak hasılat ile giderlerin farkı olarak belirlendiği vergilendirme usulüdür. GVK'nın mükerrer 20/A maddesine göre bu kazanç gelir vergisinden istisnadır ve beyanname verilmez.

Basit usul hadleri 2026'da ne kadar?

332 Seri No'lu Tebliğ'e göre yıllık kira büyükşehirde 99.000 TL, diğer yerlerde 60.000 TL; alım-satımda alışlar 1.200.000 TL veya satışlar 1.900.000 TL; diğer işlerde hasılat 600.000 TL; iki iş birlikte yapılıyorsa toplam 1.200.000 TL'dir.

Basit usul kalkıyor mu?

Ekim 2026 itibarıyla basit usulü kaldıran bir kanun yoktur. 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehir belediyesi olan illerde nüfusu 30.000'i aşan ilçelerde belirli faaliyetler gerçek usule alındı; diğer mükellefler şartları taşıdıkça basit usulde kalır.

Basit usul mükellefi KDV öder mi?

Hayır. GİB rehberine göre basit usul mükelleflerinin teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır ve KDV beyannamesi verilmez. Belgesinde KDV gösteren mükellef ise bu KDV'yi beyan edip ödemek zorundadır.

Basit usul mükellefi kaç TL'ye kadar kâğıt fatura kesebilir?

589 Sıra No'lu Tebliğ'e göre 31 Aralık 2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'ye kadar olan faturalar kâğıt olarak düzenlenebilir; bu tutarı aşanlar e-Arşiv olur. 1 Ocak 2027'den itibaren tüm faturalar e-Arşiv olarak düzenlenir.

Basit usul hadleri aşılırsa ne olur?

Şartlardan biri takvim yılı içinde kaybedilirse ertesi yıl başından itibaren gerçek usule geçilir. Şartın aşıldığı yılın kazancı için istisna uygulanmaya devam eder.

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 46-51, mükerrer 20/A ve mükerrer 123 (yeni sekmede açılır)
• Resmî Gazete: Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No 332), 2026 tutarları, 31.12.2025 (yeni sekmede açılır)
• Resmî Gazete: Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No 329), 2025 tutarları, 30.12.2024 (yeni sekmede açılır)
• Resmî Gazete: 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, basit usul mükellefleri hakkında, 09.09.2025, 33012 (yeni sekmede açılır)
• Resmî Gazete: 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 10380 sayılı Kararda değişiklik, 11.12.2025, 33104 (yeni sekmede açılır)
• GİB: Kazançları Basit Usulde Tespit Edilen Mükelleflerde Gelir Vergisi İstisnası rehberi (Şubat 2025, Yayın No 546) (yeni sekmede açılır)
• GİB: 509 Sıra No'lu Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No 589), RG 31.12.2025 (yeni sekmede açılır)
• Resmî Gazete: Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 588), VUK md. 177 hadleri dahil 2026 tutarları (yeni sekmede açılır)
• GİB: 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği, dipnotlu güncel metin (IV.2.4.3 e-Arşiv zorunluluğu) (yeni sekmede açılır)

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.