Kısa cevap: Nasdaq, bir ABD pay borsasının ve bu borsayı işleten Nasdaq Inc.'in hesapladığı endekslerin ortak adıdır. Nasdaq Composite Nasdaq'ta kote yaklaşık 3.400 payın tamamını kapsar; Nasdaq-100 ise Nasdaq'ta kote, finans sektörü dışındaki en büyük 100 şirketi değiştirilmiş piyasa değeri yöntemiyle ağırlıklandırır. Nasdaq'ın 30 Eylül 2026 tarihli bilgi formuna göre Nasdaq-100'ün yaklaşık %68'i teknoloji sektöründeki şirketlerden oluşur.
"Nasdaq düştü" ya da "Nasdaq vadeli yükseliyor" gibi ifadelerde kastedilen çoğunlukla bir borsa değil, o borsada işlem gören payların endeksidir. Nasdaq adı hem bir pay borsasını hem de Nasdaq Inc. tarafından hesaplanan endeks ailesini anlatır. Bu ailenin en çok izlenen iki üyesi, kapsamı ve kuralları birbirinden çok farklı olan Nasdaq Composite ile Nasdaq-100'dür.
Aşağıda iki endeksin seçim ve ağırlık kuralları Nasdaq'ın resmi metodoloji belgelerine, sektör ve getiri verileri 30 Eylül 2026 tarihli resmi bilgi formlarına, vadeli sözleşme şartları CME Group'un Ekim 2026 itibarıyla geçerli şartnamelerine göre anlatılıyor.
Nasdaq nedir? Borsa ile endeks arasındaki fark
The Nasdaq Stock Market, ABD'deki pay borsalarından biridir ve şirketleri üç pazarda listeler: Nasdaq Global Select Market, Nasdaq Global Market ve Nasdaq Capital Market. Nasdaq'ın resmi işlem saatleri sayfasına göre borsada normal seans New York saatiyle 09.30–16.00 arasındadır; seans öncesi işlemler 04.00–09.30, seans sonrası işlemler 16.00–20.00 arasında yapılır. Bu saatlerin Türkiye saatine çevrilmesi ABD borsası saat kaçta açılır yazısında anlatılıyor.
Nasdaq Inc. aynı zamanda bir endeks sağlayıcıdır. Endeks metodolojilerine göre Nasdaq Composite ve Nasdaq-100 işlem günü boyunca son işlem fiyatlarıyla hesaplanır ve New York saatiyle 09.30.01'den 17.16'ya kadar saniyede bir yayımlanır; ABD piyasalarının kapalı olduğu günlerde hesaplanmaz. Bir şirketin "Nasdaq hissesi" olması o şirketin Nasdaq borsasında kote olduğu anlamına gelir; Nasdaq-100'e girip girmeyeceği ise aşağıdaki kurallara bağlıdır.
Nasdaq Composite nedir?
Nasdaq Composite metodolojisine göre endeks, Nasdaq'ta kote yerli ve yabancı tüm adi pay türü menkul kıymetleri içerir. Kapsamı şöyle belirlenir:
- Uygun menkul kıymetler: Adi paylar, ADR'ler, sınırlı ortaklık payları ve benzeri pay türleri. Kapalı uçlu fonlar, ETF'ler, imtiyazlı paylar, haklar, varantlar ve diğer türev araçlar endekse girmez.
- Borsa şartı: Menkul kıymet yalnızca Nasdaq'ta kote olmalıdır.
- Diğer kriterler: Sektör, ülke, piyasa değeri, likidite veya halka açıklık şartı yoktur. Nasdaq'ta en az bir gün işlem görüp resmi kapanış fiyatı oluşan pay endekse girer.
- Güncelleme: Endeks her gün yeniden oluşturulur; uygunluğunu yitiren paylar çıkar, yeni paylar eklenir.
- Ağırlık: Ağırlıklar fiyat ile toplam pay sayısının çarpımına, yani piyasa değerine göre hesaplanır.
Nasdaq'ın endeks sayfasına göre 19 Ekim 2026 itibarıyla endekste 3.397 menkul kıymet vardı; endeksin baz değeri 100'dür ve bilgi formuna göre değer geçmişi 1971'e uzanır. Kapsamı geniş olduğu için Composite, finans şirketleri dahil Nasdaq'taki tüm payların ortak hareketini gösterir.
Nasdaq 100 nedir? Seçim kuralları
Nasdaq-100 metodolojisi endeksi, Nasdaq'ta kote ve finans sektörü dışındaki en büyük 100 şirketin performansını ölçmek üzere tasarlanmış endeks olarak tanımlar. Başlıca kurallar şunlardır:
| Kriter | Şart |
|---|---|
| Borsa | Birincil kotasyon Nasdaq'a bağlı bir ABD borsasında olmalı; Nasdaq Capital Market hariç |
| Sektör | ICB sınıflamasında Finans sektöründeki şirketler giremez; gayrimenkul şirketleri, gayrimenkul yatırım ortaklığı (REIT) değilse uygundur |
| Menkul kıymet türü | Adi pay, izleme payı ve ADR; REIT, SPAC ve henüz ihraç edilmemiş paylar uygun değil |
| Likidite | Üç aylık ortalama günlük işlem tutarı en az 5 milyon ABD doları |
| İşlem geçmişi | Uygun bir borsada, kotasyon ayı hariç en az üç tam takvim ayı |
| Piyasa değeri | Alt veya üst sınır yok; seçim piyasa değeri sıralamasına göre yapılır |
Endeksin ana güncellemesi aralıkta yapılır. Uygun şirketler kasımın son işlem günündeki toplam piyasa değerine göre sıralanır; ilk 75 şirket doğrudan seçilir, ilk 100'e giren mevcut üyeler korunur, 101–125. sıradaki mevcut üyeler belirli şartlarla endekste kalır ve liste ilk 100'deki yeni şirketlerle 100'e tamamlanır. Değişiklikler aralığın üçüncü cuma gününü izleyen ilk işlem gününün açılışında geçerli olur.
Mart, haziran ve eylülde ise üç aylık dengeleme yapılır: toplam piyasa değeri sıralamasında 125'in dışına düşen üyeler çıkarılır; üye sayısı 100'ün altına inerse yerlerine uygunluk kriterlerini sağlayan en büyük şirket eklenir. Mevcut üyeler arasında ilk 40'a girecek büyüklükteki bir şirket ise "hızlı giriş" kuralıyla başka bir üye çıkarılmadan eklenebilir. Endeks sayfasına göre Ekim 2026 itibarıyla endekste 101 menkul kıymet bulunuyor; fark, birden fazla pay sınıfıyla temsil edilen şirketlerden ya da hızlı giriş kuralından kaynaklanabilir. Endeksin baz değeri 125'tir ve bilgi formuna göre değer geçmişi 1985'te başlar.
Nasdaq 100 ağırlıkları nasıl sınırlanır?
Nasdaq-100 değiştirilmiş piyasa değeri yöntemiyle ağırlıklandırılır. Ağırlık hesabında yalnızca kote pay sınıfları dikkate alınır ve halka açıklığı düşük paylarda toplam pay sayısı, halka açık pay sayısının üç katıyla sınırlanır. Ardından metodolojideki iki aşamalı sınırlar uygulanır:
- Şirket düzeyi: Bir şirketin ağırlığı %24'ü aşarsa ağırlık %20'ye indirilir. Ağırlığı %4,5'i aşan şirketlerin toplamı %48 veya üzerindeyse bu grubun toplam ağırlığı %40'a indirilir.
- Menkul kıymet düzeyi (yıllık güncellemede): Tek bir menkul kıymetin ağırlığı %15'i aşarsa %14'e indirilir. En büyük beş menkul kıymetin toplamı %40 veya üzerindeyse bu toplam %38,5'e indirilir; ilk beşin dışındaki menkul kıymetlerin ağırlığı %4,4 ile beşinci büyüğün ağırlığından küçük olanla sınırlanır.
- Özel dengeleme: Gün sonu değerlerine göre bir şirketin ağırlığı %24'ü ya da %4,5'i aşan şirketlerin toplamı %48'i geçerse planlanmış tarih beklenmeden özel bir dengeleme yapılabilir.
Örnek: Varsayımsal bir dengeleme gününde ağırlığı %4,5'in üzerinde olan altı şirketin ağırlıkları %12, %11, %9, %8, %6 ve %5 olsun. Toplam %51'dir, yani %48 eşiğinin üzerindedir; grubun toplamı %40'a indirilir. Basitleştirilmiş orantılı bir indirimle ağırlıklar yaklaşık %9,41, %8,63, %7,06, %6,27, %4,71 ve %3,92 olur. Kalan 60 puan diğer şirketler arasında dağıtılır; daha önce %2 ağırlığı olan bir şirketin ağırlığı 2 × 60 / 49 ≈ %2,45'e çıkar.
Gerçek süreçte sıralamayı korumak için adımlar tekrarlanır ve %4,5'in altındaki şirketlerde de ayarlama yapılabilir. Rakamlar varsayımsaldır.
Sınırlar endeksi tek bir şirketin hareketine aşırı bağımlı olmaktan korur, ancak büyük şirketlerin toplam ağırlığını ortadan kaldırmaz. Endeksi izleyen fonların portföyü de bu ağırlıkları yansıtır.
Nasdaq hisseleri hangi sektörlerde yoğunlaşıyor?
Nasdaq'ın 30 Eylül 2026 tarihli bilgi formlarına göre iki endeksin ICB sektör dağılımı ve getirileri şöyledir:
| Gösterge | Nasdaq-100 | Nasdaq Composite |
|---|---|---|
| Teknoloji sektörü ağırlığı | %68,01 | %65,77 |
| İsteğe bağlı tüketim (Consumer Discretionary) | %15,14 | %15,04 |
| Finans sektörü ağırlığı | %0 | %2,66 |
| En büyük 10 menkul kıymetin toplam ağırlığı | %46,86 | - |
| 1 yıllık getiri | %23,21 | %18,54 |
| 3 yıllık getiri (yıllık ortalama) | %27,37 | %26,66 |
| 10 yıllık getiri (yıllık ortalama) | %20,09 | %17,59 |
| 10 yıllık dönemin yıllık oynaklığı | %22,78 | %22,15 |
| 2022 takvim yılı getirisi (Nasdaq-100) | -%32,97 | - |
Teknoloji ağırlığının üçte ikiyi aşması, Nasdaq endekslerinin hareketinin büyük ölçüde aynı sektördeki birkaç büyük şirkete bağlı olduğunu gösterir. Bu yoğunlaşma yükselen dönemlerde getiriyi artırırken düşüş dönemlerinde kaybı büyütebilir; 2022'deki %32,97'lik düşüş bunun örneğidir. Oynaklığın nasıl ölçüldüğü volatilite yazısında anlatılıyor. Rakamlar belirli bir döneme aittir ve gelecekteki sonucu göstermez.
Nasdaq vadeli işlemleri: E-mini ve Micro E-mini Nasdaq-100
Haberlerde "Nasdaq vadeli" diye anılan fiyat, genellikle CME Group'ta işlem gören E-mini Nasdaq-100 vadeli sözleşmesidir. CME'nin şartnamelerine göre başlıca özellikler şöyledir:
| Özellik | E-mini Nasdaq-100 | Micro E-mini Nasdaq-100 |
|---|---|---|
| Sözleşme büyüklüğü | 20 dolar × endeks | 2 dolar × endeks |
| En küçük fiyat adımı | 0,25 puan = 5 dolar | 0,25 puan = 0,50 dolar |
| İşlem saatleri (CME Globex, New York saati) | Pazar 18.00 – Cuma 17.00; her gün 17.00–18.00 arası bakım arası | |
| Vadeler | Mart, haziran, eylül, aralık | |
| Uzlaşı ve son işlem | Nakit uzlaşı; vade ayının üçüncü cuma günü 09.30'da işleme kapanır | |
Örnek: Nasdaq-100 varsayımsal olarak 29.000 puanda olsun. Bir E-mini sözleşmesi 29.000 × 20 = 580.000 dolarlık, bir Micro E-mini sözleşmesi 29.000 × 2 = 58.000 dolarlık pozisyona karşılık gelir. Endeksteki %1'lik hareket 290 puandır; bu, E-mini'de 290 × 20 = 5.800 dolar, Micro E-mini'de 580 dolar kâr veya zarar demektir. Rakamlar varsayımsaldır.
Vadeli sözleşmeler nakit seans kapalıyken de işlem gördüğü için piyasanın ertesi güne nasıl açılabileceğine dair ilk sinyali verir. Teminatla işlem yapıldığından kaldıraç yüksektir; teminatın nasıl eridiği kaldıraç ve likidasyon yazısında, yurt içindeki vadeli işlem piyasasının yapısı VİOP yazısında anlatılıyor.
Nasdaq 100 ile S&P 500 farkı
| Konu | Nasdaq-100 | S&P 500 |
|---|---|---|
| Şirket sayısı | 100 | 500 |
| Borsa | Yalnızca Nasdaq'a bağlı borsalarda birincil kote şirketler | NYSE, Nasdaq ve diğer uygun ABD borsaları |
| Yerleşim | Yabancı şirketler (ADR dahil) girebilir | ABD'de yerleşik şirketler |
| Sektör | Finans şirketleri hariç | Tüm sektörler; komite sektör dengesini gözetir |
| Seçim | Piyasa değeri sıralamasına dayalı kurallar | Kriterlere bağlı komite kararı; kârlılık şartı var |
| Ağırlık | Değiştirilmiş piyasa değeri, şirket ve menkul kıymet sınırları | Halka açık piyasa değeri, sınır yok |
| 10 yıllık yıllık ortalama fiyat getirisi (30 Eylül 2026) | %20,09 | %13,44 |
Nasdaq-100'ün son 10 yıldaki daha yüksek getirisi teknoloji yoğunlaşmasıyla birlikte gelir. S&P DJI, S&P 500 için aylık verilerle hesaplanan 10 yıllık yıllık riski %15,35 olarak açıklıyor; Nasdaq'ın bilgi formları ise oynaklığın hangi sıklıktaki getirilerden hesaplandığını belirtmediği için iki rakam birebir karşılaştırılmamalıdır. S&P 500'ün seçim kuralları S&P 500 nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Türkiye'den Nasdaq endekslerine erişim yolları S&P 500 ile aynıdır: TEFAS'taki yabancı hisse senedi fonları ve yabancı BYF fon sepeti fonları ya da yurt dışı işlem hizmeti veren aracı kurum üzerinden alınan ETF'ler. Ekim 2026 itibarıyla yabancı fonlarda 9 Temmuz 2025 ve sonrasında alınan paylar için stopaj %17,5'tir ve nihaidir; yurt dışı borsadan doğrudan alınan ETF'in alım satım kazancı ise yıllık beyannameyle beyan edilir. Fon seçeneklerinin yapısı yabancı hisse senedi fonu yazısında anlatılıyor; bu karşılaştırma bir ürün önerisi değildir.
Sık sorulan sorular
Nasdaq 100 nedir?
Nasdaq'ta kote, finans sektörü dışındaki en büyük 100 şirketten oluşan ve değiştirilmiş piyasa değeriyle ağırlıklandırılan endekstir. Tek şirketin ağırlığı ve büyük şirketlerin toplam ağırlığı metodolojideki sınırlarla kısıtlanır.
Nasdaq Composite ile Nasdaq 100 arasındaki fark nedir?
Composite, Nasdaq'ta kote yaklaşık 3.400 payın tamamını sektör ve büyüklük ayrımı yapmadan kapsar ve her gün güncellenir. Nasdaq-100 ise finans şirketleri hariç en büyük 100 şirketi seçer ve ağırlık sınırları uygular.
Nasdaq hisseleri hangileri?
Nasdaq'ta kote olan her şirketin payı bir Nasdaq hissesidir ve Composite endeksine girer. Nasdaq-100 üyeleri ise yıllık ve üç aylık güncellemelerle belirlenir; güncel liste Nasdaq'ın endeks sitesinde yayımlanır.
Nasdaq vadeli neyi gösterir?
Genellikle CME'de işlem gören E-mini Nasdaq-100 vadeli sözleşmesinin fiyatını gösterir. Sözleşme pazar akşamından cuma akşamına kadar neredeyse kesintisiz işlem gördüğü için nakit seans kapalıyken piyasa beklentisini yansıtır.
Nasdaq 100'de finans şirketleri neden yok?
Endeks metodolojisi, ICB sınıflamasında Finans sektöründe yer alan şirketleri kapsam dışında bırakır. Bir üye şirket sonradan Finans sektörüne yeniden sınıflandırılırsa endeksten çıkarılır.
Kaynaklar
- Nasdaq: Nasdaq-100 Index Methodology (2026), uygunluk, seçim, ağırlık sınırları ve endeks takvimi (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq: Nasdaq Composite Index Methodology (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq Global Index Watch: Nasdaq-100 (NDX) endeks sayfası, baz değer ve menkul kıymet sayısı (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq Global Index Watch: Nasdaq Composite (COMP) endeks sayfası, baz değer ve menkul kıymet sayısı (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq: Nasdaq-100 bilgi formu (30 Eylül 2026 verileri) (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq: Nasdaq Composite bilgi formu (30 Eylül 2026 verileri) (yeni sekmede açılır)
- Nasdaq: US and Nordic Stock Market Schedule (seans, seans öncesi ve sonrası saatleri) (yeni sekmede açılır)
- CME Group: E-mini Nasdaq-100 Futures sözleşme şartnamesi (yeni sekmede açılır)
- CME Group: Micro E-mini Nasdaq-100 Index Futures sözleşme şartnamesi (yeni sekmede açılır)
- S&P Dow Jones Indices: S&P 500 endeks sayfası (30 Eylül 2026 getiri ve risk verileri) (yeni sekmede açılır)
- S&P Dow Jones Indices: S&P U.S. Indices Methodology (Temmuz 2026), uygun borsalar listesi (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.