Kısa cevap: Merkezi yönetim bütçesi, 5018 sayılı Kanun'un (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerindeki kamu idarelerinin bütçelerinden oluşan yıllık bütçe demektir; teklifi Cumhurbaşkanlığı hazırlar, Meclis kanunlaştırır. 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi'ne göre teklifte gider 27 trilyon 276,1 milyar TL, gelir 23 trilyon 408 milyar TL ve açık 3 trilyon 868,1 milyar TL'dir. Bu rakamlar 3 Kasım 2026 itibarıyla teklif düzeyindedir ve Meclis görüşmelerinde değişebilir.
Bütçe, devletin bir yıl içinde ne kadar harcayabileceğini, hangi gelirleri öngördüğünü ve aradaki farkı nasıl kapatacağını gösteren kanundur. 2027 teklifi 16 Ekim 2026'da Meclis'e sunuldu; 3 Kasım 2026 itibarıyla Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülüyor.
Aşağıda bütçenin kapsamı, süreci ve teklifin ana kalemleri resmi metinlerden aktarılıyor; değerlendirme ya da tahmin yapılmıyor. Aylık gerçekleşmeler ve faiz dışı denge bütçe açığı nedir yazısında ele alınıyor.
Merkezi yönetim bütçesi nedir, neleri kapsar?
Merkezi yönetim bütçesi, genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçelerinin toplamıdır. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 12. maddesi genel yönetim bütçelerini üçe ayırır: merkezi yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahalli idareler bütçeleri.
| Bileşen | Cetvel | Kapsam | 2027 teklif ödeneği |
|---|---|---|---|
| Genel bütçe | (I) | Devlet tüzel kişiliğine dahil idareler | 27 trilyon 31,0 milyar TL |
| Özel bütçe | (II) | Kendine gelir tahsis edilen, bakanlığa bağlı veya ilgili idareler | 2 trilyon 358,6 milyar TL |
| Düzenleyici ve denetleyici kurumlar | (III) | Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan kurul ve kurumlar | 115,2 milyar TL |
Kaynak: 5018 sayılı Kanun ve 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, md. 1.
Bu üç satırın toplamı brüt ödenektir. Bütçe büyüklüğü olarak duyurulan net gider, Hazine yardımı ve gelirden ayrılan paylar düşülerek bulunur. Sosyal güvenlik kurumları ve belediyeler merkezi yönetim bütçesinin dışındadır; kapsam farkı kamu kesimi rakamlarıyla karşılaştırırken dikkate alınır.
2027 bütçesi ne kadar? Teklifin ana rakamları
2027 bütçesi, Ekim 2026'da Meclis'e sunulan teklife göre 27 trilyon 276,1 milyar TL gider ve 3 trilyon 868,1 milyar TL açık öngörür. Rakamlar 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi'nin Tablo 1'inden alındı; 2026 sütunları Bütçe Gerekçesi ve Orta Vadeli Program'dandır.
| Kalem | 2026 Bütçe Kanunu | 2026 gerçekleşme tahmini | 2027 teklifi | 2027, GSYH'ye oran |
|---|---|---|---|---|
| Giderler | 18.978,8 | 19.660,1 | 27.276,1 | %24,5 |
| Faiz giderleri | 2.741,7 | 2.824,9 | 3.975,0 | %3,6 |
| Gelirler | 16.266,1 | 17.028,2 | 23.408,0 | %21,0 |
| Vergi gelirleri | 13.833,1 | 14.585,7 | 19.906,0 | %17,9 |
| Bütçe açığı | 2.712,7 | 2.631,9 | 3.868,1 | %3,5 |
| Faiz dışı fazla | 29,0 | 193,0 | 106,9 | %0,1 |
Kaynak: 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi, Eylül 2026 Aylık Bütçe Gerçekleşme Raporu ve Orta Vadeli Program (2027-2029), Tablo 1.6. Teklif ve gerçekleşme tahmini resmi rakamlardır, bu sitenin tahmini değildir.
Teklif, gelir ve giderleri %4,2 reel büyüme, %25 GSYH deflatörü, %21 yıl sonu TÜFE, 292 milyar dolar ihracat ve 397 milyar dolar ithalat varsayımlarıyla hesaplar. Bunlar programın varsayımlarıdır; Orta Vadeli Program yazısında ayrıntılı okunuyor. Program'daki 2027 rakamları (gider 27.273,0 milyar TL, açık 3.865,0 milyar TL) teklifte 3,1 milyar TL yukarı güncellendi; fark sermaye giderleri satırındadır (1.851,7 milyar TL yerine 1.854,8 milyar TL), gelir tahmini aynıdır. Kanunlaşan metin Resmî Gazete'de yayımlandığında bu rakamlar yeniden kontrol edilir.
Teklif rakamlarıyla oran hesabı: Faiz giderlerinin giderler içindeki payı 3.975,0 ÷ 27.276,1 ≈ %14,6'dır. Vergi gelirlerinin gelirler içindeki payı 19.906,0 ÷ 23.408,0 ≈ %85'tir. Nominal gider artışı 2026 Bütçe Kanunu'na göre 27.276,1 ÷ 18.978,8 − 1 ≈ %43,7, 2026 gerçekleşme tahminine göre ≈ %38,7'dir; nominal artış, fiyat artışını da içerdiği için deflatör varsayımıyla birlikte okunur.
Merkezi yönetim bütçesini kim hazırlar? Hazırlanma süreci
Merkezi yönetim bütçe kanunu teklifini Cumhurbaşkanlığı hazırlar; süreç Orta Vadeli Program'ın yayımlanmasıyla başlar ve Meclis'in kabulüyle biter. 5018 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre program en geç Eylül ayının ilk haftası sonuna kadar, Bütçe Çağrısı ve Bütçe Hazırlama Rehberi en geç 15 Eylül'e kadar Resmî Gazete'de yayımlanır.
Kamu idareleri gider tekliflerini programdaki tavanlara göre hazırlar; genel bütçe gelir teklifi Cumhurbaşkanlığı tarafından, diğer bütçelerin gelir teklifleri ilgili idarelerce hazırlanır (md. 17). Teklif, Orta Vadeli Program'ı da içeren bütçe gerekçesi, yıllık ekonomik rapor ve kamu borç yönetimi raporu gibi belgelerle Meclis'e sunulur (md. 18).
Anayasa'nın 161. maddesi takvimi çizer: teklif mali yılbaşından en az 75 gün önce sunulur, Komisyon 55 gün içinde kabul eder, Genel Kurul mali yılbaşına kadar karara bağlar. Eski 162, 163 ve 164. maddeler 21 Ocak 2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldı; bütçe hükümleri bugün 161. maddede toplanır. Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın 2027-2029 Rehberi süreyi 17 Ekim'i izleyen 55 gün Komisyon, sonraki 20 gün Genel Kurul olarak özetler.
Milletvekilleri Genel Kurul'da gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunamaz. Bütçe süresinde çıkmazsa geçici bütçe kanunu yapılır; o da çıkarılamazsa bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanır. Yeniden değerleme oranının ne olduğu yeniden değerleme oranı yazısında anlatılıyor.
2027 bütçesi ne zaman görüşülecek?
2027 bütçesi, TBMM takvimine göre Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 21 Ekim–27 Kasım 2026 arasında görüşülüyor; Anadolu Ajansı'nın 17 Ekim 2026 tarihli haberine göre ardından Aralık ayında Genel Kurul'a gelecek. TBMM'nin 16 Ekim 2026'da güncellenen komisyon takvimi ana tarihleri şöyle gösterir; son satır resmi takvime değil, basın haberine dayanır:
| Tarih | Aşama | Kaynak |
|---|---|---|
| 6 Eylül 2026 | Orta Vadeli Program (2027-2029) yayımlandı | Resmî Gazete 33362 (Mükerrer) |
| 16 Ekim 2026 | Teklif TBMM'ye sunuldu | Strateji ve Bütçe Başkanlığı |
| 21 Ekim 2026 | Teklifin Komisyona sunuluşu | TBMM takvimi |
| 27 Ekim 2026 | Geneli ve Sayıştay raporları üzerinde görüşme | TBMM takvimi |
| 3 Kasım 2026 | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesi | TBMM takvimi |
| 5 Kasım 2026 | Hazine ve Maliye Bakanlığı, GİB, TÜİK, SPK, BDDK | TBMM takvimi |
| 27 Kasım 2026 | Strateji ve Bütçe Başkanlığı, gelir bütçesi ve teklif maddeleri | TBMM takvimi |
| Aralık 2026 | Genel Kurul (basın haberi); kesin tarih açıklanmadı | Anadolu Ajansı haberi, 17 Ekim 2026 |
TBMM takvimi yalnızca komisyon aşamasını kapsar; Genel Kurul'un gün gün programı 3 Kasım 2026 itibarıyla bu takvimde yer almıyor. Bir önceki yılda 2026 teklifi 16 Ekim 2025'te Meclis'e gelmiş, 21 Aralık 2025'te kabul edilmiş ve 31 Aralık 2025 tarihli 33124 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de 7567 sayılı Kanun olarak yayımlanmıştı. Bütçe rakamları kanun kabul edilene kadar değişebilir; Komisyondan çıkan metin teklif rakamlarından farklı olabilir. Veri açıklamalarıyla birlikte izlemek için ekonomik takvim yazısına bakılabilir.
Bütçe giderleri nasıl okunur?
Bütçe giderleri ekonomik sınıflandırmada dokuz ana kalemde okunur ve 2027 teklifinde en büyük kalem 10 trilyon 240,1 milyar TL ile cari transferlerdir. Cari transfer, karşılığında mal veya hizmet alınmayan ödeme demektir; Sosyal Güvenlik Kurumu'na aktarım ve gelirden ayrılan paylar bu kalemdedir.
| Kalem | Milyar TL | GSYH'ye oran |
|---|---|---|
| Personel giderleri | 6.318,5 | %5,7 |
| SGK devlet primi | 798,5 | %0,7 |
| Mal ve hizmet alımı | 2.184,3 | %2,0 |
| Faiz giderleri | 3.975,0 | %3,6 |
| Cari transferler | 10.240,1 | %9,2 |
| Sermaye giderleri | 1.854,8 | %1,7 |
| Sermaye transferleri | 750,4 | %0,7 |
| Borç verme | 613,0 | %0,6 |
| Yedek ödenekler | 541,6 | %0,5 |
| Toplam | 27.276,1 | %24,5 |
Kaynak: 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi, Tablo 1; GSYH oranları Orta Vadeli Program (2027-2029), Tablo 1.6.
Gerekçeye göre cari transferlerde SGK'ya yapılacak aktarım için 3 trilyon 450 milyar TL, gelirden ayrılan paylar için 3 trilyon 589,1 milyar TL öngörülüyor; bu payların 2 trilyon 316,1 milyar TL'si mahalli idarelerindir. Kurumsal sınıflandırmada ise Tablo 8, genel bütçedeki en yüksek teklifleri Hazine ve Maliye Bakanlığı (11 trilyon 395,7 milyar TL), Milli Eğitim Bakanlığı (2 trilyon 458,8 milyar TL), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (2 trilyon 395,8 milyar TL) olarak gösterir. Kurum rakamı, ödeneğin hangi idarenin bütçesinde durduğunu gösterir; hizmet türünü göstermez.
Bütçe gelirleri nasıl okunur?
Bütçe gelirlerinin büyük bölümü vergidir: 2027 teklifinde net gelir 23 trilyon 408 milyar TL, vergi geliri 19 trilyon 906 milyar TL'dir. Gerekçe'de brüt gelir 27 trilyon 923,7 milyar TL olarak geçer; net rakama red ve iadeler, gelirden ayrılan paylar ve Hazine yardımı gibi bütçe içi aktarımlar düşülerek ulaşılır.
| Vergi | Milyar TL |
|---|---|
| Gelir vergisi | 5.533,0 |
| Özel tüketim vergisi | 3.283,9 |
| İthalde alınan KDV | 2.891,2 |
| Dahilde alınan KDV | 2.790,2 |
| Kurumlar vergisi | 2.223,4 |
| BSMV | 990,1 |
| Harçlar | 748,2 |
| Damga vergisi | 467,3 |
| Motorlu taşıtlar vergisi | 175,1 |
Kaynak: 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi, Bölüm III.
Vergi kalemlerindeki tutarlar bir tahmindir; oran veya tarife kararı değildir. Gelir vergisi, MTV, harç ve damga vergisi gibi kalemlerin 2027 tarifeleri ayrı düzenlemelerle belirlenir ve bu rakamlardan türetilemez. Yeniden değerleme oranı henüz açıklanmadı.
Bütçe kanununun cetvelleri ne işe yarar?
Bütçe kanununun cetvelleri, ödeneklerin, gelirlerin ve uygulama esaslarının ayrıntısını gösteren eklerdir; kanun maddeleri ise toplamları verir. 2027 teklifinin 4. maddesi, 7567 sayılı 2026 Yılı Bütçe Kanunu'nun 4. maddesiyle aynı düzende bağlı cetvelleri sayar. Başlıcaları şunlardır:
- (A): Verilen ödeneklerin dağılımı.
- (B): Tahsiline devam olunacak gelirler.
- (C): Gelirlere dayanak teşkil eden temel hükümler.
- (E): Bazı ödeneklerin kullanımına ve harcamalara ilişkin esaslar.
- (F): Özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların nakit imkânları.
- (H): Harcırah Kanunu'na göre gündelik ve tazminat tutarları.
Denge maddesi ise genel bütçe ödenekleri ile tahmini gelirler arasındaki farkın net borçlanmayla karşılanacağını söyler (2027 teklifi, md. 3). Bu borçlanmanın aylık planı Hazine ihale takvimi yazısında okunuyor.
Kesin hesap nedir?
Kesin hesap, Meclis'in bir yıllık bütçe uygulamasının sonuçlarını onayladığı kanun demektir. 5018 sayılı Kanun'un 42. maddesine göre teklifi Hazine ve Maliye Bakanlığı hazırlar ve izleyen yılın Haziran ayı sonuna kadar Meclis'e sunulur; Anayasa'nın 161. maddesi Sayıştay'ın genel uygunluk bildirimini en geç 75 gün içinde sunmasını ve kesin hesabın yeni yıl bütçesiyle birlikte görüşülmesini öngörür.
Bu yüzden Komisyon takviminde 2027 teklifiyle birlikte 2025 Yılı Kesin Hesap Kanunu Teklifi de yer alır. Orta Vadeli Program'daki Tablo 1.6'ya göre 2025'te merkezi yönetim giderleri 14.640,4 milyar TL, gelirleri 12.826,9 milyar TL, bütçe açığı 1.813,5 milyar TL oldu. Bütçe başlangıçta bir tahmindir; karşılaştırma için kesin hesap ve aylık gerçekleşme rakamlarına bakılır. Dış dengeyle karıştırılmaması için cari açık, ekonomik büyüklük için GSYH yazıları okunabilir.
Sık sorulan sorular
Merkezi yönetim bütçesini kim hazırlar?
Teklifi 5018 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı hazırlar ve kamu idareleri arasında koordinasyonu sağlar. Teklif Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e sunulur, Plan ve Bütçe Komisyonu ile Genel Kurul'da görüşülür.
2027 bütçesi ne kadar?
2027 Yılı Bütçe Gerekçesi'ne göre teklifte gider 27 trilyon 276,1 milyar TL, gelir 23 trilyon 408 milyar TL, açık 3 trilyon 868,1 milyar TL'dir. Rakamlar 3 Kasım 2026 itibarıyla tekliftir ve Meclis görüşmelerinde değişebilir.
2027 bütçesi ne zaman görüşülecek?
TBMM takvimine göre Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmeleri 21 Ekim'de başladı ve 27 Kasım 2026'da tamamlanacak. Anadolu Ajansı'nın 17 Ekim 2026 tarihli haberine göre bütçe Aralık ayında Genel Kurul'a gelecek; kesin tarih henüz açıklanmadı.
Bütçe yılbaşına kadar kabul edilmezse ne olur?
Anayasa'nın 161. maddesine göre geçici bütçe kanunu çıkarılır. O da çıkarılamazsa yeni bütçe kabul edilene kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır.
Genel bütçe ile merkezi yönetim bütçesi aynı şey mi?
Hayır. Genel bütçe yalnızca 5018 sayılı Kanun'un (I) sayılı cetvelindeki idareleri kapsar. Merkezi yönetim bütçesi buna özel bütçeli idareleri ve düzenleyici ve denetleyici kurumları da ekler.
Kaynaklar
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı: 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve Bağlı Cetveller, Bütçe Gerekçesi ve Yıllık Ekonomik Rapor (yeni sekmede açılır)
- 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi (md. 1-4) (yeni sekmede açılır)
- 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi (Bölüm I ve III, Tablo 1 ve 8) (yeni sekmede açılır)
- TBMM: 2027 bütçesi Plan ve Bütçe Komisyonu görüşme takvimi (yeni sekmede açılır)
- TBMM: 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi bilgileri (1/280) (yeni sekmede açılır)
- Anadolu Ajansı: Meclisin 2027 yılı bütçe görüşme takvimi belirlendi (17 Ekim 2026) (yeni sekmede açılır)
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, md. 161 ve mülga md. 162-164 (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır)
- 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, md. 12, 15-18 ve 42 (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır)
- 7567 sayılı 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu (Resmî Gazete 31.12.2025/33124 Mükerrer, SBB yayını) (yeni sekmede açılır)
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı: 2027-2029 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi (yeni sekmede açılır)
- Orta Vadeli Program (2027-2029), Tablo 1.1 ve 1.6 (yeni sekmede açılır)
- Hazine ve Maliye Bakanlığı: Eylül 2026 Aylık Bütçe Gerçekleşme Raporu (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.