Kısa cevap: Funding rate (fonlama oranı), vadesi olmayan sürekli (perpetual) vadeli kontratlarda long ve short pozisyon sahiplerinin belirli aralıklarla birbirine yaptığı ödemenin oranıdır. Oran pozitifken long taraf short tarafa, negatifken short taraf long tarafa öder; tutar, pozisyonun nominal değeri ile oranın çarpımıdır. Amaç kontrat fiyatını spot fiyata yakın tutmaktır; büyük platformlarda varsayılan aralık 8 saattir.
Klasik vadeli işlem sözleşmelerinin bir vade tarihi vardır ve vade yaklaştıkça fiyat spot fiyata yakınsar. Kripto piyasasında en çok işlem gören türev olan sürekli vadeli kontratların (perpetual futures) ise vadesi yoktur; pozisyon kapatılana veya tasfiye edilene kadar açık kalabilir. Vade olmadığında kontrat fiyatını spot fiyata bağlayan mekanizma funding rate'tir.
Bu yazıda funding rate'in yönü, Binance dokümantasyonundaki hesaplama formülü, ödeme aralıkları, varsayımsal ödeme örnekleri, funding arbitrajının mantığı ile riskleri ve funding verisinin API'den nasıl çekildiği anlatılıyor. Formül ve parametreler platforma göre değişir; rakamlar Ekim 2026 itibarıyla platformların resmi dokümanlarına dayanır. Yazı bir işlem önerisi değildir.
Sürekli (perpetual) vadeli kontrat nedir?
Sürekli vadeli kontrat, dayanak varlığın fiyatına endeksli, vadesi olmayan ve teminatla, yani kaldıraçla işlem gören bir türev sözleşmedir. He, Manela, Ross ve von Wachter'in Fundamentals of Perpetual Futures çalışması bu kontratları en popüler kripto türevleri olarak tanımlar ve temel farka dikkat çeker: sabit vadeli kontratların aksine sürekli kontratların spot fiyata yakınsaması garanti değildir.
Platformlar bu nedenle üç ayrı fiyatla çalışır:
- Endeks fiyatı: Dayanak varlığın spot piyasa fiyatlarından hesaplanan referans fiyat.
- İşlem fiyatı: Kontratın kendi emir defterinde oluşan fiyat.
- İşaret fiyatı (mark price): Pozisyon değerinin ve funding tutarının hesaplandığı referans fiyat.
Kontrat fiyatı endeksin üzerine çıktığında long yönlü talep ağır basıyordur; pozitif funding bu durumda long tarafa maliyet yükleyerek fiyatı endekse doğru çeker. Fiyat endeksin altına indiğinde tersi olur. Kaldıracın teminat ve likidasyon üzerindeki etkisi kaldıraç ve likidasyon yazısında anlatılıyor.
Funding rate pozitif ve negatif olduğunda kim kime öder?
| Funding rate | Ödeyen | Alan | Genellikle işaret ettiği durum |
|---|---|---|---|
| Pozitif | Long pozisyonlar | Short pozisyonlar | Kontrat fiyatı endeksin üzerinde, long talebi baskın |
| Negatif | Short pozisyonlar | Long pozisyonlar | Kontrat fiyatı endeksin altında, short talebi baskın |
Ödeme taraflar arasında doğrudan aktarılır; Binance ve OKX'in dokümanlarına göre platform funding ödemesinden pay veya ücret almaz. Yalnızca funding anında açık olan pozisyonlar ödeme yapar veya alır. Binance'e göre ödeme saatinden önce kapatılan pozisyon funding ödemez; gerçek aktarım planlanan saatten 15 saniyeye kadar sapabilir.
Binance'te varsayılan ödeme saatleri UTC 00.00, 08.00 ve 16.00'dır; bu saatler Türkiye saatiyle 03.00, 11.00 ve 19.00'a karşılık gelir. Funding, işlem komisyonundan ayrı bir kalemdir ve uzun süre açık tutulan pozisyonlarda komisyondan daha büyük bir maliyete dönüşebilir.
Funding rate nasıl hesaplanır?
Binance'in USDⓈ-M sürekli kontratlarına ilişkin yardım sayfasına göre (Ekim 2026 itibarıyla) funding rate iki bileşenden oluşur: faiz bileşeni ve prim endeksi.
Funding Rate (F) = [P + clamp(I - P, -%0,05, +%0,05)] / (8 / N)
P: ortalama prim endeksi I: faiz bileşeni N: funding aralığı (saat)- Faiz bileşeni (I): Binance'te varsayılan değer günlük %0,03, yani 8 saatlik aralık başına %0,01'dir; bazı kontratlarda farklı olabilir.
- Prim endeksi (P): Kontratın endeks fiyatından sapmasını ölçer. Etki alış ve etki satış fiyatları, yani belirli bir nominal tutardaki piyasa emrinin defterde ortalama dolacağı fiyatlar kullanılır: P = [max(0, etki alış − endeks) − max(0, endeks − etki satış)] / endeks.
- Ortalama: Prim endeksi 5 saniyede bir hesaplanır. 8 saatlik aralıkta oluşan 5.760 değer, sona yakın değerlere daha fazla ağırlık veren zaman ağırlıklı ortalamayla birleştirilir.
- Aralık düzeltmesi (N): 4 saatlik aralıkta oran 8 saatlik karşılığının yarısına ölçeklenir.
- Tavan ve taban: Hesaplanan oran, sembole göre belirlenen üst ve alt sınırlarla kırpılır.
clamp ifadesi, faiz ile prim arasındaki farkı ±%0,05 bandıyla sınırlar. Bunun pratik sonucu şudur: ortalama prim −%0,04 ile %0,06 arasında kaldığında 8 saatlik funding rate tam olarak faiz bileşenine, yani %0,01'e eşit olur. Prim bu bandın dışına çıktığında oran primle birlikte hareket eder. Arayüzde funding saatinden önce görülen oran, o ana kadarki verilerle yapılan bir tahmindir; kesin oran ödeme anında belirlenir.
Hesaplama örnekleri (8 saatlik aralık, I = %0,01):
| Ortalama prim (P) | I − P | clamp sonucu | Funding rate |
|---|---|---|---|
| %0,0429 | −%0,0329 | −%0,0329 | %0,0100 |
| %0,0800 | −%0,0700 | −%0,0500 | %0,0300 |
| −%0,0200 | %0,0300 | %0,0300 | %0,0100 |
| −%0,1000 | %0,1100 | %0,0500 | −%0,0500 |
İlk satır Binance'in yardım sayfasındaki örnektir; diğer satırlar varsayımsaldır.
Funding ödemesi nasıl hesaplanır? Varsayımsal örnek
Ödenecek veya alınacak tutar, pozisyonun nominal değeri ile funding rate'in çarpımıdır. Binance'e göre nominal değer, işaret fiyatı ile pozisyon büyüklüğünün çarpımıdır:
Funding tutarı = İşaret fiyatı × Pozisyon büyüklüğü × Funding rateFunding teminat üzerinden değil, pozisyonun tamamı üzerinden hesaplanır. Kaldıraç arttıkça aynı oran teminata göre daha büyük bir yük oluşturur.
Varsayımsal örnek: 3.000 USDT teminat ve 10 kat kaldıraçla 0,5 BTC'lik long pozisyon açılsın; funding anında işaret fiyatı 60.000 USDT olsun. Nominal değer 0,5 × 60.000 = 30.000 USDT'dir.
- Funding rate %0,01 ise long taraf her 8 saatte 30.000 × 0,0001 = 3 USDT öder. Günde üç ödemeyle 9 USDT, 30 günde 270 USDT eder; bu, teminatın %9'udur.
- Funding rate %0,05'e çıkarsa ödeme 8 saatte 15 USDT'ye, 30 günde 1.350 USDT'ye, yani teminatın %45'ine yükselir.
- Funding rate −%0,02 olursa long taraf ödeme yapmaz, aksine her 8 saatte 6 USDT alır; aynı tutarı short taraf öder.
Hesap fiyatın ve oranın sabit kaldığı varsayımına dayanır. Gerçekte oran her aralıkta yeniden belirlenir; işaret fiyatı değiştikçe nominal değer de değişir.
Ödenen funding hesap özkaynağını azaltır; teminatı sınırlı, kaldıracı yüksek bir pozisyonda bu durum likidasyon fiyatına olan mesafeyi zamanla daraltabilir. Funding'in yıllık etkisini kabaca görmek için 8 saatlik oran yıldaki 1.095 ödemeyle çarpılır: sabit %0,01'lik oran, nominal değer üzerinden basit hesapla yıllık yaklaşık %10,95'e karşılık gelir.
Funding aralıkları ve platformlar arası farklar
Funding aralığı ve parametreler platforma, hatta kontrata göre değişir. Ekim 2026 itibarıyla iki büyük platformun dokümanlarındaki kurallar şöyledir:
| Konu | Binance (USDⓈ-M) | OKX |
|---|---|---|
| Varsayılan aralık | 8 saat (UTC 00.00, 08.00, 16.00) | 8 saat (UTC 00.00, 08.00, 16.00); bazı kontratlarda 1, 2 veya 4 saat |
| Faiz bileşeni | Varsayılan günlük %0,03 (8 saatte %0,01) | %0,01, tüm aralıklarda sabit |
| Faiz-prim farkı sınırı | ±%0,05 | ±%0,05 |
| Aralığın kısalması | Oran tavan veya tabana ulaştığında kontrat saatlik ödemeye geçebilir | Oran tavan veya tabana ulaştığında aralık kademeli olarak kısalır |
| Platform payı | Yok | Yok |
Aralık farkı karşılaştırmayı zorlaştırır: 4 saatlik aralıktaki %0,01'lik oran, 8 saatte iki ödeme yapıldığı için 8 saatlik %0,02'ye denk gelir. Platformlar arası karşılaştırmada oranlar aynı zaman birimine, örneğin 8 saate veya yıla çevrilmelidir. Binance'te aralığı ya da tavan ve taban sınırı değiştirilmiş kontratlar, aşağıda anlatılan fundingInfo uç noktasından sorgulanır.
Funding arbitrajı nasıl çalışır, riskleri neler?
Funding arbitrajı, spot piyasada bir varlığı alıp aynı miktarda sürekli kontratta short pozisyon açarak fiyat yönünden bağımsız bir pozisyon kurmaktır. Fiyat değişimi iki bacakta birbirini götürür; funding pozitif kaldıkça short bacak ödeme alır. He ve arkadaşlarının çalışması, kriptoda sürekli kontrat fiyatlarının teorik değerden sapmalarının geleneksel döviz piyasalarındakinden büyük olduğunu ve zamanla küçüldüğünü bulur. Stratejinin genel çerçevesi arbitraj yazısında anlatılıyor.
Varsayımsal örnek: 10.000 USDT ile spotta varlık alınsın ve aynı nominal değerde short pozisyon açılsın. Oran 30 gün boyunca her 8 saatte %0,01 kalırsa short bacak 90 ödemede 90 USDT alır; spot bacakta iki yönde %0,1, vadeli bacakta iki yönde %0,05 varsayımsal komisyonla toplam 30 USDT maliyet düşülünce 60 USDT kalır. Oran son 10 günde −%0,01'e dönerse ilk 60 ödemede 60 USDT alınır, son 30 ödemede 30 USDT ödenir; net funding 30 USDT'ye iner ve 30 USDT komisyonla birlikte sonuç sıfırlanır.
Pozisyonun risksiz olmadığı noktalar:
- Oran riski: Funding her aralıkta yeniden hesaplanır; pozitif oranın sürmesinin bir güvencesi yoktur.
- Likidasyon riski: Fiyat sert yükseldiğinde short bacağın teminatı erir; spot bacaktaki kâr ayrı bir hesapta durduğundan short bacak tasfiye edilebilir ve pozisyon yön riskine açılır.
- Uygulama riski: İki bacağın aynı anda ve aynı fiyattan açılamaması, kayma (slippage) ve komisyonlar.
- Baz riski: Kontrat ile spot arasındaki fark pozisyon açıkken açılabilir; kapanış anındaki fark sonucu değiştirir.
- Platform ve stablecoin riski: Teminat ve ödemeler çoğunlukla stablecoin cinsindendir; stablecoin sabit değerinden koparsa ya da platform sorun yaşarsa hesaplanan getiri anlamını yitirir.
Strateji geçmiş funding verisiyle test edilebilir, ancak geçmişteki ortalama oran gelecekteki oranı göstermez; test sürecinin tuzakları backtest yazısında ele alınıyor.
API ile funding verisi nasıl çekilir?
Funding verisi herkese açık piyasa verisidir ve Binance'in USDⓈ-M vadeli işlem API'sinde API anahtarı gerektirmeyen üç uç noktadan alınır (Ekim 2026 itibarıyla):
| Uç nokta | Döndürdüğü veri |
|---|---|
| GET /fapi/v1/premiumIndex | İşaret fiyatı, endeks fiyatı, son funding rate (lastFundingRate), faiz oranı ve bir sonraki funding zamanı (nextFundingTime) |
| GET /fapi/v1/fundingRate | Geçmiş funding kayıtları: oran, funding zamanı ve ilgili işaret fiyatı; istek başına en fazla 1.000 kayıt |
| GET /fapi/v1/fundingInfo | Tavan, taban veya aralığı ayarlanmış semboller için ayarlanmış sınırlar ve saat cinsinden funding aralığı |
Aşağıdaki Python örneği bir sembolün son 30 funding kaydını çeker:
import requests
BASE = "https://fapi.binance.com"
params = {"symbol": "BTCUSDT", "limit": 30}
rows = requests.get(BASE + "/fapi/v1/fundingRate", params=params, timeout=10).json()
for r in rows:
oran = float(r["fundingRate"]) # 0.0001 = %0,01
print(r["fundingTime"], r["markPrice"], round(oran * 100, 4))fundingTime, UTC milisaniye cinsinden zaman damgasıdır; oran ondalık kesir olarak döner (0,0001 = %0,01). fundingRate ve fundingInfo uç noktaları IP başına 5 dakikada 500 isteklik ortak bir sınırı paylaşır; uzun geçmiş, startTime ve endTime parametreleriyle parça parça çekilir. Sık güncellenen veri için REST sorgusunu sürekli tekrarlamak yerine WebSocket akışları değerlendirilebilir; iki yöntemin farkı REST ve WebSocket yazısında, genel veri çekme adımları Python ile borsa verisi çekme yazısında anlatılıyor.
Türkiye'de sürekli vadeli kontratların durumu
Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılar 7518 sayılı Kanun'la SPK iznine bağlandı. SPK'nın III-35/B.2 sayılı Tebliğ'ine göre bu platformlarda listelenmiş kripto varlıklar kaldıraçlı olarak alınıp satılamaz ve türev araç sözleşmelerine konu edilemez; bu nedenle sürekli vadeli kontratlar Tebliğ kapsamındaki platformların sunabileceği ürünler arasında değildir. 6362 sayılı Kanun'un 99/A maddesine göre yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti izinsiz faaliyet sayılır; SPK'nın 2026 bültenlerinde de Türkiye'de yerleşik kişilere izinsiz kripto varlık hizmeti ve kaldıraçlı işlem sunan siteler için erişim engeli kararları yer alıyor. Ayrıntılar kripto varlık hizmet sağlayıcı yazısında anlatılıyor. Bu yazıda adı geçen platformlar yalnızca resmi dokümanlarındaki kurallara atıf amacıyla anılmıştır.
İlgili yazılar: spot işlem nedir.
Sık sorulan sorular
Funding rate ne sıklıkla ödenir?
Binance ve OKX'te varsayılan aralık 8 saattir; ödemeler UTC 00.00, 08.00 ve 16.00'da, yani Türkiye saatiyle 03.00, 11.00 ve 19.00'da yapılır. Bazı kontratlarda aralık 4, 2 veya 1 saat olabilir ve Ekim 2026 itibarıyla Binance'te oran tavan veya tabana ulaşan kontrat saatlik ödemeye geçebilir.
Pozisyon funding saatinden önce kapatılırsa ödeme yapılır mı?
Binance'e göre yalnızca funding anında açık olan pozisyonlar ödeme yapar veya alır; saatten önce kapatılan pozisyon ödeme yapmaz. Ancak kapanış ve yeniden açılış komisyonları ile kayma maliyeti çoğu zaman funding tutarını aşabilir.
Negatif funding rate ne anlama gelir?
Kontrat fiyatının endeks fiyatının altında kaldığını ve short tarafın long tarafa ödeme yaptığını gösterir. Negatif oran tek başına fiyatın yükseleceğine işaret etmez; yalnızca kontrat ile spot arasındaki dengeyi yansıtır.
Kaldıraç funding ödemesini artırır mı?
Oran kaldıraçtan bağımsızdır, ancak pozisyonun nominal değeri üzerinden hesaplanır. Aynı teminatla 10 kat kaldıraç kullanıldığında nominal değer 10 katına çıktığı için ödenen funding da teminata oranla 10 kat büyür.
Platform funding ödemesinden komisyon alır mı?
Binance ve OKX'in dokümanlarına göre funding ödemeleri long ve short taraflar arasında doğrudan aktarılır ve platform bu ödemeden pay almaz. İşlem komisyonu ise funding'den ayrı olarak alınır.
Kaynaklar
- Binance: Introduction to Binance Futures Funding Rates (yeni sekmede açılır)
- Binance Developers: USDⓈ-M Futures, Get Funding Rate History (yeni sekmede açılır)
- Binance Developers: USDⓈ-M Futures, Mark Price (yeni sekmede açılır)
- Binance Developers: USDⓈ-M Futures, Get Funding Rate Info (yeni sekmede açılır)
- OKX: Perpetual funding fee mechanism (yeni sekmede açılır)
- He, Manela, Ross, von Wachter: Fundamentals of Perpetual Futures (arXiv 2212.06888) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (III-35/B.2) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (2 Temmuz 2024) (yeni sekmede açılır)
- SPK Bülteni 2026/1 (8 Ocak 2026): izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı ve kaldıraçlı işlem nedeniyle erişim engeli kararları (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.