Kısa cevap: Gas fee (gas ücreti), Ethereum gibi ağlarda bir işlemin yürütülmesi için ağa ödenen ücrettir ve kullanılan gas × (taban ücret + öncelik ücreti) formülüyle hesaplanır. Network fee, her blokzincirdeki işlem ücretinin genel adıdır; platformun aldığı çekim ücreti ise ayrı bir kalemdir ve platformca belirlenir. Tutar bloktan bloğa değiştiği için sabit bir rakam yoktur; güncel değer cüzdan tahmininden ve ağ verisinden okunur.
Bir kripto varlığı cüzdana çekerken karşılaşılan ücret, çoğu zaman işlem komisyonuyla karıştırılır. Oysa komisyon platforma, gas ücreti ağa ödenir ve hesaplama yöntemleri farklıdır. Gas ücreti gönderilen tutara değil, işlemin ağda ne kadar iş gerektirdiğine ve o andaki talebe bağlıdır.
Bu yazı hesabı ethereum.org dokümanı ve EIP-1559 metnine göre, Ekim 2026 itibarıyla anlatır. Ethereum yazısındaki kısa bölümü tamamlar. Değiştiği için güncel ücret rakamı verilmez; örneklerdeki bütün değerler varsayımsaldır. Yazı bir ağ, cüzdan veya platform önermez.
Gas fee nedir? Network fee ile farkı
Gas, ethereum.org'un tanımıyla bir işlemin gerektirdiği hesaplama işini ölçen birimdir; gas fee ise bu iş için ETH olarak ödenen ücrettir. Network fee (ağ ücreti) ise herhangi bir blokzincirde işlemin ağa yazılması için ödenen ücretin genel adı demektir. Yani her gas ücreti bir ağ ücretidir, ama her ağ ücreti gas diye adlandırılmaz.
| Ağ | Ücret neye göre oluşur? | Ödeme birimi |
|---|---|---|
| Ethereum | Kullanılan gas × gas başına fiyat | ETH (fiyat genellikle gwei ile yazılır) |
| Bitcoin | İşlemin sanal bayt (vbyte) büyüklüğü × talebe göre oluşan birim ücret | BTC |
| Tron | Bant genişliği ve enerji kaynağı; yetmezse TRX yakılır | TRX |
Gwei, ETH'nin milyarda biri demektir (10−9 ETH). Gas ücretinin ağın kendi biriminde ödenmesi pratik bir sonuç doğurur: kişisel cüzdanında yalnızca token bulunan kullanıcı, ağın birimi olmadan o tokenı genellikle gönderemez.
Ethereum gas ücreti nedir, nasıl oluşur?
Ethereum gas ücreti, protokolün belirlediği taban ücret ile kullanıcının eklediği öncelik ücretinin kullanılan gas ile çarpımıdır. Yapı, 5 Ağustos 2021'deki London güncellemesiyle devreye giren EIP-1559'dan gelir.
| Terim | Anlamı | Kime gider? |
|---|---|---|
| Taban ücret (base fee) | Her blok için protokolün belirlediği asgari gas fiyatı | Yakılır, kimseye gitmez |
| Öncelik ücreti (priority fee) | İşlemin bloğa alınması için eklenen bahşiş | Doğrulayıcı |
| Azami ücret (max fee) | Gas başına ödenmeye razı olunan üst sınır | Fazlası iade edilir |
| Gas limiti | İşlemin harcayabileceği en fazla gas | Kullanılmayan kısım ücretlendirilmez |
Taban ücret, önceki bloğun doluluğuna göre değişir: ethereum.org'a göre bir bloğun hedef büyüklüğü gas limitinin yarısıdır, EIP-1559'daki katsayılarla da taban ücret blok başına en fazla yaklaşık 1/8 (%12,5) artar veya azalır. Bu yüzden talep arttığında ücret birkaç dakika içinde belirgin biçimde yükselebilir.
Gas ücreti hesaplama: formül ve varsayımsal örnek
Gas ücreti, kullanılan gas ile gas başına fiyatın çarpılıp sonucun ETH'ye çevrilmesiyle hesaplanır. Formül şöyledir:
Ücret (gwei) = Kullanılan gas × (Taban ücret + Öncelik ücreti)
Ücret (ETH) = Ücret (gwei) ÷ 1.000.000.000
Ücret (TL) = Ücret (ETH) × ETH'nin TL fiyatıVarsayımsal örnek: Bir token transferi 65.000 gas kullansın; taban ücret 12 gwei, öncelik ücreti 1,5 gwei, gas limiti 80.000, azami ücret 20 gwei olsun. Ücret 65.000 × 13,5 = 877.500 gwei, yani 0,0008775 ETH'dir. Bunun 780.000 gwei'si yakılır, 97.500 gwei'si doğrulayıcıya gider. EIP-1559'a göre işlem için bakiyede en az 80.000 × 20 = 1.600.000 gwei bulunmalıdır; fiilen ödenmeyen 722.500 gwei hesapta kalır. Taban ücreti 12 gwei olan blok tamamen dolarsa sonraki bloğun taban ücreti en fazla 13,5 gwei olabilir.
| Kullanılan gas | 13,5 gwei'de | TL karşılığı | 62 gwei'de | TL karşılığı |
|---|---|---|---|---|
| 21.000 (standart ETH transferi) | 0,0002835 ETH | 42,53 TL | 0,001302 ETH | 195,30 TL |
| 65.000 (varsayımsal token transferi) | 0,0008775 ETH | 131,63 TL | 0,00403 ETH | 604,50 TL |
| 200.000 (varsayımsal sözleşme çağrısı) | 0,0027 ETH | 405,00 TL | 0,0124 ETH | 1.860,00 TL |
ethereum.org'a göre standart ETH transferi 21.000 gas ister; token ve sözleşme işlemlerindeki gas sözleşmenin yaptığı işe göre değişir, tablodaki 65.000 ve 200.000 yalnızca hesabı göstermek içindir. Gwei değerleri de varsayımsaldır: 4 Kasım 2026'da Ethereum ana ağında okunan gas fiyatı yaklaşık 0,1 gwei idi, yani gerçek ücret tablodakinin çok altında olabilir.
Ücret gönderilen tutardan bağımsız olduğu için küçük transferlerde oransal yükü büyür. Varsayımsal 131,63 TL'lik ücret, 2.475 TL'lik transferde %5,32, 247.500 TL'lik transferde %0,05 eder.
Gas ücreti ne kadar? Nereden izlenir?
Gas ücreti için sabit bir rakam yoktur; tutar her blokta yeniden oluşur ve bu nedenle burada güncel değer verilmez. ethereum.org, yüksek ücretlerin nedenini ağa olan talep olarak açıklar. Eth gas ücreti üç yerden okunabilir:
- Cüzdan tahmini: Cüzdan, imzadan önce tahmini gas miktarını ve azami ücreti gösterir; onaydan önce okunan değer budur.
- Blok gezginleri ve gas izleme sayfaları: ethereum.org'un gas sayfası bu tür araçları listeler. Sayfa bir öneri değil, başlangıç noktasıdır.
- Ağ verisi: Yazılım tarafında JSON-RPC'deki
eth_gasPriceyöntemi gas başına güncel fiyat tahminini,eth_estimateGasyöntemi de işlemin tamamlanması için gereken gas tahminini döndürür.
Tahmin kesin tutar değildir: işlem bloğa girene kadar taban ücret değişebilir, sözleşme de tahmindekinden farklı çalışabilir. Bu yüzden gas limiti ve azami ücret üst sınır olarak okunur.
Katman 2 ve diğer ağlarda ücret nasıl değişir?
Katman 2 ağlarında ücret düşebilir, çünkü çok sayıda işlem tek bir ana ağ işleminde toplanır. ethereum.org'a göre rollup'lar yüzlerce işlemi bir araya getirir ve ana ağ ücretini kullanıcılar arasında böler; sayfa bu indirim için bir rakam vermez. Ücret yine sıfır değildir ve katman 2 ağları ana ağdan ayrı riskler taşır; genel yapı Ethereum yazısında anlatılıyor.
Diğer ağlarda hesap farklıdır:
- Bitcoin: Geliştirici rehberine göre işlemler imzalı işlemin bayt büyüklüğüne göre ücret öder ve bayt başına ücret bloklardaki yer için talep arttıkça yükselir. Rehberin bu bölümü SegWit'i anmaz: BIP-141'den beri blok kapasitesi ağırlıkla ölçülür, ücret oranı da bu yüzden sanal bayt (ağırlık ÷ 4) üzerinden okunur.
- Tron: Dokümana göre bant genişliği işlemin bayt büyüklüğünü, enerji ise akıllı sözleşme çalıştırmayı karşılar. Kaynak yetmediğinde TRX yakılır: enerjide eksik kalan kısım için, bant genişliğinde ise işlemin bant genişliği bedelinin tamamı için. TRC-20 tokenları akıllı sözleşme olduğundan bu transferler enerji de ister.
Aynı token birden çok ağda bulunabilir ve her ağda ücret ayrı oluşur. Tether (USDT) yazısında TRC20 ve ERC20 farkı bu açıdan ele alınıyor. Bir ağın ücretinin düşük olması o ağı daha uygun yapmaz; alıcı adresin bulunduğu ağ seçilir.
Platform çekim ücreti ile ağ ücreti arasındaki fark
Platform çekim ücreti, platformun kendi tarifesinde yazdığı tutardır; ağ ücreti ise ağın kurallarıyla oluşur ve ikisi aynı şey olmak zorunda değildir. Platform içi alım satımda ise ağ ücreti doğmaz: III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi kurum kaydi sistemini dağıtık defter ağına işlenmeyen kayıtlar olarak tanımlar.
| Kalem | Ne zaman? | Kim belirler? | Nereden okunur? |
|---|---|---|---|
| İşlem komisyonu | Alım satımda | Platform | Ücret tablosu, işlem sonuç formu |
| Platform çekim ücreti | Platformdan dış adrese çekimde | Platform | Ücret tablosu, çekim ekranı |
| Ağ ücreti (gas) | Kişisel cüzdandan gönderimde doğrudan; çekimde genellikle çekim ücretinin içinde | Ağ kuralları ve talep | Cüzdan tahmini, ağ verisi |
Örnek olarak, SPK'nın geçici Faaliyette Bulunanlar Listesi'nde yer alan Binance Turkey unvanlı platformun ücret tablosunda varlık, ağ, asgari çekim ve çekim komisyonu sütunları bulunur; sayfa, blokzincir ağ ücretlerine bağlı olarak çekim ücretlerinin periyodik değişebileceğini yazar (4 Kasım 2026'da okundu). Bu yalnızca bir belge örneğidir, karşılaştırma veya öneri değildir; listede yer almak yetkilendirme anlamına gelmez.
III-35/B.1 sayılı Tebliğ'in 21. maddesi platformun her türlü komisyon, ücret ve vergi tutarını veya oranını müşteriye açıklamasını zorunlu kılar. Komisyon hesabı kripto borsa komisyon oranları yazısında anlatılıyor.
Başarısız işlem, sahte ücret talebi ve sık yapılan hatalar
Gas ücreti işlem başarısız olsa da ödenebilir; bu yüzden ücret hatası çoğu zaman tutarla değil, işlemin yapısıyla ilgilidir. ethereum.org'a göre işlem yürütme sırasında gas biterse değişiklikler geri alınır, ancak harcanan gas iade edilmez. Gas limiti en baştan yetersizse işlem bloğa alınmadan reddedilir ve gas tüketilmez.
- Birim eksikliği: Ağın biriminde bakiye yoksa kişisel cüzdandan gönderim başlamayabilir.
- Yanlış ağ: Ödenen gas geri gelmez, varlık da çoğu durumda geri alınamaz; adres kontrolü kripto cüzdan yazısında anlatılıyor.
- Bilinmeyen sözleşme: Gas ödemek, sözleşmeye verilen izinleri güvenli hâle getirmez; imza içeriği okunur.
- Önce ücret isteyen site: ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), sahte yatırım hesaplarında paranın hiç çekilemediğini veya ancak yüksek ücret ödenirse çekilebildiğini belirtir. Çekim için ayrı bir adrese gas parası gönderilmesini isteyen talep bu nedenle şüpheyle karşılanır; işaretler yatırım dolandırıcılığı yazısındadır.
Sık sorulan sorular
Gas fee ücreti nedir, kim alır?
Gas fee, Ethereum'da işlemin yürütülmesi için ödenen ücrettir. EIP-1559'a göre taban ücret yakılır, öncelik ücreti doğrulayıcıya gider; platforma veya cüzdan uygulamasına gitmesi bu yapının parçası değildir.
Network fee nedir?
Network fee, bir blokzincirde işlemin ağa yazılması için ödenen ücretin genel adıdır. Ethereum'da gas, Bitcoin'de sanal bayt başına ücret, Tron'da bant genişliği ve enerji ile ölçülür.
Gwei nedir?
Gwei, ETH'nin milyarda biridir ve gas fiyatlarını yazmak için kullanılır. 1.000.000.000 gwei 1 ETH eder.
Gas ücreti gönderilen tutara göre mi değişir?
Hayır. Ücret işlemin kullandığı gas ile o andaki gas fiyatına bağlıdır. Bu yüzden aynı ücret küçük bir transferde oransal olarak daha büyük bir yük oluşturur.
Platform içinde alım satımda gas ödenir mi?
Emir eşleşmesi platformun kendi kayıtlarında yapıldığı için alım satımda gas ödenmez, işlem komisyonu uygulanır. Ağ ücreti varlık dış adrese gönderildiğinde gündeme gelir ve genellikle platformun çekim ücretine yansır.
Başarısız işlemde gas iade edilir mi?
Yürütme sırasında gas biterse değişiklikler geri alınır, ancak harcanan gas iade edilmez. Kullanılmayan gas limiti ve azami ücret farkı ise ücretlendirilmez.
Kaynaklar
- ethereum.org: Gas and fees (23 Ekim 2026 güncellemesi) (yeni sekmede açılır)
- EIP-1559: Fee market change for ETH 1.0 chain (yeni sekmede açılır)
- ethereum.org: Timeline of all Ethereum forks (London, 5 Ağustos 2021) (yeni sekmede açılır)
- ethereum.org: JSON-RPC API (yeni sekmede açılır)
- ethereum.org: Layer 2 (14 Ekim 2026 güncellemesi) (yeni sekmede açılır)
- Bitcoin Developer Guide: Transactions (işlem ücretleri) (yeni sekmede açılır)
- BIP-141: Segregated Witness (işlem ağırlığı ve sanal büyüklük) (yeni sekmede açılır)
- TRON Developers: Resource Model (yeni sekmede açılır)
- TRON Developers: TRC-20 (yeni sekmede açılır)
- Binance TR: Ücret Tablosu (yeni sekmede açılır)
- SPK: Faaliyette Bulunanlar Listesi (geçici liste, 4 Kasım 2026'da kontrol edildi) (yeni sekmede açılır)
- MKK: III-35/B.2 sayılı Tebliğ metni (md. 4) (yeni sekmede açılır)
- MKK: III-35/B.1 sayılı Tebliğ metni (md. 21) (yeni sekmede açılır)
- FTC: What To Know About Cryptocurrency and Scams (yeni sekmede açılır)
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.