Aracı kurum API entegrasyonu ve emir yönetimi: senaryo

Bu sayfa gerçek bir müşteri projesini değil, Fincode'un bu tür bir projede izlediği yaklaşımı gösteren örnek bir senaryoyu anlatır. Teknik ayrıntılar resmi kaynaklara dayanır; kapsam, süre ve fiyat her projede ayrıca belirlenir.

Proje özeti
Kim için	Kendi hesabına pay piyasasında işlem yapan bir şirketin hazine ekibi (örnek senaryo)
Hizmet	Borsa API entegrasyonu
Platformlar	Aracı kurum işlem API'si (FIX veya REST/WebSocket), Borsa İstanbul Pay Piyasası
Teknolojiler	Python veya Java, PostgreSQL, mesaj kuyruğu, FIX motoru
Teslim	Emir yönetimi servisi, yetki ve risk modülü, mutabakat raporları, kaynak kod ve dokümantasyon

İhtiyaç ve yasal çerçeve

Bu senaryoda kendi hesabına Borsa İstanbul'da pay işlemi yapan bir şirketin hazine ekibi, emirlerini aracı kurumun ekranından elle girer; pozisyonlar ve limitler ayrı tablolarda izlenir. Hedef, şirket içi araçlardan girilen emirlerin aracı kurumun sunduğu işlem API'si üzerinden iletilmesi, durumlarının anlık izlenmesi ve gün sonunda kurum kayıtlarıyla eşleştirilmesidir.

Erişimin çerçevesi baştan bellidir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 37. maddesi emirlerin alınması ve iletilmesini yatırım hizmeti sayar; 39. maddeye göre yatırım hizmetleri ancak yatırım kuruluşlarınca yürütülebilir. SPK'nın III-37.1 sayılı Tebliği'nin 35. maddesine göre elektronik ortamda emir kabulü; çerçeve sözleşme, hesap açılışı ve MKK sicil numarası yükümlülüklerine tabidir. Borsa İstanbul'un algoritmik işlemler prosedürü de doğrudan piyasa erişimini, müşteri emirlerinin üyenin pozisyon ve risk kontrollerinden geçerek üye sistemleriyle Borsaya iletilmesi olarak tanımlar; müşteri, üye sistemlerini kullanmadan doğrudan Borsaya emir gönderemez.

Bu nedenle API erişimi, SPK izinli bir aracı kurumun kendi koşulları ve sözleşmesiyle sağlanır. Sistem yalnızca şirketin kendi hesapları için kullanılır, üçüncü kişilerin emirlerini toplamaz veya iletmez. Belirli bir kurum önerilmez; seçilen kurumun API dokümanı proje başında birlikte incelenir. Kurum türleri aracı kurum nedir yazısında anlatılıyor.

Çözüm mimarisi

Bağlantı adaptörü: Kurumun API'siyle (FIX oturumu veya REST ve WebSocket) konuşan tek bileşendir. Emir, iptal, değiştirme ve durum mesajlarını iç veri modeline çevirir; kurum değişirse yalnızca bu katman yeniden yazılır.
Emir yönetimi katmanı: Her emrin yaşam döngüsünü (yeni, iletildi, kısmi gerçekleşti, gerçekleşti, iptal, red) bir durum makinesi olarak tutar. Her emre şirket tarafında tekil bir istemci emir numarası verilir; FIX'te bu alan ClOrdID'dir ve tanımına göre en az bir işlem günü içinde tekil olmalıdır.
Pozisyon ve bakiye servisi: Gerçekleşmelerden anlık pozisyon üretir ve kurumun pozisyon ve ekstre verisiyle düzenli olarak karşılaştırır.
Piyasa verisi: Kurumun API'sinden gelen fiyat ve derinlik verisi ekranlara ve risk kontrollerine dağıtılır. Borsa İstanbul verileri lisanslıdır; Borsa'nın SSS'sine göre risk yönetimi ve otomatik alım satım gibi gösterimsiz kullanımlar için doğrudan Borsa İstanbul ile Veri Dağıtım Sözleşmesi imzalanır. Verinin hangi amaçla kullanılacağı bu yüzden lisans kapsamıyla birlikte belirlenir.
Denetim izi: Kimin, hangi ekrandan, hangi emri, hangi onayla verdiği ve kurumun ne yanıt döndüğü; yalnızca ekleme yapılabilen bir kayıtta, senkronize saatle tutulur.

Emir tiplerinin anlamı borsa emir türleri, REST ile WebSocket farkı REST ve WebSocket API yazısında yer alıyor.

Yetki modeli ve risk kontrolleri

Rol	Yetki
İzleyici	Pozisyon, emir ve raporları görür; emir giremez.
Emir giren	Tanımlı hesap ve paylarda, kullanıcı limitleri içinde emir girer.
Onaylayan	Eşiği aşan emirleri ikinci kişi olarak onaylar.
Yönetici	Kullanıcıları ve limitleri yönetir, acil durdurmayı tetikler.

Her emir kuruma gitmeden önce şirket tarafında kontrol edilir: azami alış ve satış büyüklüğü, son fiyattan sapma oranı, izin verilen pay listesi, saniyedeki emir sayısı, aynı emrin kısa sürede tekrarlanması ve gün içi pozisyon limitleri. Bu kontroller, Borsa İstanbul'un BISTECH İşlem Öncesi Risk Yönetimi uygulamasında üyelerin tanımlayabildiği limitlerle aynı mantığı taşır; kurumun ve Borsa'nın kontrollerinin yerine geçmez, onlardan önce çalışır.

Emir fiyatı fiyat adımına ve günün fiyat değişme sınırlarına göre doğrulanır. Pay Piyasası Prosedürü'ne göre sınırlar baz fiyata marj uygulanarak bulunur; Ekim 2026 itibarıyla paylarda marj ±%10'dur: Yıldız Pazar ve Ana Pazar'da Borsa'nın ikinci bir duyuruya kadar geçerli uygulamasıyla, Alt Pazar, YİP ve PÖİP'te prosedür gereği (tavan ve taban). Acil durdurma yeni emirleri kapatır ve kurumun API'si üzerinden açık emirlerin iptalini gönderir. Para çekme ve virman işlemleri kapsam dışıdır.

Bağlantı sürekliliği ve hata yönetimi

Belirsiz emir: Gönderilen bir emrin yanıtı gelmezse emir “bilinmiyor” durumuna alınır ve aynı istemci emir numarasıyla durumu sorgulanmadan yeniden gönderilmez. Çift emir riskini azaltan temel kural budur.
Yeniden bağlanma: Bağlantı yeniden kurulduğunda açık emirler ve gün içi gerçekleşmeler kurumdan sorgulanır. Yerel kayıtla fark varsa yeni emir girişi durdurulur ve fark çözülene kadar açılmaz.
Yedek bağlantı: Kurum birden fazla bağlantı noktası sunuyorsa birincil ve yedek oturum tanımlanır; yedeğe geçişten sonraki ilk adım yine durum mutabakatıdır.
Limitler ve seanslar: Kurumun istek limitleri dokümandan alınır, aşımda istekler kuyrukta bekletilir. Hangi emir tipinin hangi seans bölümünde girilebileceği Pay Piyasası Prosedürü'nde toplu olarak yer alır; sürekli işlem 10:00–18:00 arasındadır ve emir tipi kontrolü bu çizelgeye göre yapılır (seans saatleri).

Test ve canlıya geçiş

Kurumun API dokümanı, emir tipleri, istek limitleri ve bir test ortamı sunup sunmadığı birlikte incelenir.
Test ortamı varsa kısmi gerçekleşme, iptal, red ve bağlantı kopması senaryoları önce orada denenir.
Gölge çalışmada sistem emir göndermez; elle girilen emirleri ve kurum ekstrelerini izleyerek mutabakatı doğrular.
Canlıya geçiş düşük limitlerle ve tek kullanıcı grubuyla yapılır; limitler gün sonu mutabakatı temiz geldikçe kademeli olarak açılır.
Kural tabanlı otomatik emir üretimi planlanıyorsa ayrıca değerlendirilir. Borsa İstanbul prosedürüne göre algoritmik emir iletim sistemlerinden dolayı Borsaya karşı sorumluluk üyededir ve üye, emir iletiminde kullanılan algoritma yazılımları hakkında Borsaya yazılı bilgi verir. Kurumun bu konudaki koşulları baştan netleştirilir.

Teslim edilenler

Bağlantı adaptörü ve emir yönetimi servisi
Rol ve hesap bazlı yetki modülü, onay akışı
Emir öncesi risk modülü ve acil durdurma
Gün sonu mutabakat raporu ve fark listesi
Denetim izi ve sorgu ekranı
Kaynak kod, işletim el kitabı (bağlantı kopması, yedeğe geçiş, acil durdurma adımları) ve test raporu

Başarı nasıl ölçülür?

Gün sonunda şirket kayıtları ile kurumun emir, işlem ve pozisyon verileri arasında açıklanmamış fark kalmaz.
Her emir; kullanıcı, onay, risk kontrolü sonucu ve kurum yanıtıyla uçtan uca izlenebilir.
Limiti aşan, fiyat adımına uymayan veya yetkisiz emirlerin kuruma hiç ulaşmadığı testlerle gösterilir.
Bağlantı kopması, yedeğe geçiş ve acil durdurma tatbikatları belgelenmiş adımlarla tamamlanır.

Sık sorulan sorular

Aracı kurum API'si üzerinden doğrudan Borsa İstanbul'a emir gönderilebilir mi?

Hayır. Borsa İstanbul'un algoritmik işlemler prosedürüne göre müşteri, üye sistemlerini kullanmadan doğrudan Borsaya emir gönderemez; emirler aracı kurumun risk kontrollerinden geçerek kurum sistemleriyle iletilir.

Bu sistemle başka kişilerin emirleri de iletilebilir mi?

Hayır. Emirlerin alınması ve iletilmesi 6362 sayılı Kanun'a göre yatırım hizmetidir ve yalnızca izinli yatırım kuruluşlarınca yürütülebilir. Senaryodaki sistem yalnızca şirketin kendi hesapları içindir.

Hangi aracı kurumla çalışılır?

Belirli bir kurum önerilmez. API erişimi sunan SPK izinli bir kurumun dokümanı ve sözleşme koşulları proje başında birlikte incelenir.

Çift emir riski nasıl azaltılır?

Her emre şirket tarafında tekil bir istemci emir numarası verilir. Yanıtı alınamayan bir emir, bu numarayla durumu sorgulanmadan yeniden gönderilmez.

Kaynaklar

Benzer bir proje mi planlıyorsunuz?

Kullanılan platformu, kapsamı ve takvimi kısa formla iletin; ön değerlendirmenin ardından yazılı teklif sunulur. Fincode bir yazılım geliştirme şirketidir; yatırım danışmanlığı, portföy yönetimi veya kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yapmaz.

Hizmeti inceleyin Proje formunu doldurun