Kripto DCA hesaplama: düzenli alımda ortalama maliyet
Alım başına tutarı, en fazla on iki geçmiş veya varsayımsal fiyatı ve komisyon oranını girin; ortalama maliyeti, toplam miktarı ve ortalamanın fiyatların basit ortalamasına göre farkını görün. Ücretsiz, kayıt gerektirmez.
DCA hesaplama nasıl yapılır?
DCA (dollar-cost averaging, düzenli alım), her alımda aynı tutarın harcanmasıdır; alınan miktar fiyata göre değişir. ABD'deki FINRA yöntemi, piyasa koşullarından bağımsız olarak düzenli aralıklarla eşit tutarlarda yatırım olarak tanımlar. Araç girilen fiyatlara şu formülleri uygular:
Alım miktarı = tutar × (1 − komisyon oranı ÷ 100) ÷ fiyat
Toplam harcama = tutar × alım sayısı
Ortalama maliyet = toplam harcama ÷ toplam miktar
Basit ortalama = fiyatların toplamı ÷ alım sayısı
Güncel fiyat yazılırsa güncel değer (toplam miktar × güncel fiyat) ve toplam harcamaya göre kâr veya zarar da gösterilir. Komisyon alım tutarından düşülür: 500 TL'lik alımda %0,1 komisyonla alıma 499,50 TL kalır.
Örnek hesaplama
Varsayımsal örnek: %0,1 komisyonla dört alımda 500'er TL harcansın, güncel fiyat 1.500 TL olsun. Bunlar aracın varsayılan değerleridir, piyasa verisi değildir.
| Alım | Fiyat | Miktar (499,50 ÷ fiyat) |
|---|---|---|
| 1 | 2.000 | 0,24975 |
| 2 | 1.600 | 0,3121875 |
| 3 | 1.250 | 0,3996 |
| 4 | 1.600 | 0,3121875 |
| Toplam | 1,273725 |
Toplam harcama: 4 × 500 = 2.000,00 TL; bunun 2,00 TL'si komisyondur. Ortalama maliyet: 2.000 ÷ 1,273725 = 1.570,1976 TL. Dört fiyatın basit ortalaması 1.612,50 TL'dir; ortalama maliyet bundan %2,62 düşüktür.
1.500 TL'de miktarın değeri 1.910,59 TL'dir; zarar 89,41 TL, yani −%4,47'dir.
Ortalama maliyet neden basit ortalamanın altında kalır?
Sabit tutar, fiyat düşükken daha çok, yüksekken daha az birim alır; bu yüzden düşük fiyatların ortalamadaki ağırlığı artar.
Örnekte 1.250 TL'lik alım 0,3996 birim, 2.000 TL'lik alım 0,24975 birim almıştır. Bu, aritmetiğin bir özelliğidir ve sıralamaya bağlı değildir: aynı dört fiyat başka sırayla girilse de ortalama maliyet değişmez. Bütün fiyatlar aynı olsaydı iki ortalama eşitlenir, komisyon ortalama maliyeti biraz yukarı taşırdı.
Düşük ortalama maliyet bir kazanç değildir. Yalnızca ödenen tutarı anlatmanın iki yolunu karşılaştırır ve varlığın sonraki değeri hakkında bilgi vermez. Aynı dört alımdan sonra fiyat 1.500 TL yerine 1.250 TL olsaydı 1,273725 birimin değeri 1.592,16 TL, zarar 407,84 TL, yani −%20,39 olurdu.
DCA zarar riskini ortadan kaldırır mı?
Hayır. DCA alımların zamanını değiştirir; pozisyon yine zarar edebilir ve varlık değersizleşirse tutarın tamamı kaybedilebilir.
FINRA, alımları yaymanın kısa vadeli dalgalanmaların etkisini azaltabildiğini, büyük düşüşlerde zararı sınırlamaya yardımcı olabildiğini; buna karşılık çoğu zaman toplu yatırıma göre daha düşük getiri sağladığını ve işlem başına ücret varsa maliyeti artırabildiğini belirtir. Bunlar yatırıma dair genel tespitlerdir. Kripto varlıklarda FINRA ayrıca yatırımın tamamını kaybetme riskinin yüksek olduğunu yazar.
Araç DCA kullanılıp kullanılmayacağı, neyin alınacağı, ne kadar harcanacağı veya alımların sıklığı hakkında görüş bildirmez. Gelecek fiyat modu bilinçli olarak yoktur; böyle bir hesap, kimsenin bilmediği bir fiyat yolu gerektirir. Grid ve DCA botlarının mekaniği grid bot ve DCA yazısında anlatılıyor.
DCA hesaplama mı, ortalama maliyet hesaplama mı?
Her alımda aynı tutar harcanıyorsa bu sayfa, her alımın fiyatı ve miktarı biliniyorsa kripto ortalama maliyet hesaplama aracı kullanılır.
| Soru | DCA hesaplama | Ortalama maliyet hesaplama |
|---|---|---|
| Sabit olan | Alım başına tutar | Yok; her satırın miktarı farklı olabilir |
| Girilen | Tek tutar ve en fazla 12 fiyat | En fazla 5 fiyat ve miktar |
| Komisyon | Tutardan düşülür | Tutara eklenir |
Komisyonun farklı işlenmesi iki aracın sonucunu biraz ayırır: burada harcanan tutar sabit kalır ve miktar azalır, ortalama maliyet aracında miktar sabit kalır ve ödenen tutar artar. Geçmiş fiyatlarla yapılan bir sınama, kuralın o dönemdeki davranışını gösterir, gelecekteki sonuçları göstermez. Bu konu backtest yazısında ele alınıyor.
Hangi değerler girilmeli?
- Alım başına tutar: her alımda komisyon dahil harcanan tutar. Varsayılan 500 yalnızca örnektir.
- Alım fiyatları: gerçekleşen fiyatlar veya varsayımsal bir dizi. 5 ile 12 arasındaki fiyatlar kapalı bir kutudadır; boş alanlar atlanır.
- Komisyon oranı: platformun tarifesinden okunur; III-35/B.1 sayılı Tebliğ'in 21. maddesine göre platformlar komisyon, ücret ve vergileri müşteriye açıklamak zorundadır.
- Güncel fiyat: isteğe bağlıdır; güncel değer ve kâr/zarar için kullanılır.
- Fiyat birimi: yalnızca etikettir; kur çevrilmez.
Alım tarihleri girilmez; hesapta yalnızca tutar ve fiyatlar kullanılır, bu yüzden alımların arasındaki sürenin eşit olup olmaması sonucu değiştirmez.
Kasım 2026 itibarıyla SPK'nın Faaliyette Bulunanlar Listesi geçici bir listedir ve listede yer almak yetkilendirme anlamına gelmez. Vergi durumu kripto vergisi yazısında anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
DCA nasıl hesaplanır?
Komisyon düşüldükten sonra kalan tutar her alım fiyatına bölünerek miktar bulunur, miktarlar toplanır ve toplam harcama toplam miktara bölünür. %0,1 komisyonla 500 TL'lik alımlar 2.000, 1.600, 1.250 ve 1.600 TL'de 1.570,1976 TL ortalama verir.
Araç geçmiş fiyatları kullanıyor veya gelecek fiyatı tahmin ediyor mu?
Hayır. Fiyatları kullanıcı yazar; sayfada fiyat verisi ve tahmin yoktur. Yazılan geçmiş fiyatlar yalnızca olanı anlatır, sonrası hakkında bilgi vermez.
Ortalama maliyet neden fiyatların ortalamasından düşük çıkıyor?
Sabit tutar düşük fiyatta daha çok birim aldığı için bu fiyatların ağırlığı artar. Fark aritmetikten gelir ve kazanç anlamına gelmez.
DCA kâr garantisi verir mi?
Hayır. Ortalama maliyet ne olursa olsun pozisyon zarar edebilir veya değerinin tamamını kaybedebilir. DCA yalnızca alımları zamana yayar.
DCA hesabı elle nasıl yapılır?
Bir sütuna fiyatlar, ikinci sütuna komisyon düşülmüş tutarın fiyata bölümü yazılır. Toplam harcama, ikinci sütunun toplamına bölünerek ortalama maliyet bulunur.
Kaynaklar
- FINRA: The benefits and limitations of dollar-cost averaging, 19 Mayıs 2026 (İngilizce) (yeni sekmede açılır)
- FINRA: Crypto assets, risks (İngilizce) (yeni sekmede açılır)
- Resmî Gazete: III-35/B.1 sayılı Tebliğ, 13 Mart 2025, 32840, madde 21 (yeni sekmede açılır)
- SPK: Faaliyette Bulunanlar Listesi (Geçici Liste) (yeni sekmede açılır)
Araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuçlar girilen değerlere dayanır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vergi ve komisyon oranları kişiye ve kuruma göre değişebileceğinden kesin tutarlar için ilgili kurum ve mevzuat esas alınmalıdır.